ΛΑΤΙΝΙΚΑ 17Η

 

Λατινικά  Ενότητα 17

Φόβος μπροστά στο άγνωστο

Μετάφραση σε αντιστοίχιση

Magnus timor

occupavit exercitum

ex vocibus Gallorum ac mercatorum,

qui praedicabant

Germanos esse ingenti

magnitudine corporum

et incredibili virtute.

Alius alia de causa

cupiebat discedere.

Nonnulli

adducti pudore

remanebant.

Hi poterant

neque vultum fingere

neque tenere lacrimas;

abditi in tabernaculis

aut querebantur suum fatum

aut miserabantur commune periculum

cum falimiliaribus suis.

Totis castris

obsignabantur testamenta.

Vocibus ac timore horum

perturbabantur

paulatim

etiam ii,

qui habebantur periti

rei militaris.

Μεγάλος φόβος

κατέλαβε το στρατό

από τις διαδόσεις των Γαλατών και των εμπόρων,

οι οποίοι διακήρυσσαν

ότι οι Γερμανοί είχαν φοβερή

σωματική διάπλαση

και απίστευτη ανδρεία.

Προβάλλοντας ο καθένας και μια δικαιολογία

επιθυμούσε να αποχωρήσει.

Μερικοί

παρασυρμένοι από ντροπή

παρέμεναν.

Αυτοί δεν μπορούσαν

ούτε να προσποιηθούν

ούτε να συγκρατήσουν τα δάκρυά τους·

κρυμμένοι στις σκηνές τους

είτε παραπονούνταν για τη μοίρα τους

είτε θρηνούσαν για τον κοινό κίνδυνο

μαζί με τους γνωστούς τους.

Σε ολόκληρο το στρατόπεδο

υπογράφονταν και σφραγίζονταν διαθήκες.

Από τις διαδόσεις και το φόβο αυτών

ταράζονταν

σιγά σιγά

ακόμα και αυτοί

οι οποίοι θεωρούνταν έμπειροι

στα στρατιωτικά ζητήματα.

Γλωσσικά – Γραμματικά σχόλια

magnus: ονομαστική ενικ., αρσ. γένους, του επιθ. της β΄ κλ. magnus, –a, –um = μεγάλος. [ΣΥΓΚΡ.: maior, maior, maius. ΥΠΕΡΘ.: maximus, -a, -um.]

timor: ονομαστική ενικ. του ουσ. timor, timoris (αρσ. γ΄ κλ.) = ο φόβος.

exercitum: αιτιατική ενικ. του ουσ. exercitus, exercitus (αρσ. δ΄ κλ.) = ο στρατός.

occupavit: γ΄ ενικ. οριστικής παρακειμένου ενεργ. φων. του ρήμ. occupo, occupavi, occupatum, occupare (1) = καταλαμβάνω.

ex: πρόθεση (+ αφαιρετική) = από.

vocibus: αφαιρετική πληθ. του ουσ. vox, vocis (θηλ. γ΄ κλ.) = η φωνή· εδώ: η διάδοση.

Gallorum: γενική πληθ. του ουσ. Galli, Gallorum (αρσ. β΄ κλ.) = οι Γαλάτες. [Δεν έχει ενικ. αριθμό.]

ac: συμπλεκτικός (παρατακτικός) σύνδεσμος = και.

mercatorum: γενική πληθ. του ουσ. mercator, mercatoris (αρσ. γ΄ κλ.) = ο έμπορος.

qui: ονομαστική πληθ., αρσ. γένους, της αναφορικής αντων. qui, quae, quod = ο οποίος, η οποία, το οποίο.

Germanos: αιτιατική πληθ. του ουσ. Germani, Germanorum (αρσ. β΄ κλ.) = οι Γερμανοί. [Δεν έχει ενικ. αριθμό.]

ingenti: αφαιρετική ενικ., θηλ. γένους, του επιθ. της γ΄ κλ. ingens, ingens, ingens (γενική: ingentis) = τεράστιος.

magnitudine: αφαιρετική ενικ. του ουσ. magnitudo, magnitudinis (θηλ. γ΄ κλ.) = το μέγεθος.

corporum: γενική πληθ. του ουσ. corpus, corporis (ουδ. γ΄ κλ.) = το σώμα.

et: συμπλεκτικός (παρατακτικός) σύνδεσμος = και.

incredibili: αφαιρετική ενικ., θηλ. γένους, του επιθ. της γ΄ κλ. incredibilis, –is, –e = απίστευτος.

virtute: αφαιρετική ενικ. του ουσ. virtus, virtutis (θηλ. γ΄ κλ.) = η αρετή, η ανδρεία· εδώ: η ανδρεία.

esse: απαρέμφατο ενεστώτα του ρήμ. sum, fui, –, esse = είμαι, υπάρχω.

praedicabant: γ΄ πληθ. οριστικής παρατατικού ενεργ. φων. του ρήμ. praedico, praedicavi, praedicatum, praedicare (1) = διακηρύττω.

alius: ονομαστική ενικ., αρσ. γένους, της αόριστης αντωνυμίας alius, alia, aliud = ο άλλος, η άλλη, το άλλο. [Γεν. ενικ.: alius, Δοτ. ενικ.: alii. Σύμφωνα με το σχολ. βιβλίο, είναι αντωνυμικό επίθετο.

alia: αφαιρετική ενικ., θηλ. γένους, της αόριστης αντωνυμίας alius, alia, aliud = ο άλλος, η άλλη, το άλλο. [Βλ. παραπάνω.]

de: πρόθεση (+ αφαιρετική) = για, από (εξαιτίας).

causa: αφαιρετική ενικ. του ουσ. causa, causae (θηλ. α΄ κλ.) = η αιτία, ο λόγος.

discedere: απαρέμφατο ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. discedo, discessi, discessum, discedere (3) = αποχωρώ.

cupiebat: γ΄ ενικ. οριστικής παρατατικού ενεργ. φων. του ρήμ. cupio, cupi(v)i, cupitum, cupere (3, 15 σε -io) = επιθυμώ.

nonnulli: ονομαστική πληθ., αρσ. γένους, του αντωνυμικού επιθέτου nonnulli, nonnullae, nonnulla = μερικοί, μερικές, μερικά. [Προέρχεται από το αρνητικό μόριο non και την αόριστη επιθετική αντωνυμία nullus, –a, –um (= κανένας)].

pudore: αφαιρετική ενικ. του ουσ. pudor, pudoris (αρσ. γ΄ κλ.) = η ντροπή. [Δεν είναι εύχρηστο στον πληθ. αριθμό.]

adducti: ονομαστική πληθ., αρσ. γένους, της μετοχής παρακειμένου παθητ. φων. του ρήμ. adduco, adduxi, adductum, adducere (3) = παρασύρω, παρακινώ.

remanebant: γ΄ πληθ. οριστικής παρατατικού ενεργ. φων. του ρήμ. remaneo, remansi, –, remanere (2) = παραμένω. [Mτχ. παθ. παρακειμένου: mansus, –a, –um

hi: ονομαστική πληθ., αρσ. γένους, της δεικτικής αντων. hic, haec, hoc = αυτός, αυτή, αυτό.

neque: αντιθετικός (παρατακτικός) σύνδεσμος = ούτε.

vultum: αιτιατική ενικ. του ουσ. vultus, vultus (αρσ. δ΄ κλ.) = το πρόσωπο.

fingere: απαρέμφατο ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. fingo, finxi, fictum, fingere (3) = πλάθω· // vultum fingere = προσποιούμαι.

neque: αντιθετικός (παρατακτικός) σύνδεσμος = ούτε.

lacrimas: αιτιατική πληθ. του ουσ. lacrima, lacrimae (θηλ. α΄ κλ.) = το δάκρυ.

tenere: απαρέμφατο ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. teneo, tenui, tentum, tenere (2) = κρατώ.

poterant: γ΄ ενικ. οριστικής παρατατικού του ρήμ. possum, potui, –, posse = μπορώ.

abditi: ονομαστική πληθ., αρσ. γένους, της μετοχής παρακειμένου παθητ. φων. του ρήμ. abdo, abdidi, abditum, abdere (3) = κρύβω.

in: πρόθεση (+ αφαιρετική) = σε.

tabernaculis: αφαιρετική πληθ. του ουσ. tabernaculum, tabernaculi (ουδ. β΄ κλ.) = η σκηνή.

aut: διαζευκτικός (παρατακτικός) σύνδεσμος = ή, είτε.

suum: αιτιατική ενικ., ουδ. γένους, της κτητικής αντων. του γ΄ προσ. για πολλούς κτήτορες suus, sua, suum = ο δικός τους, η δική τους, το δικό τους.

fatum: αιτιατική ενικ. του ουσ. fatum, fati (ουδ. β΄ κλ.) = η μοίρα.

querebantur: γ΄ πληθ. οριστικής παρατατικού του ρήμ. queror, questus sum, queri (3, αποθ.) = παραπονιέμαι.

aut: διαζευκτικός (παρατακτικός) σύνδεσμος = ή, είτε.

cum: πρόθεση (+ αφαιρετική) = με.

familiaribus: αφαιρετική πληθ. του ουσ. familiaris, familiaris (αρσ. β΄ κλ.) = ο φίλος, ο γνωστός. [Αφαιρετική ενικ.: familiari. Γεν. πληθ.: familiarium.]

suis: αφαιρετική πληθ., αρσ. γένους, της κτητικής αντων. του γ΄ προσ. για πολλούς κτήτορες suus, sua, suum = ο δικός τους, η δική τους, το δικό τους.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ-ΛΑΘΟΥΣ

 

Θουκυδίδου Ἱστοριαι

1. Μια από τις βασικές αιτίες του Πελοποννησιακού πολέμου υπήρξε η οικονομική και στρατιωτική ανάπτυξη της Αθήνας.
2. Ο Θουκυδίδης εντάσσει στο έργο του και ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες.
3. Ο Θουκυδίδης κράτησε στοιχεία μόνο για όσα γεγονότα είχε προσωπική εμπειρία.
4. Ο Θουκυδίδης αντιμετώπισε δυσκολίες στην χρονολόγηση των γεγονότων.
5. Οι ελληνικές πόλεις δεν είχαν ενιαίο χρονολογικό σύστημα κάτι που δυσκόλεψε Θουκυδίδη στην προσπάθειά του για χρονολογική ακρίβεια.
6. Οι ελληνικές πόλεις δεν είχαν κοινές ονομασίες για τους μήνες του σεληνιακού έτους κάτι που δυσκόλεψε Θουκυδίδη στην προσπάθειά του για χρονολογική ακρίβεια.
7. Οι δημηγορίες αποδίδουν τα κίνητρα των ομιλητών.
8. Οι δημηγορίες αποδίδουν τους στόχους των ομιλητών.
9. Οι δημηγορίες αποδίδουν τους σχεδιασμούς των ομιλητών.
10. Οι δημηγορίες βρίσκονται σε αντιστοιχία μόνο με τα μεγάλα γεγονότα του πολέμου.
11. Οι δημηγορίες βρίσκονται σε αντιστοιχία μόνο μεταξύ τους με το σχήμα «θέση-αντίθεση».
12. Ο Θουκυδίδης παραθέτει τους λόγους αυτολεξεί.
13. Οι δημηγορίες δείχνουν την ικανότητα του Θουκυδίδη να αναλύει τα γεγονότα και το βάθος της σκέψης του.
14. Ο Θουκυδίδης ακολούθησε τον τρόπο χρονολογικής έκθεσης του Ελλάνικου του Μυτιληναίου.
15. Ο Θουκυδίδης εξιστορεί τα γεγονότα κατά θεματικές ενότητες και όχι κατά χρονολογική σειρά.
16. Ο Θουκυδίδης εξιστορεί τα γεγονότα κατά χρονολογική σειρά και όχι κατά θεματικές ενότητες.
17. Ο Θουκυδίδης για την ανεύρεση της αλήθειας εφάρμοσε μεταξύ άλλων την αυτοψία.
18. Ο Θουκυδίδης για την ανεύρεση της αλήθειας επισκέφτηκε μεταξύ άλλων τα πεδία των μαχών.
19. Ο Θουκυδίδης για την ανεύρεση της αλήθειας αξιολογούσε τις πληροφορίες.
20. Ο Θουκυδίδης διαιρεί το έτος σε θέρος (4 μήνες) και χειμώνα (8 μήνες).
21. Ο Θουκυδίδης πίστευε στη μεγάλη αξία του Περικλή και στην ορθότητα των βασικών αρχών του πολεμικού του σχεδιασμού.
22. Ο Θουκυδίδης καταγράφει τις ιστορικές αλλαγές με πορίσματα «εἰκότα» (= ενδείξεις και αποδείξεις)
23. Ο Θουκυδίδης καταγράφει τις ιστορικές αλλαγές με «τεκμήρια» (= συμπεράσματα στα οποία καταλήγει η έρευνα).
24. Ο Θουκυδίδης, ως στρατηγός, δεν μπόρεσε να σώσει την Αμφίπολη από τους Σπαρτιάτες με αρχηγό τον Λύσανδρο.
25. Στο 1ο βιβλίο εξετάζονται τα αίτια του πολέμου, εξαίρεται η σημασία του, εκτίθεται η μέθοδος του συγγραφέα.
26. Ο Θουκυδίδης ακολούθησε τον τρόπο χρονολογικής έκθεσης που χρησιμοποίησε ο Διογένης ο Λαέρτιος.
27. Ο Θουκυδίδης πίστευε ότι η λογική αποτελεί τη μόνη αξία, στην οποία μπορεί να στηριχτεί ο άνθρωπος.
28. Ο Θουκυδίδης γεννήθηκε στο δήμο Ἁλιμοῦντος από πλούσια, αριστοκρατική οικογένεια.
29. Ο Θουκυδίδης εξορίστηκε γιατί προέρχονταν από αριστοκρατική οικογένεια.
30. Η γλώσσα του Θουκυδίδη είναι η λεγόμενη «αρχαία αττική» του 6ου αι.
31. Ο Θουκυδίδης κατέγραψε τα γεγονότα του Πελοποννησιακού από το 431 έως το 404 π.Χ.

Αρχαια α λυκειου θουκυδίδησ

https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.slideshare.net/mobile/georgiasofi/ss-36778424&ved=2ahUKEwiR-cL2r4HzAhVhgf0HHRlhC7EQFnoECCoQAQ&usg=AOvVaw3dCr3Rsh_H9ZVMlpAv0L1a

Ανοίξτε τον σύνδεσμο. Είναι παρουσίαση εισαγωγής. Αύριο θα σας τα εξηγησω

 https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.slideshare.net/mobile/georgiasofi/ss-36778424&ved=2ahUKEwiR-cL2r4HzAhVhgf0HHRlhC7EQFnoECCoQAQ&usg=AOvVaw3dCr3Rsh_H9ZVMlpAv0L1a

Αρχαια α λυκειου

 ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ ( πιθ 455-399 πΧ): Εισαγωγή, (σχ. βιβλίο18-28)

Η ΖΩΗ ΤΟΥ

Καταγωγή:Δήμος Ἁλιμοῦντος Αττικής , από αριστοκρατική οικογένεια

Μόρφωση: επίδραση από σοφιστές, έργα Περικλή, επιτεύγματα ιατρικής, αρχαίου δράματος.

Στρατηγική Περικλή:α) άμυνα στην ξηρά β) επίθεση στη θάλασσα γ) σύνεση, αυτοπεποίθηση

Λοιμός:Το δεύτερο έτος του πολέμου πέθανε ο Περικλής, ο Θουκυδίδης όμως επέζησε

Δημαγωγοί:Μετά το θάνατο του Περικλή, επικράτησε οξεία αντιπαράθεση μεταξύ των συντηρητικών αριστοκρατικών και των δημοκρατικών- δημαγωγών ( πχ Κλέωνας)

Στρατηγική αποτυχία Θουκυδίδη:Το 424 πΧ ο Θουκυδίδης, ως στρατηγός, έχασε την Αμφίπολη, αποικία των Αθηναίων, από τον Σπαρτιάτη Βρασίδα. Είχε στρατηγική σημασία η περιοχή λόγω ναυπηγήσιμης  ξυλείας και χρυσωρυχείων του Παγγαίου.

Εξορία: Η τιμωρία για την αποτυχία του ήταν η εξορία. Εκεί αφιερώνει το χρόνο του στην ιστορική έρευνα καθώς συγκεντρώνει πληροφορίες και από τα δύο στρατόπεδα.

Το τέλος του πολέμου: Ενώ έζησε ως το τέλος του πολέμου η εξιστόρηση φτάνει ως το 411 πΧ λόγω θανάτου του.

ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ

Η σημασία του πολέμου:Οι αντίπαλοι βρίσκονταν στο ύψιστο σημείο ακμής. Βέβαιη η εμπλοκή όλων των ελληνικών κρατών.

Η έρευνα του παρελθόντος: Με «εἰκότα» (=εύλογα) , «σημεῖα » η «μαρτύρια»( =αποδείξεις) και «τεκμήρια»(=συμπεράσματα)

Τα βαθύτερα αίτια:Η οικονομική και στρατιωτική ανάπτυξη της αθηναϊκής δύναμης και η μετατροπή της αθηναϊκής συμμαχίας σε αθηναϊκή ηγεμονία.

Ποια προβλήματα θέτει ο Θουκυδίδης:α) Το πρόβλημα της ηγεμονικής δύναμης της Αθήνας. Η συνετή πολιτική που υπέδειξε ο Περικλής δεν ακολουθήθηκε. Απόδειξη:η Σικελική εκστρατεία β) το πρόβλημα της δύναμης π.χ. εξόντωση Πλαταιέων από Σπαρτιάτες, Μηλίων από Αθηναίους, εμφύλιος πόλεμος Κέρκυρας. Όλα αποδεικνύουν την αγριότητα του ανθρώπου στον πόλεμο. γ) η μόνη αξία είναι η λογική, οι θεοί δεν επεμβαίνουν στις ιστορικές εξελίξεις, η τύχη είναι απρόβλεπτος παράγοντας δ) ο παραλογισμός του πολέμου ( σφαγή άμαχου πληθυσμού κτλ) Αιτία: η πλεονεξία και η φιλοτιμία (=φιλοδοξία).

Πρότυπο ηγέτη:Το ενσαρκώνει ο Περικλής. α) οξυδέρκεια β) αποδοχή από το λαό γ) ανωτερότητα δ) πολιτικό θάρρος ε) αδιάφθορος

Υπεύθυνος πολίτης:α) να έχει λογική και σύνεση β) να μην παρασύρεται από δημαγωγούς γ) να δείχνει ενδιαφέρον για την πόλη δ) να δείχνει στον πόλεμο μετριοπάθεια, ανώτερο ήθος, ανθρωπιά.

Μέθοδος γραφής: Χαρακτηριστικό της σκέψης και της μεθόδου του:η τάση για γενίκευση, ως απόσταγμα της έρευνας και του συλλογισμού του. Τα γνωμικά του δεν έχουν διδακτισμό και δεοντολογία αλλά είναι το απόσταγμα της έρευνας και του συλλογισμού μιας συγγραφικής ιδιοφυίας.

ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

 ΜΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

Ι. ΚΕΙΜΕΝΟ 1

ΠΛΑΝΗΤΙΚΗ Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

§1 Σήμερα βιώνουμε μια κρίση ευρέος φάσματος και διεθνούς κλίμακας. Δεν μιλώ για την παγκόσμια οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2008. Μιλώ για μια κρίση που περνά απαρατήρητη, η οποία, όμως, μακροπρόθεσμα μπορεί να αποβεί πολύ πιο επικίνδυνη για το μέλλον της δημοκρατίας: μια πλανητική κρίση παιδείας.

§2 Βαθιές ανατροπές συντελούνται σε όσα οι δημοκρατικές κοινωνίες διδάσκουν στους νέους και δεν έχουμε ακόμη αντιληφθεί το μέγεθός τους. Άπληστες για οικονομική επιτυχία, οι χώρες και τα εκπαιδευτικά συστήματά τους εγκαταλείπουν με απερισκεψία κάποιες γνώσεις απαραίτητες για την επιβίωση των δημοκρατιών. Οι γενικές σπουδές και οι τέχνες συνεχώς χάνουν έδαφος, τόσο στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση όσο και στο πανεπιστήμιο, σε όλες σχεδόν τις χώρες του κόσμου. Επίσης, υποχωρούν και όλες οι ανθρωπιστικές και οι κοινωνικές επιστήμες, καθώς οι χώρες αναζητούν το βραχυπρόθεσμο κέρδος καλλιεργώντας χρήσιμες και εφαρμόσιμες ικανότητες προσαρμοσμένες σε αυτόν τον στόχο. Αν υπερισχύσει αυτή η τάση, πολλές χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο σύντομα θα παράγουν γενιές χρήσιμων μηχανών, υπάκουων και τεχνικά εξειδικευμένων, αντί για ολοκληρωμένους πολίτες, ικανούς να αμφισβητούν, να συλλογίζονται μόνοι τους, να αντιλαμβάνονται την έννοια του κόπου και των επιτευγμάτων των άλλων.

§3 Σήμερα, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, τα προβλήματα που έχουμε να επιλύσουμε -είτε είναι οικονομικά είτε οικολογικά είτε θρησκευτικά ή πολιτικά-είναι πλανητικής κλίμακας. Κανείς μας δεν ξεφεύγει από αυτή την παγκόσμια αλληλεξάρτηση. Επομένως, τα σχολεία και τα πανεπιστήμια όλου του κόσμου έχουν ένα τεράστιο και επείγον έργο: να καλλιεργήσουν στους φοιτητές την ικανότητα να θεωρούν τον εαυτό τους μέλος ενός ετερογενούς κόσμου και να έχουν μια κάποια αντίληψη της Ιστορίας και του χαρακτήρα των διαφορετικών ομάδων που τον κατοικούν.

§4 Οι πολίτες του κόσμου χρειάζονται μια γενική μόρφωση. Ασφαλώς χρειάζονται και πολλές πρακτικές γνώσεις που οι φοιτητές μπορούν να αποκτήσουν χωρίς να εκπαιδευτούν στις ανθρωπιστικές επιστήμες. Ωστόσο, για να γίνεις υπεύθυνος πολίτης, χρειάζεσαι κάτι άλλο: την ικανότητα να αξιολογείς τις ιστορικές αποδείξεις, τον χειρισμό των οικονομικών αρχών και την εξάσκηση του κριτικού σου πνεύματος. Να μπορείς να συγκρίνεις διαφορετικές απόψεις της κοινωνικής δικαιοσύνης, να μιλάς τουλάχιστον μία ξένη γλώσσα, να μπορείς να αξιολογείς την πολυπλοκότητα των μεγάλων θρησκειών του κόσμου. Το να έχεις μια δομημένη σκέψη πάνω σε ένα ευρύ φάσμα πολιτισμών, ομάδων κι εθνών και στην ιστορία των αλληλεπιδράσεών τους επιτρέπει στις δημοκρατίες να προσεγγίσουν με υπεύθυνο τρόπο τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα.

§5 Ο Σωκράτης, που θεωρούσε πως αν δεν ερευνάς τη ζωή σου, δεν αξίζει να τη ζεις, ζούσε σε μια κοινωνία που αγαπούσε τις έντονες συζητήσεις, εξέταζε κάθε επιχειρηματολογία και πλήρωσε με τη ζωή του την εμμονή του στο ιδανικό της κριτικής σκέψης. Σήμερα το παράδειγμά του βρίσκεται στο κέντρο της θεωρίας και της πρακτικής της εκπαίδευσης του πολιτισμού στη δυτική παράδοση. Αν θεωρούμε απαραίτητο όλοι οι φοιτητές να διδάσκονται μια σειρά γενικών μαθημάτων που έχουν σχέση με τις επιστήμες του ανθρώπου, είναι, γιατί πιστεύουμε πως αυτά τα μαθήματα θα τους δώσουν τα εργαλεία να σκέπτονται και να επιχειρηματολογούν οι ίδιοι, αντί να αποδέχονται απλώς την παράδοση και την εξουσία και γιατί θεωρούμε πως αυτή η ικανότητα ορθολογισμού είναι σημαντική σε κάθε δημοκρατική κοινωνία.

(άρθρο της Αμερικανίδας φιλοσόφου Martha Nussbaum, ελαφρώς διασκευασμένο)

ΙΙ. ΚΕΙΜΕΝΟ 2

Ο αποκλεισμός της φαντασίας

Δύο βίντεο τα οποία κυκλοφορούν τελευταία στο Διαδίκτυο από παλαιότερες ομιλίες του Βρετανού συγγραφέα και συμβούλου εκπαίδευσης σερ Κεν Ρόμπινσον σε συναντήσεις της TEDxAcademy εικονογραφούν, με εξαιρετικά ζωντανό, πραγματικά αξιομνημόνευτο τρόπο, το πνεύμα των καιρών μπροστά στο παγκόσμιο αδιέξοδο.

Ο Ρόμπινσον ξεκινάει από την εκπαίδευση, βασικό πυλώνα του ανθρώπινου εποικοδομήματος, «γιατί μας πηγαίνει σ’ αυτό που δεν γνωρίζουμε» και καταλήγει στον πυρήνα της σημερινής οικονομικής και πολιτισμικής κρίσης. Το σχολείο, ισχυρίζεται, σκοτώνει τη δημιουργικότητα, δηλαδή, την ικανότητα να έχει κανείς πρωτότυπες ιδέες, γιατί δεν επιτρέπει τα λάθη και γιατί ιεραρχεί τα μαθήματα με βάση συγκεκριμένη αντίληψη για τη χρησιμότητά τους στην επαγγελματική ζωή. Απομονώνει το παιδί από τα ταλέντα του, ποδοπατεί το δώρο της φαντασίας. Αναγνωρίζει μόνο δύο είδη ευφυΐας, τη γλωσσική και τη λογικο-μαθηματική, περιθωριοποιώντας τα υπόλοιπα (κιναισθητική, μουσική, οπτική, διαπροσωπική κ.ά.). Και μόνο ένα δρόμο επιτυχίας, μέσα από τη βαθμοθηρία, τη χρηματολατρία, τη φιλαυτία, τον ανταγωνισμό, τον ατομισμό, τη χρησιμοθηρία. Ο ακαδημαϊκός πληθωρισμός απαξιώνει τον σχολικό μόχθο. Το εκπαιδευτικό σύστημα είναι μια μακρά διαδικασία εισαγωγής στο πανεπιστήμιο. Όλο το σύστημα είναι δομημένο λάθος, είπε. Φαίνεται καθαρά στον τομέα της οικολογίας. Το σχολείο έχει σμιλέψει τα μυαλά μας με τον τρόπο που σμιλεύουμε τη γη: για μια συγκεκριμένη χρήση. Δεν πρόκειται να μας χρησιμεύσει στο μέλλον! Θα πρέπει να αναθεωρήσουμε όσα γνωρίζουμε για τις ανθρώπινες δυνατότητες. Να ξεθάψουμε θαμμένες ικανότητες, να αξιοποιήσουμε ταλέντα. Να ξεφύγουμε από την τυραννία της κοινής λογικής, από την πεπατημένη των δεδομένων καταστάσεων. Να ξανασκεφτούμε το πώς εκπαιδεύουμε τα παιδιά μας. Ο κόσμος μας οδηγείται σε τέλμα.

Άρθρο της Τασούλας Καραϊσκακη, Εφ. Καθημερινή  (απόσπασμα)

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΙΙΙ. ΚΕΙΜΕΝΟ 3

EIΣΑΓΩΓΗ: Το ποίημα “Τα σκολειά χτίστε” δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Νουμάς”, το 1910. Την περίοδο αυτή ο Ελευθέριος Βενιζέλος ενδιαφέρεται για την πρόοδο της παιδείας. Το 1910 ιδρύεται και ο εκπαιδευτικός όμιλος, από τους κόλπους του οποίου θα προέλθει το 1917 η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, που εισήγαγε τη δημοτική στην εκπαίδευση. Ο Παλαμάς είναι υποστηρικτής του δημοτικισμού. Οραματίζεται μια πνευματική αναγέννηση.

Τα σκολειά χτίστε (απόσπασμα)

[…]

Λιτά χτίστε τα, απλόχωρα, μεγάλα,

γερά θεμελιωμένα, από της χώρας

ακάθαρτης, πoλύβοης, αρρωστιάρας

μακριά μακριά τ’ ανήλιαγα σοκάκια,

τα σκολειά χτίστε!

 

Και τα πορτοπαράθυρα των τοίχων

περίσσια ανοίχτε, νάρχεται ο κυρ Ήλιος,

διαφεντευτής, να χύνεται, να φεύγει,

ονειρεμένο πίσω του αργοσέρνοντας

το φεγγάρι.

 

Γιομίζοντάς τα να τα ζωντανεύουν

μαϊστράλια και βοριάδες και μελτέμια

με τους κελαϊδισμούς και με τους μόσκους•

κι ο δάσκαλος, ποιητής και τα βιβλία

να είναι σαν κρίνα.

 

Του τραγουδιού τη γλώσσα αντιλαλώντας,

και τα βιβλία σαν τα τραγούδια να είναι!

Στη γη της ομορφιάς, αρματωμένη

την Επιστήμη, η Ομορφιά, χαρά της!

αρχή σοφίας!

[…]

Όπου απλωσιά, όπου ψήλωμα, όπου υγεία,

στα πέλαα ν’ αγναντεύουν τα καράβια

και τους αϊτούς να λαχταράν και τ’ άστρα

στα ουράνια πλάτια.

[…]

Κωστής Παλαμάς, Η Πολιτεία και η Μοναξιά

*μόσκος = α) Μόσχος, αρωματική ουσία (σε υγρή ή στερεή κατάσταση)

β) (συνεκδ.) ευωδιά

 

ΘΕΜΑΤΑ

 

ΘΕΜΑ Α

Να μεταφέρετε το περιεχόμενο των παραγράφων 3 και 4 του Κειμένου 1, σε 60 περίπου λέξεις.

(Μονάδες 15)

 

ΘΕΜΑ Β

Ερώτημα 1ο

Με δεδομένο ότι  ο συγγραφέας στην τελευταία παράγραφο του Κειμένου 1 έχει σκοπό να πείσει, να αναφέρετε ποιος είναι ο τρόπος πειθούς  και οι ποιες γλωσσικές επιλογές του συγγραφέα που υπηρετούν το σκοπό του αυτό. Να απαντήσετε τεκμηριωμένα χρησιμοποιώντας στοιχεία του κειμένου.

(Μονάδες 15)

 

Ερώτημα 2ο

Για ποιο λόγο ο συγγραφέας του Κειμένου 1 χρησιμοποιεί το α΄ πληθυντικό ρηματικό πρόσωπο; Ποια τα αποτελέσματά του ως προς την ανταπόκριση του αναγνώστη; 

(Μονάδες 5)

 

Ερώτημα 3ο

«Φαίνεται καθαρά στον τομέα της οικολογίας. Το σχολείο έχει σμιλέψει τα μυαλά μας με τον τρόπο που σμιλεύουμε τη γη: για μια συγκεκριμένη χρήση. Δεν πρόκειται να μας χρησιμεύσει στο μέλλον! Θα πρέπει να αναθεωρήσουμε όσα γνωρίζουμε για τις ανθρώπινες δυνατότητες. Να ξεθάψουμε θαμμένες ικανότητες, να αξιοποιήσουμε ταλέντα. Να ξεφύγουμε από την τυραννία της κοινής λογικής, από την πεπατημένη των δεδομένων καταστάσεων. Να ξανασκεφτούμε το πώς εκπαιδεύουμε τα παιδιά μας»: Να αντικαταστήσετε στο παραπάνω απόσπασμα του Κειμένου 2 τους τύπους του α΄ πληθυντικού προσώπου με γ΄ πρόσωπο αντίστοιχα και να δηλώσετε τη διαφορά που προκύπτει στο ύφος.

(Μονάδες 10)

 

 Ερώτημα 4ο

«…τα σχολεία και τα πανεπιστήμια όλου του κόσμου έχουν ένα τεράστιο και επείγον έργο: να καλλιεργήσουν στους φοιτητές την ικανότητα να θεωρούν τον εαυτό τους μέλος ενός ετερογενούς κόσμου και να έχουν μια κάποια αντίληψη της Ιστορίας και του χαρακτήρα των διαφορετικών ομάδων που τον κατοικούν»: Πώς αντιλαμβάνεστε το νόημα της παραπάνω περιόδου του Κειμένου 1; Να σχολιάσετε το περιεχόμενό της σε 80 λέξεις.

(Μονάδες 10)

 

ΘΕΜΑ Γ

Ποιο είναι το παιδαγωγικό-εκπαιδευτικό όραμα  του ποιητικού υποκειμένου στο κείμενο 3; Να απαντήσετε σε 150-200 λέξεις στηριζόμενοι σε πέντε (5) διαφορετικούς κειμενικούς δείκτες.

(Μονάδες 15)

 

ΘΕΜΑ Δ

Αντλώντας ιδέες από τα κείμενα αναφοράς με την ιδιότητα που έχετε, ως μαθητές του Λυκείου, να αναπτύξετε τις απόψεις σας σε ένα άρθρο που θα δημοσιευτεί  στην ηλεκτρονική εφημερίδα του σχολείου σας για τα προσόντα με τα οποία η παιδεία εφοδιάζει στους νέους. [400 περίπου λέξεις]

(Μονάδες 30)