Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΚΘΕΣΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΚΘΕΣΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2022

ΕΚΘΕΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΡΩΠΗ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ

 Έκθεση Γ΄ Λυκείου: Εξετάσεις Ομογενών 2008 [Ευρωπαϊκή εκπαίδευση]


ΚΕΙΜΕΝΟ

Απάνω από τις τοπικές διαφορές των λαών της Ευρώπης υπάρχει μια κοινή πνευματική και ηθική ζωή, μια κοινή ευρωπαϊκή παιδεία. Αν μπορούσαμε να καθορίσουμε ακριβώς το περιεχόμενο αυτής της λέξης θα λέγαμε πως υπάρχουν κοινά ιδανικά. […] Το ευρωπαϊκό ιδανικό είναι ένα ανώτερο επίπεδο όπου καταλήγουν και εναρμονίζουνται οι πνευματικές προσπάθειες των λαών της Ευρώπης που πηγάζουν πάντα, άμεσα ή έμμεσα, συνειδητά ή ασυνείδητα, από μια διάθεση κοινή. Βλέπουμε τους λαούς της Ευρώπης με μια θαυμάσια ένταση των δυνάμεών τους, που βάσταξε αιώνες και ποτέ δεν πέφτει, να γυρεύουν μέσα τους αλήθειες όχι εθνικές μα παγκόσμιες, όχι πρόσκαιρες μα αιώνιες. Ο καθένας τους φιλοδοξεί, κι αυτή είναι η μεγαλύτερη φιλοδοξία του, να ξεπεράσει την ιδιαίτερη φυσιογνωμία του, την ιδιαίτερη αισθαντικότητά1 του, την ιδιαίτερη ζωή του, και να ανακαλύψει μέσα του τον Άνθρωπο. Οι προσπάθειές τους έχουν σχεδόν πάντα την έκφραση αυτής της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας που τείνουν να υπερβούν, μα το σύνολο αναγνωρίζει σ’ όλες τον εαυτό του, αφού πηγάζουν από την ίδια διάθεση. Άλλοτε ο άνεμος φυσά από τη μια μεριά, άλλοτε από την άλλη. Πότε προηγείται η Ιταλία, πότε η Γαλλία, πότε η Γερμανία, η Αγγλία, οι Σλάβοι.
Ο λαός που ανοίγει ένα δρόμο δουλεύει για το σύνολο και το σύνολο αφομοιώνει γρήγορα, κάποτε την ίδια στιγμή, τα νέα αποχτήματα. Ο κάθε λαός θα ήταν ανίκανος να καλλιεργήσει μοναχός του τα εδάφη που καταχτά. Τα καλλιεργεί το σύνολο και μονάχα το σύνολο μπορεί να εξαντλήσει τον πλούτο τους. Κάποτε οι ευρωπαϊκοί λαοί προχωρούν μαζί, στην ίδια σειρά, με τις ίδιες κατευθύνσεις. Από μια τέτοια συναρμογή2 των προσπαθειών τους βγήκε η Αναγέννηση, η πιο μεγάλη ώρα της ανθρωπότητας μετά την ώρα της Αθήνας3.
Ίσως συντελείται πάλι μια τέτοια συναρμογή των πνευματικών προσπαθειών των λαών της Ευρώπης. Υπάρχουν αγγέλματα μέσ’ στον αέρα αυτής της στιγμής. Την ίδια αλλαγή των βαθύτερων ρυθμών της ζωής προκάλεσε ο πόλεμος σ’ όλη την ήπειρο, τους ίδιους κλονισμούς στις ψυχές των λαών. Οι σάλοι4 του μεταπολέμου διατηρούν αυτήν την κοινότητα των ψυχικών διαθέσεων και η σύγχρονη ζωή ανακατώνει5 τους λαούς, τους βοηθεί να καταλάβουν καλύτερα ο ένας τον άλλον, να διακρίνουν τα κοινά σημεία τους, να αποχτήσουν συνείδηση των δεσμών τους. Όμοια προβλήματα τυραννούν τα πνεύματα στο Παρίσι, στη Λόντρα6, στο Βερολίνο. Η Ευρώπη σήμερα […] έχει κοινές ανησυχίες. Η γενεά που ανατράφηκε μέσ’ στο καμίνι του πολέμου κι αρχίζει σήμερα τη ζωή της, αισθάνεται τον κόσμο με τον ίδιο τρόπο σ’ όλες τις χώρες της Ευρώπης, στρέφει τις έρευνές της προς τις ίδιες κατευθύνσεις, επικαλείται τους ίδιους ποιητές: Ντοστογιέβσκυ, Νίτσε, Προυστ, Gide, Shaw…

Γιώργος Θεοτοκάς, Ελεύθερο Πνεύμα (1929), επιμέλεια Κ. Θ. Δημαράς, εκδ. Εστία, Νέα Ελληνική Βιβλιοθήκη, Αθήνα 2002, σελ. 9-10.

1. αισθαντικότητα : ευαισθησία
2. συναρμογή : σύνδεση
3. … την ώρα της Αθήνας : εννοεί την Αθήνα του 5ου αιώνα π.Χ.
4. σάλος: αναταραχή
5. ανακατώνει: αναμειγνύει
6. Λόντρα: Λονδίνο

Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (80 - 100 λέξεις).



Β.1. Να αναπτύξετε το νόημα του παρακάτω αποσπάσματος του κειμένου σε μια παράγραφο 60 - 70 λέξεων: « … η σύγχρονη ζωή ανακατώνει τους λαούς, τους βοηθεί να καταλάβουν καλύτερα ο ένας τον άλλον, να διακρίνουν τα κοινά σημεία τους, να αποχτήσουν συνείδηση των δεσμών τους».

   

Β.2. Να εντοπίσετε στο κείμενο και να καταγράψετε δύο τεκμήρια τα οποία λειτουργούν ως μέσα πειθούς.



Β.3. Να δώσετε ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: ανώτερο, καταλήγουν, αλήθειες, ίδια, πλούτο.



Β.4. Να γράψετε μία πρόταση ή περίοδο με καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: παγκόσμιες, φιλοδοξία, φυσιογνωμία, καλλιεργεί, ανθρωπότητας.

- .

Γ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διοργανώνει μια συνάντηση νέων από τις χώρες - μέλη της. Ως εκπρόσωπος της Ελλάδας έχετε αναλάβει να συντάξετε ένα κείμενο 500 – 600 λέξεων που θα εκφωνηθεί στη συνάντηση αυτή. Στην ομιλία σας να αναφερθείτε στα οράματα και στις αξίες που οφείλει να μεταδίδει η ευρωπαϊκή εκπαίδευση στους νέους, ώστε παράλληλα με τη διατήρηση της εθνικής τους συνείδησης, να εργάζονται για τον πολιτισμό και την πρόοδο όλων των λαών.


Παρασκευή 22 Οκτωβρίου 2021

ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΕΚΘΕΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

 Οι γλωσσικές επιλογές του/της συγγραφέα αφορούν:

α) στις γλωσσικές ποικιλίες (ως γλωσσική ιδιοτυπία, ιδίωμα[1] ή διάλεκτο[2] του ομιλητή ή συγγραφέα ή αφηγητή, ως ιδιόλεκτο[3] των ηρώων,  γεωγραφικές, κοινωνικές γλωσσικές ποικιλίες, οπτικές της γλώσσας[4]),

β) στο λεξιλόγιο (κοινό –καθημερινό, εξειδικευμένο –τεχνικό),

γ) στους γραμματικούς χρόνους, τις εγκλίσεις και τα ρηματικά πρόσωπα, τα οποία δηλώνουν διαφορετικά χρονικά επίπεδα, διαφορετικούς βαθμούς βεβαιότητας ή επιθυμίας, τρόπους απεύθυνσης,

δ) στη στίξη που υιοθετεί σε συγκεκριμένα σημεία του κειμένου,

ε) στα σχήματα λόγου, στη σύνδεση των προτάσεων (παρατακτική, υποτακτική) και τη σημασία των λέξεων με την οποία χρησιμοποιείται μια λέξη ή φράση σε μια συγκεκριμένη περίπτωση (κυριολεξία, μεταφορά, παρομοίωση, αντίθεση κ.ά.),

στ) στην ονοματοποίηση: Η διαδικασία μετατροπής ενός ρήματος ή ενός επιθετικού προσδιορισμού σε ουσιαστικό (π.χ. υπολογίζω > υπολογισμός, αλλάζω > αλλαγή, ικανός > ικανότητα, φτωχός >φτωχοποίηση). Η γραμματική αυτή μετατόπιση δεν αφορά μόνο την παραγωγή, αλλά έχει συνέπειες και στο νόημα, εφόσον οι ονοματοποιημένοι τύποι φέρουν τα σημασιολογικά χαρακτηριστικά τόσο των ρηματικών διαδικασιών ή των ιδιοτήτων από όπου προέρχονται όσο και το αποτέλεσμα αυτών των διαδικασιών ή των ιδιοτήτων. Η ονοματοποίηση χαρακτηρίζει τα επιστημονικά κείμενα και τα «ακαδημαϊκά» είδη λόγου, όπως το δοκίμιο ή οι τεχνικές αναφορές, που επεξεργάζονται αφηρημένες και τεχνικές έννοιες,

ζ) στη χρήση προσωπικής και απρόσωπης σύνταξης,

η) στη χρήση ευθέος και πλαγίου λόγου.

Όλες οι γλωσσικές επιλογές συνδέονται λειτουργικά με το νόημα και το ύφος του κειμένου.

Βιβλιογραφία:

  1. Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Γενικού Λυκείου, Φάκελος Εκπαιδευτικού, Διδακτικές Προτάσεις, 2019.
  2. Η Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα, www.greek-language.gr
  3. Κόμβος, www.komvos.edu.gr

Δευτέρα 18 Οκτωβρίου 2021

Έκθεση γ λυκειου επίλογος

 Ο επίλογος αποτελεί το τελευταίο τμήμα της παραγωγής κειμένου, αφού ολοκληρώνει την ανάπτυξη του θέματος. Σ’ αυτόν παρουσιάζονται, συνήθως, συμπυκνωμένα όσα ήδη έχουν αναπτυχθεί στο κύριο μέρος. Όπως ο πρόλογος αποτελεί την πυξίδα για την ανάπτυξη του θέματος, έτσι και ο επίλογος δείχνει την ολοκλήρωση της ανάπτυξης του. Δεν έχει «αναπτυξιακό» χαρακτήρα, είναι πάντοτε σύντομος και περιεκτικός. Επειδή αποτελεί την τελευταία εικόνα της παραγωγής κειμένου και οι εντυπώσεις που προκαλεί συχνά είναι καθοριστικές για την τελική βαθμολογία καλό θα είναι ο μαθητής να ελέγχει κατά πόσο αυτά που αναφέρει στον επίλογο βρίσκονται σε πλήρη αντιστοιχία, με τις βασικές απόψεις του, του κυρίου μέρους, αφού αυτές οφείλει ο επίλογος να υπηρετεί.

Ο επίλογος

(Τον δεοντολογικό επίλογο τον προτιμάμε μόνον όταν οι προτάσεις αντιμετώπισης δεν συμπεριλαμβάνονται στα ζητούμενα του θέματος)

Σάββατο 16 Οκτωβρίου 2021

Έκθεση γ λυκειου

 

Τρόποι Πειθούς

Πειθώ σημαίνει εξηγώ και αιτιολογώ με λογικά μέσα, ώστε να κάνω κάποιον να δεχτεί τη γνώμη μου.

Τρόποι Πειθούς:

Ο πομπός προσπαθεί να αποδείξει ότι αυτό που ισχυρίζεται είναι ορθό.

Για μια πλήρη παρουσίαση των επιχειρημάτων (εδώ)

Παράδειγμα:

Σε έκθεση της Unicef με θέμα «Ασφάλεια των Παιδιών στον Κυβερνοχώρο» αναφέρεται ενδεικτικά ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 59% των παιδιών από 9-16 ετών έχουν προφίλ κοινωνικής δικτύωσης. Εξάλλου, σύμφωνα με έρευνα του Εργαστηρίου Ηλεκτρονικού Εμπορίου του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών για το 2012, στην Ελλάδα 3.937.880 είναι χρήστες στο facebook και το 78% του πληθυσμού έχει πρόσβαση στο ίντερνετ.

Πανελλαδικές Εξετάσεις ΕΠ.Α.Λ., 2016

Στην παράγραφο εντοπίζεται ως τρόπος πειθούς η επίκληση στη λογική. Ειδικότερα, ο συγγραφέας χρησιμοποιεί ως μέσα πειθούς δυο τεκμήρια:
i. Πορίσματα μελετών- ερευνών («Σε έκθεση της Unicef… δικτύωσης» και «σύμφωνα με έρευνα του Εργαστηρίου …
στο ίντερνετ»)
ii. Στατιστικά στοιχεία (το 59% των παιδιών … δικτύωσης)

Ο πομπός προσπαθεί να διεγείρει τα συναισθήματα του δέκτη.

Για μια πλήρη παρουσίαση της περιγραφής (εδώ)

Για μια πλήρη παρουσίαση της αφήγησης (εδώ)

Παράδειγμα:

«Επιλογή της», θα πει κάποιος. «Ο πρωταθλητισμός είναι για τους δυνατούς», θα πει άλλος. Τελικά, μήπως η επιτυχία έχει γίνει απάνθρωπη; Μήπως η λάμψη απαιτεί τη «ρομποτοποίηση» κάθε νέου αθλητή –γιατί για νέους ανθρώπους μιλάμε– χωρίς συναισθήματα, αλλά με στρατιωτική πειθαρχία και αυτοματοποίηση; Η ιστορία της Οσάκα βγάζει στην επιφάνεια μία από τις πολλές σκοτεινές πλευρές του πρωταθλητισμού. Ένας νέος άνθρωπος έβγαλε μια άηχη, αλλά ταυτόχρονα δυνατή «κραυγή». Και όλοι μας οφείλουμε να την ακούσουμε…

Πανελλαδικές Εξετάσεις ΕΠ.Α.Λ., 2021

Στην παράγραφο εντοπίζεται ως τρόπος πειθούς η επίκληση στο συναίσθημα. Δύο μέσα επίκλησης στο συναίσθημα είναι τα εξής:
i. Χρήση ρητορικού ερωτήματος: «Τελικά, μήπως η επιτυχία έχει γίνει απάνθρωπη;»
ii. Χρήση μεταφορικού λόγου: «βγάζει στην επιφάνεια μια από τις σκοτεινές πλευρές του αθλητισμού».

Ο πομπός αναφέρει τα λόγια κάποιου σημαντικού προσώπου, για να ενισχύσει την αξιοπιστία του.

Παράδειγμα:

Υπάρχουν σοβαροί λόγοι να πιστεύουμε πως ο πολιτισμός μ ας έχει παρεκκλίνει, αν δεν έχει πάρει ολότελα στραβό δρόμο κάτω από την επίδραση σκοτεινών εκμεταλλευτών. Μόνη ελπίδα να διορθωθεί η πορεία του, όσο θα είναι ακόμα καιρός, το βιβλίο. Ο Βολταίρος είχε πει κάποτε πως τον κόσμο τον κυβερνάνε τα βιβλία. Σήμερα πρέπει ένας άλλος λόγος, ακόμα πιο κρίσιμος, να ειπωθεί: Πως ο κόσμος, αν σωθεί, θα το χρωστάει στο βιβλίο. Γιατί αυτό το γκόλφι της ανθρωπιά έχει τη δύναμη να ξορκίζει τα δαιμόνια, να εξυγιαίνει την ατμόσφαιρα, να οπλίζει τη λυτρωτική φαντασία, να ξυπνάει την αυτογνωσία, ν’ ανάβει το μάτι, να στυλώνει το φρόνημα, να ψυχώνει το χέρι. Η μάχη του ανθρώπου δεν θα χαθεί ενόσω θα υπάρχει καταφυγή του Λόγου, το βιβλίο.

Πανελλαδικές Εξετάσεις ΓΕ.Λ., 2009

Στην παράγραφο εντοπίζεται ως τρόπος πειθούς η επίκληση στην αυθεντία. Ως μέσο πειθούς χρησιμοποιείται:

η άποψη του Βολταίρου για τα βιβλία: «Ο Βολταίρος είχε πει κάποτε πως τον κόσμο τον κυβερνάνε τα βιβλία».

Ο πομπός προσπαθεί να φανεί αξιόπιστος, για να επηρεάσει τη γνώμη του δέκτη.

Ο πομπός ενδέχεται να πραγματοποιήσει επίκληση στο ήθος του δέκτη, ώστε εκείνος να κερδίσει την εύνοιά του. Στην περίπτωση αυτή, πραγματοποιείται ταυτόχρονα επίκληση στο συναίσθημα.

Παράδειγμα:

Σε μένα, άνδρες δικαστές, ούτε στην ιδιωτική ούτε στη δημόσια ζωή συνέβη κάποια συμφορά εκείνη την εποχή, εξαιτίας της οποίας, αποβλέποντας να απαλλαγώ από τα τότε δεινά, θα επιθυμούσα αλλαγή του πολιτεύματος. Γιατί, πέντε φορές ανέλαβα τριήραρχος, τέσσερις φορές πήρα μέρος σε ναυμαχίες, πρόσφερα πολλά χρήματα σε περίοδο πολέμου και ανταποκρίθηκα στις άλλες «λειτουργίες» καλύτερα από όλους τους συμπολίτες μου. Γι’ αυτό ακριβώς δαπανούσα περισσότερα από όσα μου καθόριζε η πόλη, για να θεωρούμαι δηλαδή από σας καικαλύτερος και, αν κάποτε μου συνέβαινε κάποια ατυχία, να την αντιπαλεύω (ενώπιόν σας) καλύτερα. Όλα αυτά τα στερήθηκα στην ολιγαρχία. Γιατί, δεν έκριναν άξιο να αναγνωρίζεται ευγνωμοσύνη σ’ αυτούς που είχαν γίνει πρόξενοι κάποιου καλού για τη δημοκρατία, αλλά τιμούσαν όσους είχαν διαπράξει πολλά κακά σε βάρος σας, γιατί αυτό το κριτήριο λάμβαναν υπόψη τους από μας (που είχαμε μείνει στην Αθήνα). Αφού αναλογιστείτε όλα αυτά, δεν πρέπει να θεωρείτε τους λόγους αυτών πιστευτούς αλλά να κρίνετε από τα έργα που έχει κάνει ο καθένας. Γιατί εγώ, άνδρες δικαστές, ούτε με τους τετρακόσιους μπλέχτηκα· Αλλιώς, όποιος θέλει από τους κατηγόρους, ας πάρει το λόγο και ας το αποδείξει· ούτε πάλι, όταν ανέλαβαν οι τριάντα τύραννοι, κανείς θα αποδείξει ότι έγινα βουλευτής ή ανέλαβα κάποια δημόσια θέση. Επομένως, αν, παρόλο που μου ήταν δυνατό να αναλάβω εξουσία, το αρνήθηκα, δικαιούμαι τώρα από σας να τιμηθώ· αν όμως οι τότε ισχυροί με θεώρησαν ανάξιο να με καταστήσουν μέλος της εξουσίας, πώς λοιπόν φανερότερα παρά έτσι θα μπορούσα να αποδείξω ότι οι κατήγοροι ψεύδονται;

ΛΥΣΙΑΣ, ΔΗΜΟΥ ΚΑΤΑΛΥΣΕΩΣ ΑΠΟΛΟΓΙΑ, 12-14

Στην παράγραφο εντοπίζεται ως τρόπος πειθούς η επίκληση στο ήθος του πομπού. Ο ομιλητής αναδεικνύει την ηθική στάση ζωής.

Ο πομπός προσπαθεί να υπονομεύσει το κύρος του αντιπάλου.

Παράδειγμα:

Και έχει φτάσει σε τέτοιο βαθμό αναισχυντίας, ώστε προετοιμάζεται να πολιτευθεί και ήδη μιλά δημόσια και κατηγορεί και αποδοκιμάζει μερικούς άρχοντες, δίνει μάλιστα και συμβουλές από τη Βουλή σχετικές με τις θυσίες και τις λιτανείες και τις προσευχές και τις μαντείες. Αν πεισθείτε, βέβαια, σ’ αυτόν, ποιους θεούς νομίζετε ότι θα ευχαριστήσετε; Μη λοιπόν, άνδρες δικαστές, νομίζετε ότι, αν εσείς θέλετε να ξεχάσετε τα όσα έχει κάνει αυτός, θα τα λησμονήσουν και οι θεοί. Δεν κοιτάζει, επειδή είναι λερωμένος, να ζει χωρίς να προκαλεί (άλλο), αλλά συμπεριφέρεται σα να έχει αποκαλύψει ο ίδιος αυτούς που έχουν βλάψει την πόλη και προετοιμάζεται για το πώς ο ίδιος θα αποκτήσει μεγαλύτερη δύναμη από τους άλλους, λες και δεν «τη γλίτωσε» λόγω της δικής σας πραότητας και ανοχής, από τους οποίους τώρα δεν ξεφεύγει ότι αδικεί, αλλά ταυτόχρονα και θα ελεγχθεί και θα τιμωρηθεί.

ΛΥΣΙΑΣ, ΚΑΤ’ ΑΝΔΟΚΙΔΟΥ ΑΣΕΒΕΙΑΣ, 6.33-34

Στην παράγραφο εντοπίζεται ως τρόπος πειθούς η επίθεση στο ήθος του αντιπάλου. Ο ομιλητής αναδεικνύει την ανήθική στάση ζωής του αντιπάλου.

Τρίτη 14 Σεπτεμβρίου 2021

ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

 ΜΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

Ι. ΚΕΙΜΕΝΟ 1

ΠΛΑΝΗΤΙΚΗ Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

§1 Σήμερα βιώνουμε μια κρίση ευρέος φάσματος και διεθνούς κλίμακας. Δεν μιλώ για την παγκόσμια οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2008. Μιλώ για μια κρίση που περνά απαρατήρητη, η οποία, όμως, μακροπρόθεσμα μπορεί να αποβεί πολύ πιο επικίνδυνη για το μέλλον της δημοκρατίας: μια πλανητική κρίση παιδείας.

§2 Βαθιές ανατροπές συντελούνται σε όσα οι δημοκρατικές κοινωνίες διδάσκουν στους νέους και δεν έχουμε ακόμη αντιληφθεί το μέγεθός τους. Άπληστες για οικονομική επιτυχία, οι χώρες και τα εκπαιδευτικά συστήματά τους εγκαταλείπουν με απερισκεψία κάποιες γνώσεις απαραίτητες για την επιβίωση των δημοκρατιών. Οι γενικές σπουδές και οι τέχνες συνεχώς χάνουν έδαφος, τόσο στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση όσο και στο πανεπιστήμιο, σε όλες σχεδόν τις χώρες του κόσμου. Επίσης, υποχωρούν και όλες οι ανθρωπιστικές και οι κοινωνικές επιστήμες, καθώς οι χώρες αναζητούν το βραχυπρόθεσμο κέρδος καλλιεργώντας χρήσιμες και εφαρμόσιμες ικανότητες προσαρμοσμένες σε αυτόν τον στόχο. Αν υπερισχύσει αυτή η τάση, πολλές χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο σύντομα θα παράγουν γενιές χρήσιμων μηχανών, υπάκουων και τεχνικά εξειδικευμένων, αντί για ολοκληρωμένους πολίτες, ικανούς να αμφισβητούν, να συλλογίζονται μόνοι τους, να αντιλαμβάνονται την έννοια του κόπου και των επιτευγμάτων των άλλων.

§3 Σήμερα, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, τα προβλήματα που έχουμε να επιλύσουμε -είτε είναι οικονομικά είτε οικολογικά είτε θρησκευτικά ή πολιτικά-είναι πλανητικής κλίμακας. Κανείς μας δεν ξεφεύγει από αυτή την παγκόσμια αλληλεξάρτηση. Επομένως, τα σχολεία και τα πανεπιστήμια όλου του κόσμου έχουν ένα τεράστιο και επείγον έργο: να καλλιεργήσουν στους φοιτητές την ικανότητα να θεωρούν τον εαυτό τους μέλος ενός ετερογενούς κόσμου και να έχουν μια κάποια αντίληψη της Ιστορίας και του χαρακτήρα των διαφορετικών ομάδων που τον κατοικούν.

§4 Οι πολίτες του κόσμου χρειάζονται μια γενική μόρφωση. Ασφαλώς χρειάζονται και πολλές πρακτικές γνώσεις που οι φοιτητές μπορούν να αποκτήσουν χωρίς να εκπαιδευτούν στις ανθρωπιστικές επιστήμες. Ωστόσο, για να γίνεις υπεύθυνος πολίτης, χρειάζεσαι κάτι άλλο: την ικανότητα να αξιολογείς τις ιστορικές αποδείξεις, τον χειρισμό των οικονομικών αρχών και την εξάσκηση του κριτικού σου πνεύματος. Να μπορείς να συγκρίνεις διαφορετικές απόψεις της κοινωνικής δικαιοσύνης, να μιλάς τουλάχιστον μία ξένη γλώσσα, να μπορείς να αξιολογείς την πολυπλοκότητα των μεγάλων θρησκειών του κόσμου. Το να έχεις μια δομημένη σκέψη πάνω σε ένα ευρύ φάσμα πολιτισμών, ομάδων κι εθνών και στην ιστορία των αλληλεπιδράσεών τους επιτρέπει στις δημοκρατίες να προσεγγίσουν με υπεύθυνο τρόπο τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα.

§5 Ο Σωκράτης, που θεωρούσε πως αν δεν ερευνάς τη ζωή σου, δεν αξίζει να τη ζεις, ζούσε σε μια κοινωνία που αγαπούσε τις έντονες συζητήσεις, εξέταζε κάθε επιχειρηματολογία και πλήρωσε με τη ζωή του την εμμονή του στο ιδανικό της κριτικής σκέψης. Σήμερα το παράδειγμά του βρίσκεται στο κέντρο της θεωρίας και της πρακτικής της εκπαίδευσης του πολιτισμού στη δυτική παράδοση. Αν θεωρούμε απαραίτητο όλοι οι φοιτητές να διδάσκονται μια σειρά γενικών μαθημάτων που έχουν σχέση με τις επιστήμες του ανθρώπου, είναι, γιατί πιστεύουμε πως αυτά τα μαθήματα θα τους δώσουν τα εργαλεία να σκέπτονται και να επιχειρηματολογούν οι ίδιοι, αντί να αποδέχονται απλώς την παράδοση και την εξουσία και γιατί θεωρούμε πως αυτή η ικανότητα ορθολογισμού είναι σημαντική σε κάθε δημοκρατική κοινωνία.

(άρθρο της Αμερικανίδας φιλοσόφου Martha Nussbaum, ελαφρώς διασκευασμένο)

ΙΙ. ΚΕΙΜΕΝΟ 2

Ο αποκλεισμός της φαντασίας

Δύο βίντεο τα οποία κυκλοφορούν τελευταία στο Διαδίκτυο από παλαιότερες ομιλίες του Βρετανού συγγραφέα και συμβούλου εκπαίδευσης σερ Κεν Ρόμπινσον σε συναντήσεις της TEDxAcademy εικονογραφούν, με εξαιρετικά ζωντανό, πραγματικά αξιομνημόνευτο τρόπο, το πνεύμα των καιρών μπροστά στο παγκόσμιο αδιέξοδο.

Ο Ρόμπινσον ξεκινάει από την εκπαίδευση, βασικό πυλώνα του ανθρώπινου εποικοδομήματος, «γιατί μας πηγαίνει σ’ αυτό που δεν γνωρίζουμε» και καταλήγει στον πυρήνα της σημερινής οικονομικής και πολιτισμικής κρίσης. Το σχολείο, ισχυρίζεται, σκοτώνει τη δημιουργικότητα, δηλαδή, την ικανότητα να έχει κανείς πρωτότυπες ιδέες, γιατί δεν επιτρέπει τα λάθη και γιατί ιεραρχεί τα μαθήματα με βάση συγκεκριμένη αντίληψη για τη χρησιμότητά τους στην επαγγελματική ζωή. Απομονώνει το παιδί από τα ταλέντα του, ποδοπατεί το δώρο της φαντασίας. Αναγνωρίζει μόνο δύο είδη ευφυΐας, τη γλωσσική και τη λογικο-μαθηματική, περιθωριοποιώντας τα υπόλοιπα (κιναισθητική, μουσική, οπτική, διαπροσωπική κ.ά.). Και μόνο ένα δρόμο επιτυχίας, μέσα από τη βαθμοθηρία, τη χρηματολατρία, τη φιλαυτία, τον ανταγωνισμό, τον ατομισμό, τη χρησιμοθηρία. Ο ακαδημαϊκός πληθωρισμός απαξιώνει τον σχολικό μόχθο. Το εκπαιδευτικό σύστημα είναι μια μακρά διαδικασία εισαγωγής στο πανεπιστήμιο. Όλο το σύστημα είναι δομημένο λάθος, είπε. Φαίνεται καθαρά στον τομέα της οικολογίας. Το σχολείο έχει σμιλέψει τα μυαλά μας με τον τρόπο που σμιλεύουμε τη γη: για μια συγκεκριμένη χρήση. Δεν πρόκειται να μας χρησιμεύσει στο μέλλον! Θα πρέπει να αναθεωρήσουμε όσα γνωρίζουμε για τις ανθρώπινες δυνατότητες. Να ξεθάψουμε θαμμένες ικανότητες, να αξιοποιήσουμε ταλέντα. Να ξεφύγουμε από την τυραννία της κοινής λογικής, από την πεπατημένη των δεδομένων καταστάσεων. Να ξανασκεφτούμε το πώς εκπαιδεύουμε τα παιδιά μας. Ο κόσμος μας οδηγείται σε τέλμα.

Άρθρο της Τασούλας Καραϊσκακη, Εφ. Καθημερινή  (απόσπασμα)

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΙΙΙ. ΚΕΙΜΕΝΟ 3

EIΣΑΓΩΓΗ: Το ποίημα “Τα σκολειά χτίστε” δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Νουμάς”, το 1910. Την περίοδο αυτή ο Ελευθέριος Βενιζέλος ενδιαφέρεται για την πρόοδο της παιδείας. Το 1910 ιδρύεται και ο εκπαιδευτικός όμιλος, από τους κόλπους του οποίου θα προέλθει το 1917 η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, που εισήγαγε τη δημοτική στην εκπαίδευση. Ο Παλαμάς είναι υποστηρικτής του δημοτικισμού. Οραματίζεται μια πνευματική αναγέννηση.

Τα σκολειά χτίστε (απόσπασμα)

[…]

Λιτά χτίστε τα, απλόχωρα, μεγάλα,

γερά θεμελιωμένα, από της χώρας

ακάθαρτης, πoλύβοης, αρρωστιάρας

μακριά μακριά τ’ ανήλιαγα σοκάκια,

τα σκολειά χτίστε!

 

Και τα πορτοπαράθυρα των τοίχων

περίσσια ανοίχτε, νάρχεται ο κυρ Ήλιος,

διαφεντευτής, να χύνεται, να φεύγει,

ονειρεμένο πίσω του αργοσέρνοντας

το φεγγάρι.

 

Γιομίζοντάς τα να τα ζωντανεύουν

μαϊστράλια και βοριάδες και μελτέμια

με τους κελαϊδισμούς και με τους μόσκους•

κι ο δάσκαλος, ποιητής και τα βιβλία

να είναι σαν κρίνα.

 

Του τραγουδιού τη γλώσσα αντιλαλώντας,

και τα βιβλία σαν τα τραγούδια να είναι!

Στη γη της ομορφιάς, αρματωμένη

την Επιστήμη, η Ομορφιά, χαρά της!

αρχή σοφίας!

[…]

Όπου απλωσιά, όπου ψήλωμα, όπου υγεία,

στα πέλαα ν’ αγναντεύουν τα καράβια

και τους αϊτούς να λαχταράν και τ’ άστρα

στα ουράνια πλάτια.

[…]

Κωστής Παλαμάς, Η Πολιτεία και η Μοναξιά

*μόσκος = α) Μόσχος, αρωματική ουσία (σε υγρή ή στερεή κατάσταση)

β) (συνεκδ.) ευωδιά

 

ΘΕΜΑΤΑ

 

ΘΕΜΑ Α

Να μεταφέρετε το περιεχόμενο των παραγράφων 3 και 4 του Κειμένου 1, σε 60 περίπου λέξεις.

(Μονάδες 15)

 

ΘΕΜΑ Β

Ερώτημα 1ο

Με δεδομένο ότι  ο συγγραφέας στην τελευταία παράγραφο του Κειμένου 1 έχει σκοπό να πείσει, να αναφέρετε ποιος είναι ο τρόπος πειθούς  και οι ποιες γλωσσικές επιλογές του συγγραφέα που υπηρετούν το σκοπό του αυτό. Να απαντήσετε τεκμηριωμένα χρησιμοποιώντας στοιχεία του κειμένου.

(Μονάδες 15)

 

Ερώτημα 2ο

Για ποιο λόγο ο συγγραφέας του Κειμένου 1 χρησιμοποιεί το α΄ πληθυντικό ρηματικό πρόσωπο; Ποια τα αποτελέσματά του ως προς την ανταπόκριση του αναγνώστη; 

(Μονάδες 5)

 

Ερώτημα 3ο

«Φαίνεται καθαρά στον τομέα της οικολογίας. Το σχολείο έχει σμιλέψει τα μυαλά μας με τον τρόπο που σμιλεύουμε τη γη: για μια συγκεκριμένη χρήση. Δεν πρόκειται να μας χρησιμεύσει στο μέλλον! Θα πρέπει να αναθεωρήσουμε όσα γνωρίζουμε για τις ανθρώπινες δυνατότητες. Να ξεθάψουμε θαμμένες ικανότητες, να αξιοποιήσουμε ταλέντα. Να ξεφύγουμε από την τυραννία της κοινής λογικής, από την πεπατημένη των δεδομένων καταστάσεων. Να ξανασκεφτούμε το πώς εκπαιδεύουμε τα παιδιά μας»: Να αντικαταστήσετε στο παραπάνω απόσπασμα του Κειμένου 2 τους τύπους του α΄ πληθυντικού προσώπου με γ΄ πρόσωπο αντίστοιχα και να δηλώσετε τη διαφορά που προκύπτει στο ύφος.

(Μονάδες 10)

 

 Ερώτημα 4ο

«…τα σχολεία και τα πανεπιστήμια όλου του κόσμου έχουν ένα τεράστιο και επείγον έργο: να καλλιεργήσουν στους φοιτητές την ικανότητα να θεωρούν τον εαυτό τους μέλος ενός ετερογενούς κόσμου και να έχουν μια κάποια αντίληψη της Ιστορίας και του χαρακτήρα των διαφορετικών ομάδων που τον κατοικούν»: Πώς αντιλαμβάνεστε το νόημα της παραπάνω περιόδου του Κειμένου 1; Να σχολιάσετε το περιεχόμενό της σε 80 λέξεις.

(Μονάδες 10)

 

ΘΕΜΑ Γ

Ποιο είναι το παιδαγωγικό-εκπαιδευτικό όραμα  του ποιητικού υποκειμένου στο κείμενο 3; Να απαντήσετε σε 150-200 λέξεις στηριζόμενοι σε πέντε (5) διαφορετικούς κειμενικούς δείκτες.

(Μονάδες 15)

 

ΘΕΜΑ Δ

Αντλώντας ιδέες από τα κείμενα αναφοράς με την ιδιότητα που έχετε, ως μαθητές του Λυκείου, να αναπτύξετε τις απόψεις σας σε ένα άρθρο που θα δημοσιευτεί  στην ηλεκτρονική εφημερίδα του σχολείου σας για τα προσόντα με τα οποία η παιδεία εφοδιάζει στους νέους. [400 περίπου λέξεις]

(Μονάδες 30)

Stars

  Καλή αρχή αστέρια μου!!!!! Θεματική ΕνότηταΚύρια Στοιχεία & Χαρακτηριστικά Βιογραφία • Καταγωγή από πλούσια αριστοκρατική οικογένεια τ...