ΤΟ ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΣΤΕΛΛΑΣ!
Θ δουλέψουμε στην τάξη τις ερωτήσεις και θα αποφασίσουμε για το τελικό προιόν!
ΘΕΜΑ Α: Τα πρόσωπα, ο τόπος, οι αφηγηματικές τεχνικές
Ήταν παραμονές της Παναγίας. Μεθαύριο το σπίτι είχε διπλογιόρτι - Μαρία έλεγαν τη Βιολάνταινα- και τι καλά αν μπορούσε να γίνει καμιά οικονομία, να έλθει η συμφιλίωση, να κατεβεί και η Στέλλα, να καθίσει στο τραπέζι, να φανεί στον κόσμο... Η Βιολάνταινα χαρούμενη ανέβηκε στο δωμάτιο της Στέλλας. Η Στέλλα, καθώς κρατούσε το μέτωπο με τα δύο χέρια, σήκωσε τα μάτια κι κοίταξε τη μητέρα της έκπληκτη. Δεν ήταν συνηθισμένη σε τέτοιο ύφος.
Γρηγόριος Ξενόπουλος «Στέλλα Βιολάντη»
Θέμα: Στην επικοινωνία με προφορικό λόγο το μήνυμα εκπέμπεται από τον πομπό και την ίδια χρονική στιγμή προσλαμβάνεται από το δέκτη που βρίσκεται συνήθως στον ίδιο χώρο. Αντίθετα, η επικοινωνία με γραπτό λόγο είναι κατά κανόνα μοναχική δραστηριότητα, στην οποία ο πομπός απευθύνεται σε δέκτη απόντα που προσλαμβάνει το μήνυμα ύστερα από ένα χρονικό διάστημα. Σε ένα κείμενο (400-500 λέξεων) εκθέστε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του προφορικού και του γραπτού λόγου ως μέσων επικοινωνίας.
Ο λόγος διακρίνεται σε προφορικό και γραπτό. Αναντίρρητα, διαπιστώνονται διαφορές ανάμεσα στις δύο μορφές λόγου, όσον αφορά το λεξιλόγιο, τη συνοχή, τη νοηματική πυκνότητα, το ύφος αλλά επισημαίνονται και αποκλίσεις σε επικοινωνιακό και αισθητικό επίπεδο. Ωστόσο, οι διαφορές αυτές δε συνιστούν μέτρο υπεροχής και ανωτερότητας του γραπτού ή του προφορικού λόγου. Γι’ αυτό δεχόμαστε ανεπιφύλακτα την ισοτιμία τους θεωρώντας πως και τα δύο είδη του λόγου προάγουν τον ανθρώπινο πολιτισμό.
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του έλλογο ον, προικισμένος με τη δυναμική του λόγου, ομιλίας και έκφρασης. Λόγω αυτής ακριβώς της ιδιότητάς του σκέφτεται και μορφοποιεί τη σκέψη του άλλοτε με τον προφορικό λόγο και άλλοτε με τον γραπτό.
ΓΡΑΠΤΟΣ ΛΟΓΟΣ
πλεονεκτήματα
≈ Ο ανώτερος πολιτισμός ανακαλύφθηκε με την ανακάλυψη της γραφής.
≈ Τα γραπτά κείμενα γίνονται αθάνατα και αποθηκεύουν γνώσεις προηγούμενων γενιών.
≈ Ο γραπτός λόγος χαρακτηρίζεται από σαφήνεια και ακρίβεια στην έκφραση, από μεστότητα. Είναι επιμελημένος, με φροντισμένη σύνταξη και πλούσιο λεξιλόγιο.
≈ Είναι σαφής γιατί προηγείται σκέψη, μελέτη, προσχεδιασμός. Δεν επιδέχεται αοριστολογίες και σπάνια δέχεται διορθώσεις.
≈ Έχει κύρος και δύσκολα παρερμηνεύεται. Έχει χαρακτήρα επίσημο και μακροβιότητα.
≈ Οι τυχόν αμφιβολίες εκλείπουν με τη βοήθεια των συμφραζομένων και με την προσεκτική μελέτη και εμβάθυνση.
≈ Μπορεί να νικά τη φθορά του χρόνου και τις αδυναμίες της μνήμης.
μειονεκτήματα
≈ Είναι περισσότερο ψυχρός, απρόσωπος, τυπικός.
≈ Είναι ανέκφραστος όσον αφορά τα συναισθήματα του πομπού – γράφοντα γιατί χρησιμοποιεί έναν κώδικα συγκεκριμένο, αυτοματοποιημένο. Δεν έχει την αμεσότητα έστω και αν έπεται απάντηση.
≈ Δεν είναι προσιτός στο μέσο άνθρωπο.
≈ Ο χρόνος που μεσολαβεί φθείρει τα νοήματα, τα αποστεώνει από την επικαιρότητά τους. Δε δίνει τη δυνατότητα άμεσης απόκρισης.
ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ
πλεονεκτήματα
• Προηγήθηκε ιστορικά του γραπτού λόγου, καθώς εμφανίζεται με τη δημιουργία των πρώτων κοινωνιών.
• Η προφορική ομιλία υπερέχει ποσοτικά, αφού οι άνθρωποι περισσότερο γράφουν παρά μιλούν.
• Ο προφορικός λόγος διαθέτει παραγλωσσικά (επιτονισμός) και εξωγλωσσικά γνωρίσματα (χειρονομίες, έκφραση προσώπου) και έτσι ο πομπός και ο δέκτης φανερώνουν τη σκέψη, τη στάση, τα συναισθήματα τους.
• Είναι λόγος αυθόρμητος και ανεπιτήδευτος.
• Εκφράζει άμεσα τον συναισθηματικό κόσμο του ανθρώπου. Επιδέχεται επεξηγήσεις, διευκρινίσεις, αντίλογο, αντίθεση. Αντανακλά την όλη ψυχική κατάσταση του ανθρώπου και αποκαλύπτει τον εσωτερικό του κόσμο, γιατί σε συνδυασμό με τις κινήσεις και την όλη έκφραση εξωτερικεύει την κατάσταση της ψυχής. Επειδή είναι απροσχεδίαστος είναι και ειλικρινής. Ευνοεί τον διάλογο.
• Διαθέτει αμεσότητα, καθώς η επικοινωνία συντελείται στον ίδιο χώρο και την ίδια στιγμή.
• Υπερέχει σε περιπτώσεις πολυσημίας, γιατί ο ακροατής μπορεί να ζητήσει διευκρινίσεις από τον ομιλητή.
• Προφορικά οι άνθρωποι επικοινωνούν ακόμα κι αν είναι αναλφάβητοι.
• Στον προφορικό λόγο η γλώσσα εξελίσσεται με ταχύτερους ρυθμούς.
μειονεκτήματα
• Είναι λιγότερο επιμελημένος, απροσχεδίαστος και μπορεί να οδηγήσει σε παρερμηνείες.
• Δεν ευνοεί τον απαίδευτο, μιας και μπορεί να τον ρίξει σε παγίδες που ο ίδιος ακούσια δημιούργησε.
• Τα λόγια λησμονούνται εύκολα, η μνήμη δύσκολα αποτυπώνει την ακρίβεια των λόγων, με αποτέλεσμα καθετί σημαντικό να χάνεται.
• Οι λέξεις έχουν πολυσημία και ειδικά ο προφορικός λόγος επιδέχεται πολυάριθμες προεκτάσεις, δεν είναι σαφής και δημιουργεί προβλήματα επικοινωνίας.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Συμπερασματικά, ο προφορικός και ο γραπτός λόγος είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένοι και ανυπολόγιστα χρήσιμοι στη ζωή, σε όλα τα επίπεδα και τομείς, και την υπεροχή του ενός έναντι του άλλου την καθορίζουν οι περιστάσεις.
ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ
H παράγραφος ορίζεται, τυπικά, ως τμήμα του πεζού λόγου νοηματικά αυτοτελές και οπτικά ευδιάκριτο. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Είναι πρωτίστως άρθρωση λόγου με τους όρους που επιβάλλει η ανάγκη επικοινωνίας χωρίς κενά και ασάφειες, πειθούς και καλαισθησίας. Γι’ αυτό συχνά αρκεί μία μόνο παράγραφος, για να φανούν οι γνώσεις, η ευαισθησία, η αφηγηματική και περιγραφική ικανότητα, η ακριβολογία, η πειθαρχία στους κανόνες της λογικής, η τάξη, η πειστικότητα και γενικότερα η συγκρότηση κάποιου. Αν όλα αυτά μπορεί να φανούν από μία παράγραφο, τότε θα πρέπει να συμπεράνουμε ότι τόσο οι δυνατότητες που προσφέρει όσο και οι απαιτήσεις, για να γραφεί μια καλή παράγραφος, είναι πραγματικά μεγάλες.
Τα δομικά στοιχεία της παραγράφου
Τα βασικά δομικά στοιχεία της παραγράφου είναι τρία:
Η θεματική Πρόταση ή Περίοδος (ΘΠ)
Οι Λεπτομέρειες ή Σχόλια (Λ)
Η Πρόταση Κατακλείδα (ΠΚ).
Η θεματική Πρόταση ή Περίοδος
Θεματική είναι η πρόταση ή η περίοδος της παραγράφου που με συντομία, ακρίβεια και σαφήνεια –γι’ αυτό καλό είναι να αποφεύγονται οι συνθέτες προτάσεις- εκφράζει την κύρια ιδέα που θέλουμε να αναπτύξουμε. Με άλλα λόγια, στη θεματική πρόταση δηλώνεται, χωρίς περιστροφές, η πρόθεση μας και για ό,τι σκοπεύουμε να γράψουμε στην παράγραφο, αλλά και πώς θα το γράψουμε, αν βέβαια πρόκειται για μια καλή παράγραφο που τη διέπει η λογική από την αρχή ως το τέλος της. Για παράδειγμα, αν έχουμε στο νου μας να γράψουμε μια παράγραφο με σύγκριση και αντίθεση, καλό είναι η αντίθεση αυτή να δηλώνεται και στη θεματική της πρόταση, ώστε να μην προοικονομείται μόνο το περιεχόμενο της παραγράφου, αλλά και ο τρόπος οργάνωσης του.
Η θεματική πρόταση βρίσκεται συνήθως στην αρχή της παραγράφου, αλλά αυτό δεν είναι υποχρεωτικό. Δεν υπάρχουν τυπικές υποχρεώσεις στο λόγο, αλλά μόνο λογικές. Αυτό σημαίνει ότι, κατά την κρίση αυτού που γράφει την παράγραφο, η θεματική πρόταση μπορεί να μπει στην αρχή, στο μέσο, στο τέλος της ή και να μη δηλώνεται σαφώς, αλλά να συνάγεται από τα σχόλια της παραγράφου.
Αν η θεματική πρόταση βρίσκεται στην αρχή της παραγράφου, η πορεία της σκέψης είναι παραγωγική, δηλαδή από το γενικό (ΘΠ) στο ειδικό (λεπτομέρειες). Αν η θεματική πρόταση βρίσκεται στο τέλος, όπου μάλιστα ενδέχεται να ταυτίζεται με την κατακλείδα, η πορεία της σκέψης είναι επαγωγική, δηλαδή από το μερικό (λεπτομέρειες) στο γενικό (ΘΠ).
Οι Λεπτομέρειες ή Σχόλια
Λεπτομέρειες ή σχόλια είναι οι περίοδοι και οι προτάσεις με τις οποίες εκφράζονται δευτερεύουσες ιδέες που διασαφηνίζουν, επεξηγούν, αναπτύσσουν, αιτιολογούν και γενικά στηρίζουν την κύρια ιδέα που υπάρχει στη θεματική πρόταση.
Οι λεπτομέρειες διακρίνονται σε βασικές και βοηθητικές προτάσεις.
Οι βασικές προτάσεις (δευτερεύουσες ιδέες) επιτελούν μία μόνο λειτουργία: αναπτύσσουν την κύρια ιδέα (θεματική πρόταση) της παραγράφου παρουσιάζοντας στον αναγνώστη μια νέα ή διαφορετική άποψη της. Υποστηρίζουν άμεσα την κύρια ιδέα της παραγράφου και την κάνουν πιο κατανοητή.
Οι βοηθητικές προτάσεις (διασαφήσεις των δευτερευουσών ιδεών) επιτελούν δύο λειτουργίες, μία άμεση και μία έμμεση. Άμεσα αναπτύσσουν τη βασική πρόταση στην οποία αναφέρονται, πληροφορώντας τον αναγνώστη για κάτι νέο ή διαφορετικό σχετικά με την πρόταση αυτή' έμμεσα βοηθούν τη βασική πρόταση να αναπτύξει τη θεματική πρόταση, δηλαδή την κύρια ιδέα της παραγράφου. Γι’ αυτό οι βοηθητικές προτάσεις πρέπει να σχετίζονται στενά, να έχουν δηλαδή ενότητα, και με τη βασική πρόταση και με τη θεματική.
Σε μερικές παραγράφους (κυρίως σε παραγράφους που αναπτύσσονται με διαίρεση) είναι πιθανό να διασαφηνίζονται με ειδικότερες λεπτομέρειες και οι διασαφήσεις των δευτερευουσών ιδεών.
Ειδικές λεπτομέρειες ανάπτυξης της παραγράφου:
Ορισμός
Διαίρεση
Παραδείγματα
Σύγκριση και αντίθεση
Αναλογία
Αιτιολόγηση
Αίτια και αποτελέσματα
Συνδυασμός μεθόδων.
Η Πρόταση Κατακλείδα
Η πρόταση κατακλείδα βρίσκεται, όταν δεν παραλείπεται, πάντα στο τέλος της παραγράφου. Κλείνοντας την παράγραφο συνοψίζει το θέμα της ή προετοιμάζει τη μετάβαση στην επόμενη παράγραφο ή λειτουργεί ως μερικό συμπέρασμα σε ένα αποδεικτικό κείμενο.
Καλή αρχή αστέρια μου!!!!! Θεματική ΕνότηταΚύρια Στοιχεία & Χαρακτηριστικά Βιογραφία • Καταγωγή από πλούσια αριστοκρατική οικογένεια τ...