Καλάβρυτα

 Διάκριση μαθήτριας στο Διαγωνισμό «Άθλον Ποίησης Γιάννη Κουτσοχέρα και Λένας Στρέφη – Κουτσοχέρα 2024»

Το βράδυ της Πέμπτης 12 Δεκεμβρίου 2024 στο Πολυδύναμο Πολιτιστικό Κέντρο Καλαβρύτων έγινε η παρουσίαση – απαγγελία των βραβευμένων ποιημάτων και η απονομή των βραβείων και επαίνων στους διακριθέντες μαθητές – φοιτητές του Διαγωνισμού «Άθλον Ποίησης» Γιάννη Κουτσοχέρα και Λένας Στρέφη – Κουτσοχέρα 2024».

Στον διαγωνισμό έπαινο απέσπασε η μαθήτρια της Β΄ τάξης Ελένη Καρβούνη με το ποίημα  «Αλήστου Μνήμης» με υπεύθυνη καθηγήτρια την φιλόλογο κα Ιωάννα Ζωγράφου.

Ο ποιητικός διαγωνισμός «Άθλον ποίησης Γιάννης Κουτσοχέρας» ξεκίνησε το 1995 και από τότε γίνεται κάθε χρόνο. Απευθύνεται δε στους όπου γης μαθητές όλων των βαθμίδων Εκπαίδευσης της ελληνικής γλώσσας. Ο εμπνευστής του διαγωνισμού, ο αείμνηστος ποιητής και οραματιστής πολιτικός Γιάννης Κουτσοχέρας, θέλησε να μυήσει τους νέους στο θαυμαστό κόσμο της ποίησης και παράλληλα στην καλλιέργεια της ευγενούς ολυμπιακής άμιλλας.

Αμέσως μετά την βράβευση των φετινών διαγωνιζομένων, στον ίδιο χώρο, η Μικτή Χορωδία Αιγιαλείας ερμήνευσε έργα Ελλήνων συνθετών υπό τη διεύθυνση της Μπέσσυς Νάσση. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος και το Διεθνές Ίδρυμα Γιάννη Κουτσοχέρα και Λένας Στρέφη – Κουτσοχέρα.

«Αλήστου Μνήμης»

Μην κλαις, μην κλαις

Δεν υπάρχει χρόνος για δάκρυα.

Η μνήμη είναι εφιάλτης, να ξέρεις…

με πνίγει κάθε στιγμή.

Τίποτα δεν άφησαν, κανέναν.

Τους πήραν όλους… για πάντα.

Χωρίζονται οι άνθρωποι, κλείνει η πόρτα,

σβήνουν οι ψυχές, σπίτια τυλιγμένα στη φωτιά,

κλαιν’ οι μάνες.

Και τη ζωή μετά το θάνατο;

Ποιος την αναζητά; Και ζωντανοί...ποια η διαφορά;

Χάνω τις μέρες αναζητώντας τη ζωή μου…

Χάνω τις μέρες αναζητώντας τη ζωή τους…

Πόσο να κλάψουν; Πόσο να φοβηθούν;

Πώς να τους θάψουν; Πώς να προχωρήσουν;

...Μην κλαις…

Εις μνήμην όλων όσων χάθηκαν στο ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων

13 Δεκεμβρίου 1943

https://youtu.be/ca-kCXTKvL4

Καλάβρυτα

 

... βολή στους βολεμένους

 

 

«Ήταν Δεκέμβρη δεκατρείς, Δευτέρα ημέρα…» (Καλάβρυτα, 1943)

12-12-2017

…Ύφανε η νύχτα της ομίχλης πέπλα και, πριν φύγει,
σκέπασε τα Καλάβρυτα με σάβανο θολό, πηχτό.
Με κρύες γάζες τύλιξε των σκλάβων τις καρδιές,
πικρή στη γέψη στέγνωσε τη γλώσσα,
της αναπνιάς πλοκάμια, μάργωσε τα στήθη…

 Κατιούσα

 

ΣΦΑΓΗ

Ήταν Δεκέμβρη δεκατρείς, Δευτέρα ημέρα.
Ύφανε η νύχτα της ομίχλης πέπλα και, πριν φύγει,
σκέπασε τα Καλάβρυτα με σάβανο θολό, πηχτό.
Με κρύες γάζες τύλιξε των σκλάβων τις καρδιές,
πικρή στη γέψη στέγνωσε τη γλώσσα,
της αναπνιάς πλοκάμια, μάργωσε τα στήθη.
Οι Αλαμάνοι με φιδίσια μάτια θανατά,
με κρύα γκρίζα μάτια στέκονται φρουροί
και κρατούν της ομίχλης την ταφόπετρα,
που την τρυπούν της εκκλησιάς οι τρούλλοι
με δυο λευκούς σταυρούς απελπισίας.
Σαν ένα μνήμα απέραντο φαντάζει ο κάμπος.
Και ξάφνου σαν ολολυγμός, σα θρήνος
της καμπάνας το στόμα αρχίζει ν’ αλαλάζει
βραχνή βουή, στους σκλάβους προσκλητήρι,
κόλασης κάλεσμα στου Χάρου το τραπέζι

Μέσα στην καταχνιά σαλεύουν τότε
κι αρχίζουνε να τρέχουν τρομαγμένα
ανθρώπινα φαντάσματα, να τρέχουν
άντρες, παιδιά, γυναίκες, νέοι, γέροι.
Ο ένας στ’ αλλουνού τα μάτια φρίκη μόνο,
μόνο τη φρίκη βλέπει και διαβάζει.
Μια κουβέρτα κρατούν στον ώμο τους σφιχτά
και τροφές για ταξίδι — ποιο ταξίδι; — μιας ημέρας.
Φτάνουν στην πλατεία. Της καταχνιάς τη στάχτη
ρουφούν οι ουρανοί κι οι σκλάβοι
στης αγωνίας τα σαγόνια παραδέρνουν.
Κι ήρθε η προσταγή σα γρυλλισμός θεριού οργισμένου.
Τα παιδιά, δώδεκα χρόνων και κάτου,
με τις γυναίκες να παν προς το σκολειό
κι οι σερνικοί, παιδιά και νέοι και γέροι,
προς το νεκροταφείο να βαδίσουν.
Της υποψίας τα φίδια μπήγουν πιο βαθειά
τα δόντια τους στων σκλάβων τις καρδιές.

Φριχτή πομπή. Κοντά χίλια λείψανα βαδίζουν
κι ανηφορίζουν ζωντανά στο γολγοθά τους.
Βουβοί μαζί τους ψάλτες και παπάδες,

Φιλια

 σημασία της φιλίας και η επιλογή φίλων

Οι σχέσεις φιλίας είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την κοινωνικοποίηση των ατόμων και ιδίως στα χρόνια της εφηβείας διαδραματίζουν καίριο ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας των νέων. Συχνά, άλλωστε, οι φίλοι αποκτούν για τον έφηβο μεγαλύτερη σημασία απ’ ό,τι οι γονείς και μπορούν να του ασκήσουν σαφώς μεγαλύτερη επιρροή.

 

– Οι φίλοι βρίσκονται στην ίδια ηλικία με τον έφηβο κι έχουν παρόμοιες ανησυχίες, στόχους και προβλήματα, γεγονός που επιτρέπει ευκολότερα τη μεταξύ τους ταύτιση και επικοινωνία. Έτσι, σε αντίθεση με τους γονείς, οι οποίοι λόγω ηλικίας αδυνατούν να βιώσουν τα πράγματα όπως ο έφηβος, οι φίλοι μπορούν να αντιληφθούν απόλυτα τα συναισθήματά του, αφού βιώνουν κι οι ίδιοι παρόμοιες καταστάσεις.

 

– Ο έφηβος έχει τη δυνατότητα να εκμυστηρεύεται στους φίλους του τους προβληματισμούς του, τις επιδιώξεις και τα όνειρά του. Μοιράζεται μαζί τους τα συναισθήματά του και όσα τον ανησυχούν, ακούγοντας παράλληλα τις δικές τους ανησυχίες, κάτι που επιτρέπει τη σύναψη στενών σχέσεων μεταξύ τους.

 

– Μαζί με τους φίλους ο έφηβος έχει την ευκαιρία να πραγματοποιήσει τις πρώτες εξόδους του χωρίς την εποπτεία των γονιών και να αποκτήσει έτσι τις πρώτες αυτόνομες εμπειρίες του. Οι φίλοι προσφέρουν, στο πλαίσιο των κοινών δραστηριοτήτων, στιγμές γνήσιας διασκέδασης, με απολύτως ελεύθερη μεταξύ τους επικοινωνία, χωρίς το φόβο επικρίσεων που συνοδεύει την επικοινωνία με τους ενήλικες.

 

– Οι έφηβοι δημιουργούν συνήθως τις φιλικές τους σχέσεις στο χώρο του σχολείου, του φροντιστηρίου ή των αθλητικών δραστηριοτήτων. Μιας κι οι έφηβοι δεν έχουν τη δυνατότητα να μετακινούνται σε μακρινές περιοχές, επιλέγουν τους φίλους τους στους χώρους όπου περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας τους.

Τα κριτήρια επιλογής, αν και ποικίλουν ανάλογα με το άτομο, έχουν να κάνουν συχνά με την ύπαρξη κοινών ενδιαφερόντων (μουσική, ταινίες, παιχνίδια κ.ά.) ή και κοινών εμπειριών. Οι έφηβοι, πάντως, δίνουν ιδιαίτερη σημασία στο αν μπορούν να έχουν εμπιστοσύνη στους φίλους τους και στο αν εκείνοι σέβονται όσα τους έχουν εκμυστηρευτεί. Αν, μάλιστα, κατορθώσουν να βρουν εκείνα τα άτομα που αξίζουν πράγματι την εμπιστοσύνη τους, διαμορφώνουν δυνατές φιλίες που, κατά περιπτώσεις, διαρκούν πάρα πολλά χρόνια.

 

– Η φιλία για να θεωρηθεί αληθινή και να έχει ουσιαστική διάρκεια, είναι απαλλαγμένη από κάθε έννοια συμφέροντος και βασίζεται στο ειλικρινές ενδιαφέρον του ενός προσώπου για το άλλο. Διακρίνεται για τον υψηλό βαθμό εμπιστοσύνης και αποδοχής∙ ο αληθινός φίλος σέβεται απόλυτα τις επιλογές του άλλου προσώπου, και ακόμη κι αν διαφωνεί με ορισμένες από αυτές δεν τον οδηγεί αυτό στο να απομακρυνθεί, διότι διακατέχεται από αγνά συναισθήματα αγάπης που του επιτρέπουν να αποδεχτεί τις διαθέσεις, τις επιλογές, τις επιδιώξεις και τα θέλω του φίλου του ως έχουν.

Ο αληθινός φίλος δεν αποσκοπεί στο να αποκομίσει κάτι από το άλλο πρόσωπο, βρίσκεται πλάι του από εκτίμηση και αγάπη για την προσωπικότητά του. Η συνύπαρξή τους δεν περιορίζεται μόνο στις στιγμές της διασκέδασης και στα ευχάριστα γεγονότα∙ ο καλός και αληθινός φίλος βρίσκεται εκεί διαρκώς είτε για να μοιραστεί τη χαρά του άλλου, με αγνή χαρά, είτε για να μοιραστεί τις δυσκολίες του, με αγνό ενδιαφέρον.

Ο αληθινός φίλος είναι σταθερός συμπαραστάτης σε κάθε δυσκολία και σε κάθε θλίψη∙ νοιάζεται πραγματικά κι έχει στη σκέψη του μόνο το καλό του φίλου του. Έτσι, ό,τι καθιστά μια φιλία αληθινή είναι η ακλόνητη εμπιστοσύνη, το ειλικρινές μοίρασμα συναισθημάτων και εμπειριών, και φυσικά η αδιαπραγμάτευτη αίσθηση αποδοχής. Ο αληθινός φίλος αποδέχεται, εκτιμά κι αγαπά τον φίλο του γι’ αυτό ακριβώς που είναι.

Α λυκείου

 Βασικά σχήματα λόγου στην Α' Λυκείου:

• Μεταφορά: Σύγκριση χωρίς «σαν», μεταφορά νοήματος (π.χ., "το φως της γνώσης").
• Παρομοίωση: Σύγκριση με τη λέξη «σαν» (π.χ., "τρέχει σαν το νερό").
• Αντίθεση: Παράθεση αντίθετων εννοιών (π.χ., "φως-σκοτάδι") για έμφαση.
• Υπερβολή: Δραματική ένταση με μεγέθυνση (π.χ., "πέθανες από τη δίψα").
• Αναστροφή (Υπερβατό): Αλλαγή της συνηθισμένης σειράς λέξεων (π.χ., "Η θάλασσα γαλάζια").
• Αναδίπλωση: Επανάληψη λέξης ή φράσης στην αρχή της επόμενης πρότασης (π.χ., "Τρέχει, τρέχει ο ποταμός").
• Αλληγορία: Κρυμμένο, μεταφορικό νόημα (π.χ., η δικαιοσύνη με μάτια δεμένα).
• Αντιφώνηση/Επιφώνηση: Έντονη έκφραση συναισθήματος (π.χ., "Ω, τι ωραία μέρα!").
• Αποσιώπηση: Διακοπή λόγου με αποσιωπητικά (τρεις τελείες). 

Λειτουργία τους:

• Ενίσχυση συναισθημάτων και εντυπώσεων.
• Δημιουργία εικόνων και ζωντάνιας.
• Έμφαση σε λέξεις και ιδέες.
• Πειθώ και αποτελεσματικότητα.
• 
  

 

Διαγωνισμός ολοκαυτωμα

 Παιδιά μου

Για τον διαγωνισμό οι ομάδες είναι έως τρία άτομα.

Διαγωνισμός, ποιηση

 Εδώ είναι κάποια ποιήματα για να εμπνευστειτε.. είναι δικά μου... Άρα χρησιμοποιείστε τα ελεύθερα 

Τα παπούτσια στην άκρη του κόσμου

Ένα βουνό από παπούτσια. Άδεια δέρματα, λυμένα κορδόνια που ψάχνουν ακόμα δάχτυλα. Εκείνο το κόκκινο, το μικρό, με τη γδαρμένη μύτη, ίσως έτρεχε σε μια αυλή με λεμονιές πριν το τρένο. Τώρα, σωπαίνει πίσω από το τζάμι.

Δεν έχει πια ονόματα εδώ, μονάχα νούμερα γραμμένα με κρύο μελάνι στο δέρμα, και μια μυρωδιά καπνού που κολλάει στα μαλλιά, ένας καπνός που κάποτε ήταν γέλιο, που κάποτε ήταν το «καληνύχτα» μιας μάνας.

Η σιωπή εδώ δεν είναι ησυχία. Είναι το ουρλιαχτό του ανέμου στα συρματοπλέγματα, είναι το χιόνι που σκεπάζει τις στάχτες και τις κάνει να μοιάζουν με λευκή λήθη. Όμως η στάχτη θυμάται. Θυμάται τη ζεστασιά του σώματος που της έκλεψαν.

---

2. Το τελευταίο κλικ της κλειδαριάς

Το τρένο δεν είχε παράθυρα, μόνο χαραμάδες που έκοβαν τον ουρανό σε λωρίδες. Μια ανάσα στριμωγμένη ανάμεσα σε ξένους ώμους, το σκοτάδι να μυρίζει φόβο και σκουριά.

Ένας άντρας κρατάει ακόμα το κλειδί του σπιτιού του στην τσέπη. Το σφίγγει μέχρι να πονέσει η παλάμη. Νομίζει πως η πόρτα του τον περιμένει πίσω, με το τραπέζι στρωμένο και το ρολόι να χτυπά στον τοίχο. Δεν ξέρει πως το κλειδί του τώρα ξεκλειδώνει μόνο το χάος.

Στην αποβάθρα, ένας φρουρός φωνάζει. Ένα παιδί αφήνει την κούκλα του να πέσει στις λάσπες. Το βλέμμα της κούκλας, γυάλινο και ακίνητο, κοιτάζει την Ιστορία να περνάει από πάνω της με βαριές μπότες.

Κι ύστερα, ο καπνός. Ένα γκρίζο σύννεφο που δεν φέρνει βροχή, παρά μόνο τη σκόνη από τα όνειρα που έγιναν γράμματα στον άνεμο.

---

Αστέρια Α λυκείου

 Φόνισσα του Παπαδιαμάντη
Νατουραλισμός – ρεαλισμός - ηθογραφία
Τα στοιχεία νατουραλισμού που εντοπίζουμε στο διήγημα είναι τα εξής:
α) Ο συγγραφέας καθώς παρουσιάζει την ηθική συμπεριφορά της ηρωίδας του καθιστά σαφές ότι όλα όσα κάνει είναι αποτέλεσμα αρχικά εξωτερικών δυνάμεων, όπως της κοινωνικής καταπίεσης που υφίσταται λόγω του φύλου της, της οικογένειάς της, των ανθρώπων που την περιέβαλλαν – μέχρι και ο σύζυγος ο άβουλος στον οποίο πρέπει να φέρεται και ως μητέρα και από τον οποίο δεν έχει στήριξη, αλλά και ο χαρακτήρας και η τύχη των παιδιών της – και  της κοινωνίας μέσα στην οποία διαβιοί, αλλά παράλληλα και της οικονομικής ανέχειας, αφού οι ίδιοι της οι γονείς την ξεχώρισαν από τα άλλα τους τα παιδιά και δεν της έδωσαν την προίκα που της αναλογούσε, με αποτέλεσμα να κάνουν τη ζωή της δύσκολη από τα νιάτα της ως τα γεράματά της) που περιορίζουν την ελευθερία της και επηρεάζουν καταλυτικά τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς της. Είναι όμως και αποτέλεσμα εσωτερικών παρορμήσεων (σκληρότητας, μοχθηρότητας, μίσους για το γυναικείο φύλο και τους ρόλους με τους οποίους το επιφορτίζει η συγκεκριμένη κοινωνία, ψυχική κούραση που με αυτό τον τρόπο εκδηλώνεται) που της αφαιρούν την λογική και την ηθική της και την οδηγούν στην ακραία συμπεριφορά της, η οποία σαφώς δεν μπορεί να αιτιολογηθεί μόνο από τις εξωτερικές συνθήκες, αφού πολλές γυναίκες της εποχής έζησαν σε παρόμοιες συνθήκες αλλά δεν έφτασαν βέβαια στη διάπραξη κατά συρροή δολοφονιών.
β) Το θέμα του διηγήματος που είναι ιδιαίτερα προκλητικό, ιδιαίτερα για τα δεδομένα της εποχής του Παπαδιαμάντη,  καθώς μια γυναίκα που  εμφανίζεται ως κατά συρροή δολοφόνος μικρών κοριτσιών, συμπεριλαμβανομένης και της ίδιας της της εγγονής αποτελεί ένα ολότελα ξεχωριστό  και πρωτότυπο θέμα για τη νεοελληνική λογοτεχνία.
γ) Η παρουσίαση από τον αφηγητή με λεπτομέρειες των εγκλημάτων της φόνισσας, καθώς και η αναλυτική αποτύπωση των συνθηκών που την οδήγησαν στις αποτρόπαιες πράξεις της.  Η πιο άσχημη πλευρά της ζωής αποτυπώνεται λοιπόν με την περιγραφή των φόνων, αλλά και με τις κοινωνικές αδικίες που υπέστη σε όλη της τη ζωή.
δ) Η ηρωίδα του διηγήματος είναι καταπιεσμένη από μια κοινωνία που αναγνωρίζει στις γυναίκες μια πολύ υποβαθμισμένη θέση, και η οποία, κρινόμενη από τις πράξεις της, μοιάζει ψυχικά ασθενής.  Παρουσιάζεται όμως ως θύμα αυτής της κοινωνίας αλλά και της οικογένειάς της (γονέων και παιδιών και εγγονιών). Δεν παρουσιάζεται όμως αθώα, αφού τα θύματά της τα δολοφονεί με μεθοδικότητα και μετά από σκέψη. Μια σκέψη όμως διαταραγμένη, αφού είναι σαφές ότι ο νους της είναι θολωμένος.
ε) Ο αφηγητής παρουσιάζει τις πιο αρνητικές και άσχημες καταστάσεις της ζωής, παρουσιάζοντας την πραγματικότητα γυμνή, χωρίς καμία προσπάθεια για ωραιοποίηση ή συγκάλυψη των αποκρουστικών πλευρών της, χωρίς πρόσθετα σχόλια ή συναισθηματισμούς.
Τα στοιχεία ρεαλισμού που βρίσκουμε στη Φόνισσα είναι:
α) η προσπάθεια του συγγραφέα να αποτυπώσει με αληθοφανή τρόπο τα γεγονότα που έχει επιλέξει, καθιστώντας την ιστορία του όσο το δυνατό πιο πιστευτή,
β) η καταγραφή των γεγονότων χωρίς τη δική του συναισθηματική εμπλοκή. Παρατηρούμε, δηλαδή, πως ο Παπαδιαμάντης παρουσιάζει τη δράση της Φόνισσας χωρίς να κρίνει ή να επικρίνει τις πράξεις. Μας παρουσιάζει τα γεγονότα όπως συνέβησαν, με αντικειμενικότητα, επιτρέποντας στα ίδια τα γεγονότα να επηρεάσουν τον αναγνώστη και να του δημιουργήσουν εντυπώσεις,
γ) στο κείμενο διαπιστώνουμε την κριτική στάση του συγγραφέα απέναντι στις κοινωνικές συνθήκες, όπως αυτές είχαν διαμορφωθεί στα χρόνια του,
δ) η ηρωίδα της ιστορίας αποτελεί ένα χαρακτηριστικό τύπο της εποχής της, υπό την έννοια πως είναι μια γυναίκα βασανισμένη που έχει περάσει όλη της τη ζωή στη φτώχεια και έχει διαμορφωθεί ουσιαστικά μέσα στα πλαίσια της τότε κοινωνίας. 
Τα ηθογραφικά στοιχεία σχετίζονται με την καταγραφή του τρόπου ζωής των απλών ανθρώπων της υπαίθρου. Οι γυναίκες που ονομάζονται με βάση το όνομα του άντρα τους (αποκαλούν τη Χαδούλα, Φραγκογιαννού, γιατί τον άντρα της τον λένε Γιάννη Φράγκο), οι γυναίκες είναι υπεύθυνες για τη φροντίδα της οικογένειάς τους και λαμβάνουν προίκα όταν παντρεύονται. Τα σπίτια έχουν τζάκι για θέρμανση και για φωτισμό χρησιμοποιούν τα λυχνάρια. Οι άνθρωποι πιστεύουν στη μαγεία και στις κατάρες, είναι δεισιδαίμονες και βασίζονται στα βοτάνια για τη θεραπεία των ασθενειών, αλλά και για να ελέγξουν το φύλο του παιδιού (παλικαροβότανο) ή να αποτρέψουν τη γέννηση άλλων παιδιών (στερφοβότανο). Η συνήθεια των ανδρών να πίνουν περισσότερο στο τέλος της εβδομάδας, για να ξεκουραστούν από τα μεροκάματα της εβδομάδας. Γενικότερα κάθε πληροφορία που μας παρέχει ο συγγραφέας για τον τρόπο ζωής, τα έθιμα και τις αντιλήψεις της εποχής, αποτελούν τα ηθογραφικά στοιχεία του κειμένου.
Ένα ακόμη στοιχείο ηθογραφικό όμως είναι και το γεγονός ότι οι ήρωες είναι  απλοί.