ΛΑΤΙΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

 

Λατινικά  Ενότητα 16

Η τελευταία μάχη του Καίσαρα στη Γαλατία

Μετάφραση σε αντιστοίχιση

Nostri,

postquam miserunt pila in hostes,

gerunt rem gladiis.

Repente post tergum cernitur equitatus;

cohortes appropinquant;

hostes vertunt terga

ac fugiunt;

eis occurrunt equites.

Fit magna caedes.

Sedulius, dux

et princeps Lemovicum, occiditur;

dux Arvernorum

comprehenditur vivus

in fuga;

septuaginta quattuor (LXXIIII)

militaria signa

referuntur ad Caesarem;

magnus numerus hostium

capitur atque interficitur;

reliqui ex fuga

discedunt in civitates.

Postero die

mittuntur legati ad Caesarem.

Caesar iubet tradi arma

ac produci principes.

Ipse consedit pro castris;

eo duces producuntur.

Vercingetorix deditur,

arma proiciuntur.

Οι δικοί μας,

αφού έριξαν τα ακόντια στους εχθρούς,

μάχονται με τα ξίφη.

Ξαφνικά στα νώτα τους διακρίνεται το ιππικό·

οι κοόρτεις πλησιάζουν·

οι εχθροί στρέφουν τα νώτα (τους)

και φεύγουν·

τους επιτίθενται οι ιππείς.

Γίνεται μεγάλη σφαγή.

Ο Σεδούλιος, ο στρατηγός

και ηγεμόνας των Λεμοβίκων, σκοτώνεται·

ο στρατηγός των Αρβέρνων

συλλαμβάνεται ζωντανός

κατά τη διάρκεια της φυγής·

εβδομήντα τέσσερις

στρατιωτικές σημαίες

παραδίδονται στον Καίσαρα·

μεγάλος αριθμός εχθρών

συλλαμβάνεται και εκτελείται·

οι υπόλοιποι μετά από τη φυγή

διασκορπίζονται στις πολιτείες.

Την επόμενη ημέρα

στέλνονται πρεσβευτές στον Καίσαρα.

Ο Καίσαρας διατάζει να παραδοθούν τα όπλα

και να οδηγηθούν μπροστά του οι ηγεμόνες.

Ο ίδιος παίρνει θέση μπροστά από το στρατόπεδο·

εκεί οι αρχηγοί οδηγούνται μπροστά του.

Ο Βερκιγγετόριγας παραδίδεται,

τα όπλα κατατίθενται.

Γλωσσικά – Γραμματικά σχόλια

nostri: ονομαστική πληθ., αρσ. γένους, της κτητικής αντων. του α΄ προσ. για πολλούς κτήτορες noster, nostra, nostrum = ο δικός μας, η δική μας, το δικό μας.

postquam: χρονικός σύνδεσμος = αφού (+ οριστική). [Δηλώνει το προτερόχρονο.]

pila: αιτιατική πληθ. του ουσ. pilum, pili (ουδ. β΄ κλ.) = το ακόντιο.

in: πρόθεση (+ αιτιατική) = σε· εδώ έχει έννοια εχθρικής κατεύθυνσης (= εναντίον).

hostes: αιτιατική πληθ. του ουσ. hostis, hostis (αρσ. γ΄ κλ.) = ο εχθρός. [Γεν. πληθ.: hostium.]

miserunt: γ΄ πληθ. οριστικής παρακειμένου ενεργ. φων. του ρήμ. mitto, misi, missum, mittere (3) = στέλνω· εδώ: ρίχνω.

gladiis: αφαιρετική πληθ. του ουσ. gladius, gladii / gladi (αρσ. β΄ κλ.) = το ξίφος.

rem: αιτιατική ενικ. του ουσ. res, rei (θηλ. ε΄ κλ.) = το πράγμα· εδώ: rem gero = μάχομαι.

gerunt: γ΄ πληθ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. gero, gessi, gestum, gerere (3) = κάνω, διεξάγω.

repente: τροπικό επίρρ. = ξαφνικά. [Προέρχεται από το επίθ. της γ΄ κλ. repens, repens, repens (γενική: repentis) = απροσδόκητος, αιφνίδιος.]

post: πρόθεση (+ αιτιατική) = πίσω από.

tergum: αιτιατική ενικ. του ουσ. tergum, tergi (ουδ. β΄ κλ.) = η πλάτη, τα νώτα.

equitatus: ονομαστική ενικ. του ουσ. equitatus, equitatus (αρσ. δ΄ κλ.) = το ιππικό.

cernitur: γ΄ ενικ. οριστικής ενεστώτα παθητ. φων. του ρήμ. cerno, crevi, cretum, cernere (3) = διακρίνω. [Μτχ. παθητ. παρακειμένου: conspectus, –a, –um, από το ρήμ. conspicio, conspexi, conspectum, conspicere (3, 15 σε -io) = καθορώ, παρατηρώ.]

cohortes: ονομαστική πληθ. του ουσ. cohors, cohortis (θηλ. γ΄ κλ.) = η κοόρτη. [Γεν. πληθ.: cohortium.]

appropinquant: γ΄ πληθ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. appropinquo, appropinquavi, appropinquatum, appropinquare (1) = πλησιάζω.

hostes: ονομαστική πληθ. του ουσ. hostis, hostis (αρσ. γ΄ κλ.) = ο εχθρός. [Γεν. πληθ.: hostium.]

terga: αιτιατική πληθ. του ουσ. tergum, tergi (ουδ. β΄ κλ.) = η πλάτη, τα νώτα.

vertunt: γ΄ πληθ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. verto, verti, versum, vertere (3) = στρέφω.

ac: συμπλεκτικός (παρατακτικός) σύνδεσμος = και.

fugiunt: γ΄ πληθ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. fugio, fugi, fugitum, fugere (3, 15 σε -io) = φεύγω, τρέπομαι σε φυγή.

eis: δοτική πληθ., αρσ. γένους, της δεικτικής (ως επαναληπτικής) αντων. is, ea, id = αυτός, αυτή, αυτό.

equites: ονομαστική πληθ. του ουσ. eques, equitis (αρσ. γ΄ κλ.) = ο ιππέας.

occurrunt: γ΄ πληθ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. occurro, occurri & occucurri, occursum, occurrere (3) (+ δοτική) = επιτίθεμαι.

fit: γ΄ ενικ. οριστικής ενεστώτα του ανώμ. ρήμ. fio, factus sum, fieri = γίνομαι.

magna: ονομαστική ενικ., θηλ. γένους, του επιθ. της β΄ κλ. magnus, –a, –um = μεγάλος. [ΣΥΓΚΡ.: maior, maior, maius. ΥΠΕΡΘ.: maximus, -a, -um.]

caedes: ονομαστική ενικ. του ουσ. caedes, caedis (θηλ. γ΄ κλ.) = η σφαγή. [Γεν. πληθ.: caedium.]

Sedulius: ονομαστική ενικ. του ουσ. Sedulius, Sedulii / Seduli (αρσ. β΄ κλ.) = ο Σεδούλιος. [Κλητική ενικ.: Seduli.]

dux: ονομαστική ενικ. του ουσ. dux, ducis (αρσ. γ΄ κλ.) = ο αρχηγός, ο στρατηγός.

et: συμπλεκτικός (παρατακτικός) σύνδεσμος = και.

princeps: ονομαστική ενικ. του ουσ. princeps, principis (αρσ. γ΄ κλ.) = ο ηγεμόνας.

Lemovicum: γενική πληθ. του ουσ. Lemovices, Lemovicum (αρσ. γ΄ κλ.) = οι Λεμόβικες. [Δεν έχει ενικ. αριθμό.]

occiditur: γ΄ ενικ. οριστικής ενεστώτα παθητ. φων. του ρήμ. occido, occidi, occisum, occidere (3) = σκοτώνω.

dux: ονομαστική ενικ. του ουσ. dux, ducis (αρσ. γ΄ κλ.) = ο αρχηγός, ο στρατηγός.

Arvernorum: γενική πληθ. του ουσ. Arverni, Arvernorum (αρσ. β΄ κλ.) = οι Αρβέρνοι. [Δεν έχει ενικ. αριθμό.]

vivus: ονομαστική ενικ., αρσ. γένους, του επιθ. της β΄ κλ. vivus, –a, –um = ζωντανός.

in: πρόθεση (+ αφαιρετική) = σε.

fuga: αφαιρετική ενικ. του ουσ. fuga, fugae (θηλ. α΄ κλ.) = η φυγή.

comprehenditur: γ΄ ενικ. οριστικής ενεστώτα παθητ. φων. του ρήμ. Comprehendo & comprendo, comprehendi, comprehensum, comprehendere (3) = συλλαμβάνω.

signa: ονομαστική πληθ. του ουσ. signum, signi (ουδ. β΄ κλ.) = το λάβαρο, η σημαία.

militaria: ονομαστική πληθ., ουδ. γένους, του επιθ. της γ΄ κλ. militaris, –is, –e = στρατιωτικός.

LXXllll (septuaginta quattuor): ονομαστική πληθ. του (άκλιτου) απόλυτου αριθμητικού επιθ. septuaginta quattuor = εβδομήντα τέσσερα (74).

ad: πρόθεση (+ αιτιατική) = σε, προς.

Caesarem: αιτιατική ενικ. του ουσ. Caesar, Caesaris (αρσ. γ΄ κλ.) = ο Καίσαρας.

referuntur: γ΄ πληθ. οριστικής ενεστώτα παθητ. φων. του ρήμ. refero, ret(t)uli, relatum, referre (3) = παραδίδω.

magnus: ονομαστική ενικ., αρσ. γένους, του επιθ. της β΄ κλ. magnus, –a, –um = μεγάλος. [Βλ. παραπάνω.]

numerus: ονομαστική ενικ. του ουσ. numerus, numeri (αρσ. β΄ κλ.) = ο αριθμός.

hostium: γενική πληθ. του ουσ. hostis, hostis (αρσ. γ΄ κλ.) = ο εχθρός. [Γεν. πληθ.: hostium.]

capitur: γ΄ ενικ. οριστικής ενεστώτα παθητ. φων. του ρήμ. capio, cepi, captum, capere (3, 15 σε -io) = πιάνω· εδώ: αιχμαλωτίζω.

atque: συμπλεκτικός (παρατακτικός) σύνδεσμος = και.

interficitur: γ΄ ενικ. οριστικής ενεστώτα παθητ. φων. του ρήμ. interficio, interfeci, interfectum, interficere (3, 15 σε -io) = σκοτώνω.

reliqui: ονομαστική πληθ., αρσ. γένους, του επιθ. της β΄ κλ. reliquus, –a, –um = υπόλοιπος.

ex: πρόθεση (+ αφαιρετική) = μετά από.

fuga: αφαιρετική ενικ. του ουσ. fuga, fugae (θηλ. α΄ κλ.) = η φυγή.

in: πρόθεση (+ αιτιατική) = σε, προς.

civitates: αιτιατική πληθ. του ουσ. civitas, civitatis (θηλ. γ΄ κλ.) = η πολιτεία· εδώ: η επικράτεια. [Γενική πληθ.: civitatum & civitatium.]

discedunt: γ΄ πληθ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. discedo, discessi, discessum, discedere (3) = αποχωρώ· εδώ: διασκορπίζομαι.

postero: αφαιρετική ενικ., αρσ. γένους, του επιθ. της β΄ κλ. posterus, –a, –um = επόμενος. [ΣΥΓΚΡ.: posterior, posterior, posterius. ΥΠΕΡΘ.: postremus, -a, -um & postumus, -a, -um.]

die: αφαιρετική ενικ. του ουσ. dies, diei (αρσ. ε΄ κλ.) = η ημέρα.

ad: πρόθεση (+ αιτιατική) = σε, προς.

Caesarem: αιτιατική ενικ. του ουσ. Caesar, Caesaris (αρσ. γ΄ κλ.) = ο Καίσαρας.

legati: ονομαστική πληθ. του ουσ. legatus, legati (αρσ. β΄ κλ.) = ο πρεσβευτής, ο απεσταλμένος.

mittuntur: γ΄ πληθ. οριστικής ενεστώτα παθητ. φων. του ρήμ. mitto, misi, missum, mittere (3) = στέλνω.

Caesar: ονομαστική ενικ. του ουσ. Caesar, Caesaris (αρσ. γ΄ κλ.) = ο Καίσαρας.

iubet: γ΄ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. iubeo, iussi, iussum, iubere (2) = διατάζω.

arma: αιτιατική πληθ. του ουσ. arma, armorum (ουδ. β΄ κλ.) = τα όπλα. [Δεν έχει ενικ. αριθμό.]

tradi: απαρέμφατο ενεστώτα παθητ. φων. του ρήμ. trado, tradidi, traditum, tradere (3) = παραδίδω.

ac: συμπλεκτικός (παρατακτικός) σύνδεσμος = και

principes: αιτιατική πληθ. του ουσ. princeps, principis (αρσ. γ΄ κλ.) = ο ηγεμόνας.

produci: απαρέμφατο ενεστώτα παθητ. φων. του ρήμ. produco, produxi, productum, producere (3) = οδηγώ μπροστά. [β΄ πρόσ. ενικ. προστακτικής ενεστώτα ενεργ. φων.: produc.]

ipse: ονομαστική ενικ., αρσ. γένους, της δεικτικής (ως οριστικής) αντων. ipse, ipsa, ipsum = ο ίδιος, η ίδια, το ίδιο.

pro: πρόθεση (+ αφαιρετική) = μπροστά σε.

castris: αφαιρετική πληθ. του ουσ. castra, castrorum (ουδ. β΄ κλ.) = το στρατόπεδο. [Στον ενικ. αριθμό: castrum, castri = το φρούριο (ετερόσημο).]

consedit: γ΄ ενικ. οριστικής παρακειμένου ενεργ. φων. του ρήμ. consido, consedi, consessum, considere (3) = παίρνω θέση.

eo: τοπικό επίρρ. = (προς τα) εκεί.

duces: ονομαστική πληθ. του ουσ. dux, ducis (αρσ. γ΄ κλ.) = ο αρχηγός, ο στρατηγός.

producuntur: γ΄ πληθ. οριστικής ενεστώτα παθητ. φων. του ρήμ. produco, produxi productum, producere (3) = οδηγώ μπροστά. [β΄ πρόσ. ενικ. προστακτικής ενεστώτα ενεργ. φων.: produc.]

Vercingetorix: ονομαστική ενικ. του ουσ. Vercingetorix, Vercingetorigis (αρσ. γ΄ κλ.) = ο Βερκιγγετόριγας.

deditur: γ΄ ενικ. οριστικής ενεστώτα παθητ. φων. του ρήμ. dedo, dedidi, deditum, dedere (3) = παραδίδω.

arma: ονομαστική πληθ. του ουσ. arma, armorum (ουδ. β΄ κλ.) = τα όπλα. [Δεν έχει ενικ. αριθμό.]

proiciuntur: γ΄ πληθ. οριστικής ενεστώτα παθητ. φων. του ρήμ. proicio, proieci, proiectum, proiecere (3, 15 σε -io) = ρίχνω, πετάω κάτω· εδώ: καταθέτω.

Συγκεντρωτική Παρουσίαση Γραμματικών Τύπων

Ουσιαστικά 

A΄ κλίση

Θηλυκά

fuga, -ae

Β΄ κλίση

Αρσενικά

Arverni, –orum (δεν έχει ενικό)

gladius, -ii

legatus, -i

numerus, -i

Sedulius, -ii, -i (δεν έχει πληθυντικό)

Ουδέτερα

arma, -orum (δεν έχει ενικό)

castra- orum (ετερόσημο)

pilum, -i

signum, -i

tergum,- i

Γ΄κλίση

Αρσενικά

Caesar, Caesaris (δεν έχει πληθυντικό)

dux– duces

eques, equitis

hostis, -is

Lemovices, Lemovicum (δεν έχει ενικό)

princeps, principis

Vercingetorix, Vercingetorigis (δεν έχει πληθυντικό)

Θηλυκά

caedes, -is

cohors, cohortis

civitas, civitatis

Δ΄κλίση

Αρσενικά

equitatus, -us

Ε΄κλίση

Αρσενικά

dies, diei

Θηλυκά

res, rei

Παραθετικά Επιθέτων 

Β΄Κλίση

Θετικός 

magnus, -a, -um

posterus, -a, -um

reliquus, -a, -um

septuaginta quattuor

vivus, -a, -um

Συγκριτικός 

maior, -ior, – ius

posterior, -ior, -ius

——–

——–

(vivior, -ior, -ius)

Υπερθετικός

maximus, -a, -um

postremus, -a, -um/  postumus, -a, -um

——–

——–

(vivissimus, -a,-um)

Γ΄Κλίση

militaris, -is, -e

——–

——–

Αντωνυμίες

noster, nostra, nostrum is, ea, id ipse, ipsa, ipsum

κτητική δεικτική δεικτική (ως οριστική)

Αρχικοί Χρόνοι Ρημάτων

ΕΝΕΣΤ.	ΠΑΡΑΚ.	ΣΟΥΠ.	ΑΠΑΡΕΜΦ.	ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Α΄ ΣΥΖΥΓΙΑ
αppropinquo	appropinquavi	appropinquatum	αppropinquare
Β΄ ΣΥΖΥΓΙΑ
iubeo	iussi	iussum	iubere
Γ΄ ΣΥΖΥΓΙΑ
capio	cepi	captum	capere	15 σε – io
cerno	crevi	cretum	cernere	Conspectus (μτχ. Παρακ.)
comprehendο/comprendo	comprehendi	comprehensum	comprehendere
consido	consedi	consessum	considere
dedo	dedidi	deditum	dedere
discedo	discessi	discessum	discedere
fio	factus sum		fieri
fugio	fugivi	fugitum	fugere	15 σε – io
gero	gessi	gestum	gerere
interficio	interfeci	interfectum	interficere	15 σε – io
mitto	misi	misum	mittere
occido	occidi	occisum	occidere
occurro	occu(cu)rri	occursum	occurerre
produco	produxi	productum	producer
proicio	proieci	proiectum	proicere	15 σε – io
referro	retuli	relatum	referre
trado	tradidi	traditum	trader
verto	verti	versum	vertere

Συντακτική Ανάλυση

1. Nostri gladiis rem gerunt. Κύρια πρόταση

gerunt: ρήμα, Nostri: υποκείμενο, rem: αντικείμενο, gladiis: αφαιρετική του οργάνου στο rem gerunt.

2. postquam pila in hostes miserunt. Δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση, ως επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο rem gerunt της εξάρτησής της. Εισάγεται με το χρονικό σύνδεσμο postquam και εκφέρεται με οριστική, γιατί δηλώνει κάτι το πραγματικό.

miserunt: ρήμα, nostri: (ενν.) υποκείμενο, pila: αντικείμενο, in hostes: εμπρόθετος επιρρηματικός προσδιορισμός της εναντίωσης στο miserunt.

3. Repente post tergum equitatus cernitur. Κύρια πρόταση

cernitur: ρήμα, equitatus: υποκείμενο, post tergum: εμπρόθετος επιρρηματικός προσδιορισμός του τόπου στο cernitur, Repente: επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου στο cernitur.

4. cohortes appropinquant. Κύρια πρόταση

appropinquant: ρήμα, cohortes: υποκείμενo.

5. hostes terga vertunt. Κύρια πρόταση

vertunt: ρήμα, hostes: υποκείμενο, terga: αντικείμενο.

6. fugiunt. Κύρια πρόταση

fugiunt: ρήμα, hostes: (ενν.) υποκείμενο.

7. eis equites occurrunt. Κύρια πρόταση

occurrunt: ρήμα, equites: υποκείμενο, eis: αντικείμενο.

8. Fit magna caedes. Κύρια πρόταση

        Fit: ρήμα, caedes: υποκείμενο, magna: επιθετικός προσδιορισμός στο caedes.

9. Sedulius, dux et princeps Lemovicum, occiditur. Κύρια πρόταση

occiditur: ρήμα, Sedulius: υποκείμενο, dux, princeps: παραθέσεις στο Sedulius, Lemovicum: γενική αντικειμενική στα dux, princeps.

10. dux Arvernorum vivus in fuga comprehenditur. Κύρια πρόταση

comprehenditur: ρήμα, dux: υποκείμενο, Arvernorum: γενική αντικειμενική στo dux, vivus: επιρρηματικό κατηγορούμενο του τρόπου στο dux μέσω του comprehenditur, in fuga: εμπρόθετος επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο comprehenditur.

11. signa militaria septuaginta quattuor ad Caesarem referuntur. Κύρια πρόταση

referuntur: ρήμα, signa: υποκείμενο, septuaginta quattuor: επιθετικός προσδιορισμός στο signa, ad Caesarem: εμπρόθετος επιρρηματικός προσδιορισμός του τόπου που δηλώνει κατεύθυνση σε πρόσωπο στο referuntur.

12. magnus numerus hostium capitur. Κύρια πρόταση

capitur: ρήμα, numerus: υποκείμενο, hostium: γενική διαιρετική στo numerus, magnus: επιθετικός προσδιορισμός στο numerus.

13. Κύρια πρόταση

interficitur: ρήμα, numerus: (ενν.) υποκείμενο, hostium: (ενν.) γενική διαιρετική στo numerus, magnus: (ενν.) επιθετικός προσδιορισμός στο numerus.

14. reliqui ex fuga in civitates discedunt. Κύρια πρόταση

discedunt: ρήμα, reliqui: υποκείμενο, in civitates: εμπρόθετος επιρρηματικός προσδιορισμός του τόπου που δηλώνει κατεύθυνση στο discedunt, ex fuga: εμπρόθετος επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο discedunt.

15. Postero die ad Caesarem legati mittuntur. Κύρια πρόταση

mittuntur: ρήμα, legati: υποκείμενο, ad Caesarem: εμπρόθετος επιρρηματικός προσδιορισμός του τόπου που δηλώνει κατεύθυνση σε πρόσωπο στο mittuntur, die: αφαιρετική του χρόνου στο mittuntur, Postero: επιθετικός προσδιορισμός στο die.

16. Caesar iubet arma tradi ac principes produci. Κύρια πρόταση

iubet: ρήμα, Caesar: υποκείμενο, tradi: αντικείμενο, τελικό απαρέμφατο, με υποκείμενο arma (ετεροπροσωπία), produci: αντικείμενο, τελικό απαρέμφατο, με υποκείμενο principes (ετεροπροσωπία).

17. Ipse pro castris consedit. Κύρια πρόταση

consedit: ρήμα, Caesar: (ενν.) υποκείμενο, Ipse: κατηγορηματικός προσδιορισμός στο (ενν.) Caesar, pro castris: εμπρόθετος επιρρηματικός προσδιορισμός του τόπου στο consedit.

18. eo duces producuntur. Κύρια πρόταση

producuntur: ρήμα, duces: υποκείμενο, eo: επιρρηματικός προσδιορισμός του τόπου που δηλώνει κατεύθυνση στο producuntur.

19. Vercingetorix deditur. Κύρια πρόταση

deditur: ρήμα, Vercingetorix: υποκείμενο.

20. arma proiciuntur. Κύρια πρόταση

proiciuntur: ρήμα, arma: υποκείμενο.

Καλή χρονιά αστέρια μου!

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ ( πιθ 455-399 πΧ): Εισαγωγή, (σχ. βιβλίο18-28)

Η ΖΩΗ ΤΟΥ

Καταγωγή:Δήμος Ἁλιμοῦντος Αττικής , από αριστοκρατική οικογένεια

Μόρφωση: επίδραση από σοφιστές, έργα Περικλή, επιτεύγματα ιατρικής, αρχαίου δράματος.

Στρατηγική Περικλή:α) άμυνα στην ξηρά β) επίθεση στη θάλασσα γ) σύνεση, αυτοπεποίθηση

Λοιμός:Το δεύτερο έτος του πολέμου πέθανε ο Περικλής, ο Θουκυδίδης όμως επέζησε

Δημαγωγοί:Μετά το θάνατο του Περικλή, επικράτησε οξεία αντιπαράθεση μεταξύ των συντηρητικών αριστοκρατικών και των δημοκρατικών- δημαγωγών ( πχ Κλέωνας)

Στρατηγική αποτυχία Θουκυδίδη:Το 424 πΧ ο Θουκυδίδης, ως στρατηγός, έχασε την Αμφίπολη, αποικία των Αθηναίων, από τον Σπαρτιάτη Βρασίδα. Είχε στρατηγική σημασία η περιοχή λόγω ναυπηγήσιμης  ξυλείας και χρυσωρυχείων του Παγγαίου.

Εξορία: Η τιμωρία για την αποτυχία του ήταν η εξορία. Εκεί αφιερώνει το χρόνο του στην ιστορική έρευνα καθώς συγκεντρώνει πληροφορίες και από τα δύο στρατόπεδα.

Το τέλος του πολέμου: Ενώ έζησε ως το τέλος του πολέμου η εξιστόρηση φτάνει ως το 411 πΧ λόγω θανάτου του.

ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ

Η σημασία του πολέμου:Οι αντίπαλοι βρίσκονταν στο ύψιστο σημείο ακμής. Βέβαιη η εμπλοκή όλων των ελληνικών κρατών.

Η έρευνα του παρελθόντος: Με «εἰκότα» (=εύλογα) , «σημεῖα » η «μαρτύρια»( =αποδείξεις) και «τεκμήρια»(=συμπεράσματα)

Τα βαθύτερα αίτια:Η οικονομική και στρατιωτική ανάπτυξη της αθηναϊκής δύναμης και η μετατροπή της αθηναϊκής συμμαχίας σε αθηναϊκή ηγεμονία.

Ποια προβλήματα θέτει ο Θουκυδίδης:α) Το πρόβλημα της ηγεμονικής δύναμης της Αθήνας. Η συνετή πολιτική που υπέδειξε ο Περικλής δεν ακολουθήθηκε. Απόδειξη:η Σικελική εκστρατεία β) το πρόβλημα της δύναμης π.χ. εξόντωση Πλαταιέων από Σπαρτιάτες, Μηλίων από Αθηναίους, εμφύλιος πόλεμος Κέρκυρας. Όλα αποδεικνύουν την αγριότητα του ανθρώπου στον πόλεμο. γ) η μόνη αξία είναι η λογική, οι θεοί δεν επεμβαίνουν στις ιστορικές εξελίξεις, η τύχη είναι απρόβλεπτος παράγοντας δ) ο παραλογισμός του πολέμου ( σφαγή άμαχου πληθυσμού κτλ) Αιτία: η πλεονεξία και η φιλοτιμία (=φιλοδοξία).

Πρότυπο ηγέτη:Το ενσαρκώνει ο Περικλής. α) οξυδέρκεια β) αποδοχή από το λαό γ) ανωτερότητα δ) πολιτικό θάρρος ε) αδιάφθορος

Υπεύθυνος πολίτης:α) να έχει λογική και σύνεση β) να μην παρασύρεται από δημαγωγούς γ) να δείχνει ενδιαφέρον για την πόλη δ) να δείχνει στον πόλεμο μετριοπάθεια, ανώτερο ήθος, ανθρωπιά.

Μέθοδος γραφής: Χαρακτηριστικό της σκέψης και της μεθόδου του:η τάση για γενίκευση, ως απόσταγμα της έρευνας και του συλλογισμού του. Τα γνωμικά του δεν έχουν διδακτισμό και δεοντολογία αλλά είναι το απόσταγμα της έρευνας και του συλλογισμού μιας συγγραφικής ιδιοφυίας.

ΜΕΘΟΔΟΣ ΤΟΥ

Έρευνα μακρινού παρελθόντος: αυτοψία, επίσκεψη  στα πεδία μαχών, συλλογή και αξιολόγηση πληροφοριών, μελέτη επίσημων κειμένων και κρατικών αρχείων.

Έλεγχος πληροφοριών της σύγχρονης εποχής: α) προσωπική γνώση β) έρευνα για όσα δεν γνώριζε ο ίδιος ακούγοντάς τα από άλλους γ) δεν καταδέχτηκε να περιλάβει πληροφορίες από τον πρώτο τυχόντα

Δημηγορίες: Αποδίδουν κίνητρα, σχεδιασμούς, στόχους, ιδέες, ήθος ομιλητών. Είναι τοποθετημένες με το σχήμα «θέση-αντίθεση». Κράτησε την κεντρική ιδέα των λόγων και πρόσθεσε ό,τι ήταν κατάλληλο για την περίσταση να ειπωθεί. Δείχνουν την ικανότητα του ιστορικού να αναλύει τα γεγονότα και το βάθος της σκέψης του.

Χρονολογική ακρίβεια: Ακολουθεί το χρονολογικό σύστημα του Ελλάνικου Μυτιληναίου. Χρονολογεί κατά χρονολογική σειρά και όχι κατά θεματικές ενότητες διαιρώντας το έτος σε θέρος 8 μηνών και χειμώνα 4 μηνών.

ΔΟΜΗ ΕΡΓΟΥ/ΧΡΟΝΟΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ

Δομή και περιεχόμενο: Διαίρεση σε 8 βιβλία μεταγενέστερη

1^ο βιβλίο: αίτια κ’σημασία πολέμου, μέθοδος συγγραφέα, «αρχαιολογία», ανάπτυξη αθηναϊκής δύναμης 479-432, τελευταίες διπλωματικές προσπάθειες, δυνάμεις αντιπάλων.

2^ο -5.24:πρώτη δεκαετία του πολέμου (431-421 π.Χ), έκθεση όρων ειρήνης Νικία.

5.25- τέλος 5^ου: δεύτερο προοίμιο (όχι νέος πόλεμος, αλλά συνέχιση του μεγάλου πολέμου), τα γεγονότα ως το 415, διάλογος Αθηναίων με Μηλίους για δίκαιο ισχυρότερου.

6^ο-7^ο : Σικελική εκστρατεία.

8^ο: αρχή τρίτης περιόδου πολέμου, εγκατάσταση μόνιμου σπαρτιατικού στρατοπέδου στη Δεκέλεια, ανάμειξη Περσών, κατάλυση δημοκρατικού πολιτεύματος Αθήνας ως το 411 π.Χ.

Χρόνος συγγραφής:

όχι βέβαιος, σίγουρα ο Θουκυδίδης α) ξεκίνησε να γράφει με το ξέσπασμα του πολέμου(= συλλογή υλικού κ’σημειώσεις ή οριστική μορφή;)  β) είδε το τέλος του πολέμου  και κάποια κομμάτια έχουν γραφεί μετά το 404 π. Χ.Συνέχισε ο Ξενοφώντας με τα Ἑλληνικά.

ΓΛΩΣΣΑ κ’ΥΦΟΣ

Γλώσσα:

·         «αρχαία αττική διάλεκτος»

o    χρήση πρόθεσης ἐς αντί εἰς(ἐσπλέοντι)

o    ξυν αντί συν (π.χ. ξυνέγραψε)

o    --σσ- αντί –ττ (π.χ. ἡσσῶντο αντί ἡττῶντο)

·         αρχαϊκότεροι τύποι  λέξεων(π.χ. αἰεί /ἀεί)

·         ουδέτερο πληθυντικού αντί για επίρρημα (π.χ. ἐνάντια/ἐναντίον)

·         χρήση ουδετέρου επιθέτου αντί αφηρημένου ουσιαστικού (π.χ. τὸ ἐλεύθερον /ἡ ἐλευθερία)

·         ρήματα σύνθετα (και με δύο ή τρεις προθέσεις) για αν δηλωθούν βραχυλογικά και πυκνά 2 ή 3 επιρρηματικές σχέσεις του υποκ. ή του Αντικ. με τη ρηματική ενέργεια (π.χ. ἀνταναγόμενοι)

Υφος:

·         επισώρευση αιτιολογικών προτάσεων και προσδιορισμών (=να διαφωτιστούν πλήρως τα αίτια των γεγονότων)

·         συνεχής χρήση αντιθέσεων

·         αφθονία ετερόπτωτων προσδιορισμών

·         περίπλοκη σύνταξη

·         μακρές περίοδοι στο λόγο

·         εντυπωσιακά ρητορικά σχήματα (π.χ. πάρισα, ομοιοτέλευτα, ισοσύλλαβα)