Λεξιλογικες Ασκησεις

 1. Να γράψετε από ένα ομόρριζο ουσιαστικό (Β' στήλη) και επίθετο (Γ' στήλη) (απλό ή σύνθετο) της αρχαίας ή της νέας ελληνικής γλώσσας για καθεμιά από τις λέξεις της Α' στήλης.
 Α' ΣΤΗΛΗ :Λέξεις Ουσιαστικά Επίθετα ἡγεῖτο ἐποίουν αἱροῦσι ἀφεστηκυίας πόλεις
Β' ΣΤΗΛΗ
 Γ ΣΤΗΛΗ
 2. Να συνδέσετε κάθε λέξη της Α' στήλης με τη σημασία της στη Β' στήλη (δύο στοιχεία της Β' στήλης περισσεύουν):
 Α' ΣΤΗΛΗ:  αιροῦμαι 2. ὑφίσταμαι 3. παραπλέω 4. ἀνάγομαι 5. ἐπιτήδεια
 Β' ΣΤΗΛΗ :α) αποστατώ β) πλέω κατά μήκος των ακτών γ) ανοίγομαι στην ανοιχτή θάλασσα δ) εφόδια ε) εκλέγω στ) κάνω αγωγή ζ) υπομένω
3. Να Να αντιστοιχίσετε τα ομόρριζα προς τις λέξεις του κειμένου ὁρμώμενοι και ἐποίουν ουσιαστικά της στήλης Α με την κατηγορία στην οποία ανήκουν (Β' στήλη) (μία κατηγορία περισσεύει).
ΣΤΗΛΗ Α:  1.ποίημα 2. ὅρμημα 3. ποιητής 4. ποίησις 5. ὁρμητήριον 

ΣΤΗΛΗ Β
1α) ενέργεια ή κατάσταση όργανο ή μέσο ενέργειας γ) τόπος δ) αποτέλεσμα ενέργειας ε) πρόσωπο που ενεργεί 

4. ὁρμώμενοι, ἐποίουν, ἐπέπλεον, ναυμαχίαν, πλοίων, πόλεις, ἀνήγοντο, διήρπασαν, ἡγεῖτο, αἱροῦσι, κράτος, πλήρη: Να γράψετε από μία ομόρριζη λέξη, απλή ή σύνθετη, της αρχαίας ή της νέας ελληνικής γλώσσας για καθε- μία από τις παραπάνω λέξεις του κειμένου.
 5. αναγωγή, διασκευή, παρουσία, βλήμα, αρπακτικός: Να συνδέσετε τις παραπάνω λέξεις της νέας ελληνικής γλώσσας με τις λέξεις του κειμένου με τις οποίες έχουν ετυμολογική συγγένεια.
 6. Να συμπληρώσετε τα κενά των παρακάτω προτάσεων της νέας ελληνικής γλώσσας με τύπους του ρ. πλέω (απλούς ή σύνθετους) : Οι Αθηναίοι ………………………εναντίον της Εφέσου, ενώ ο στόλος των Λακεδαιμονίων ……………………από τη Ρόδο, ……………….. τις ακτές της Ιωνίας, ………………………… στον Ελλήσποντο και…………………………στην Λάμψακο.

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ

ΓΙΑ ΤΟ Α ΤΟ ... ΚΑΛΟ!

Να αναγνωρίσετε τα απαρέμφατα (ειδικό – τελικό) και να εντοπίσετε σε ποιες από τις παρακάτω φράσεις υπάρχει ταυτοπροσωπία και σε ποιες ετεροπροσωπία:

α. Καλλικρατίδας ἔφη διαλλάξειν Ἀθηναίους καὶ Λακεδαιμονίους.

β. Οἱ ἀδύνατοι (=ανάπηροι) οὐ δύνανται ἱππεύειν.

γ. Σωκράτης βούλεται ἀπελθεῖν.

δ. Οὗτος ἔλεγε ταῦτα ψευδῆ εἶναι.

ε. Βοιωτοὶ ἀπειλοῦσιν εἰσβαλεῖν εἰς τὴν Ἀττικήν.

στ. Λύσανδρος ἐκέλευσεν αὐτοὺς εἰς Λακεδαίμονα ἰέναι.

ζ. Κῦρος ὑπέσχετο δώσειν πέντε μνᾶς.

η. Σωκράτης πάντα ἡγεῖτο θεοὺς εἰδέναι.

θ. Οἱ Αἰγινῆται λέγουσιν οὖκ εἶναι αὐτόνομοι.

ι. Ἀναξαγόρας ἔφη τὸν ἥλιον λίθον εἶναι.

ια. Ὤμοσαν (= ορκίστηκαν) μὴ προδώσειν ἀλλήλους.

ιβ. Πρωταγόρας ἔλεγεν ἄνθρωπον πάντων χρημάτων (=πραγμάτων) μέτρον εἶναι.

ιγ. Σωκράτης ἔλεγεν οὐκ εἶναι διδάσκαλος.

 ΚΑΙ ΑΥΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ... ΕΡΜΙΟΝΗ!

είδη μετοχών

ΜΕΤΟΧΕΣ Η Μετοχή, όπως και το απαρέμφατο, καθώς είναι ρηματικό επίθετο, έχει διττές ιδιότητες; Α. ρηματική φύση:χρόνους, φωνή, διάθεση, υποκείμενο, αντικείμενο, προσδιορισμούς Β. ονοματική φύση:γένος, αριθμός, πτώση Διακρίνεται σε: επιθετική                            κατηγορηματική                            επιρρηματική Επιθετική μετοχή Τυπικό γνώρισμα της επιθετικής μετοχής είναι το άρθρο της που τυπικά αποτελεί και το υποκείμενό της. Μπορεί όμως και να παραλείπεται το άρθρο, οπότε ονομάζεται και αναφορική μετοχή και ισοδυναμεί με αναφορική πρόταση. Η έναρθρη μετοχή με άρνηση μή είναι πάντοτε αναφορικοϋποθετική. Μεταφράζεται συνήθως με αναφορική πρόταση. Οἱ εἰδότες το πράγμα παρῆσαν.υποκ Τούς πωλούντας τήην σοφίαν σοφιστάς ἀποκαλοῦσι.αντ Ἡ δύναμις ἡ ἡμετέρα, ἡ ἐλευθερώσασα τούς Ἕλληνας, οὐ δύναται τοῦτο ποιεῖν;παράθ Ἐβούλεσθε τούς ταῶν κολακευόντων λόγους ἀκούειν.γεν υποκ Ἡλίου ἐκλείψεως πυκνότεραι παρά τά ἐκ τοῦ χρόνου μνημονευόμενα.εμπρ. Οὐκ ἄν δύναιτο ὁ μή καμών εὐδαιμονεῖν.αναφυποθ υπ Οἱ μή τήν πόλιν ὠφελήσαντες, οὐ δίκαιον ἐστί ταῦτα λέγειν.αναφυποθ υποκ Τούς δε τάς πολιτείας καταλύοντας κοινούς ἐχθρούς παραινῶ νομίζειν.αντικ Νῦν δ’ ὁρῶν τούςς μέν συναγορεύοντας οἷς οἱ πολέμιοι προστάττουσι, τους δ’ οὐκ ἐρρωμένως ἐναντιουμένους, τούς δε παντάπασιν ἀποσεσιωπηκότας, ἀνέστην ἀποφανούμενος ἅ γιγνώσκω περί τούτων Ουσιαστικοποίηση της επιθετικής μετοχής Ορισμένες επιθετικές μετοχές ουσιαστικοποιήθηκαν ύστερα από παράλειψη του προσδιοριζόμενου ουσιαστικού. Τέτοιες είναι οι εξής: Οἱ προσήκοντες        οι συγγενείς Οἱ ἔχοντες      οι πλούσιοι ὁ διώκων        ο κατήγορος οἱ λέγοντες     οι ρήτορες, οι πολιτικοί ὁ φεύγων       ο κατηγορούμενος ἡ ἐπιοῦσα      η επόμενη ημέρα τά ὄντα           η περιουσία τά ἐψηφισμένα, τά ἐγνωσμένα        οι αποφάσεις τά κατεψηφισμένα, τά κατεγνωσμένα         οι καταδικαστικές αποφάσεις Κατηγορηματική μετοχή Μεταφράζεται με το ότι, να, που. Λειτουργεί ως κατηγορούμενο στο ρήμα ή κατηγορηματικός προσδιορισμός στο υποκείμενο ή  στο αντικείμενο αυτού (συνηθέστερα).Το υποκείμενο της κατ. μτχ. είναι πάντοτε το ίδιο με το υποκείμενο ή το αντικείμενο του ρήματος από το οποίο εξαρτάται. Με κατηγορηματική μετοχή συντάσσονται: Τα ρήματα:εἰμί, γίγνομαι,ὑπάρχω, τυγχάνω, λανθάνω, διάγω, διατελῶ, οἴχομαι(έχω φύγει), φθάνω, διαγίγνομαι, φανερός εἰμι, δῆλος εἰμι (συνήθως μεταφράζεται η μτχ με ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα).π.χ. ἐλάνθανε τρεφόμενον τό στράτευμα:τρέφονταν κρυφά το στράτευμα. Τα ενάρξεως, λήξεως, καρτερίας, ανοχής, καμάτου σημαντικά πχ ἄρχομαι, παύομαι, καρτερῶ, ὑπομένω, ἀνέχομαι, λήγω, ἐξαντλοῦμαι κἄ Τα αισθήσεως, γνώσεως, μαθήσεως, μνήμης σημαντικά π.χ. αἰσθάνομαι, ὁρῶ, ἀκούω, οἶδα, μέμνημαι, γιγνώσκω, ἐπίσταμαι, ἁλίσκομαι(συλλαμβάνομαι) Τα ελέγχου, δείξεως, αγγελίας σημαντικά π.χ. ἀγγέλω, ἐλέγχω, δείκνυμι, ἐξελέγχω κἄ Τα ψυχικού πάθους σημαντικά π.χ. χαίρω, ἥδομαι, ἄχθομαι, αἰσχύνομαι, λυποῦμαι, ὀργίζομαι. Τα ευεργεσίας, νίκης, ήττας σημαντικά π.χ. ἀδικῶ, χάριν φέρω, λείπομαι, κρατῶ, καλῶς ποῶ, κακῶς ποιῶ, εὖ ποιῶ κἄ Τα δύο παραπάνω είδη μετοχών είναι ονοματικές, έχουν δηλαδή θέση ονόματος. Επιρρηματικές Τροπική μετοχή Στη μετάφραση μένει συνήθως όπως είναι, δηλ. μεταφράζεται με μετοχή της δημοτικής σε –οντας. Συνήθως βρίσκεται σε χρόνο ενεστώτα (σπανιότερα σε αόριστο ή άλλο χρόνο) και δηλώνει τον τρόπο ή το μέσο. Υποθετική μετοχή Μεταφράζεται με υποθετική πρόταση. Αποτελεί υπόθεση λανθάνοντος υποθετικού λόγου. Ενδείξεις για την ύπαρξη υποθ. μτχ. είναι:η άρνηση μή, το δυνητικό ἄν, μέλλοντας χρόνος του ρήματος, δοξαστικό ρήμ, επαναληπτικό επίρρημα. Χρονική μετοχή Μεταφράζεται με χρονική πρόταση (αφού, ενώ, όταν, ενώ). Μπαίνει σε όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. Δηλώνει το προτερόχρονο ή το σύγχρονο σε σχέση με την πράξη του ρήματος. Συνοδεύεται συχνά από χρονικό επίρρημα όπως ἅμα, αὐτίκα, εὐθύς, ἤδη, ἐνταῦθα, ἔπειτα, ἄρτι, ἐξαίφνης. Αιτιολογική μετοχή Μεταφράζεται με αιτιολογική πρόταση(επειδή, αφού, διότι, λόγω του ότι). Συνοδεύεται συνήθως από τα ἅτε, οἷα, οἷον, όταν η αιτιολογία είναι πραγματική. Όταν η αιτιολογία θεωρείται υποκειμενική συνοδεύεται πάντοτε από το ὡς, ενώ όταν η αιτιολογία θεωρείται ψευδή συνοδεύεται πάντα από το ὥσπερ. Τυπικές αιτιολογικές εκφράσεις σε ευθείες ερωτήσεις αποτελούν :τί βουλόμενος, τί παθών, τί μαθώς,  δηλώνουν έκπληξη ή αποδοκιμασία και μεταφράζονται με το γιατί. Τελική μετοχή Μεταφράζεται με τελική πρόταση και δηλώνει σκοπό. Μπαίνει σε χρόνο μέλλοντα πάντοτε (σπανιότατα σε ενεστώτα). Συνάπτεται με ρήματα που φανερώνουν κίνηση, ή και με άλλα ρήματα, αλλά τότε με το μόριο ὡς μπροστά τους. Εναντιωματική μετοχή Μεταφράζεται με εναντιωματική πρόταση και δηλώνει την εναντίωση. Συνοδεύεται κάποτε από τα:καίπερ, καίτοι, ταῦτα. Μετά από αυτήν συχνά μπαίνουν τα:ὅμως, εἶτα, ἔπειτα, κἆτα(κι έπειτα)

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

μεταφρασμένο κείμενο- σχόλια

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α' ΛΥΚΕΙΟΥ
ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΒΙΒΛΙΟ 2, ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 11-16

Πότε και πώς έγινε η εκλογή των τριάντα τυράννων στην Αθήνα;Στο κείμενο δηλώνεται αρχικά ο τρόπος και ο χρόνος της εκλογής των τριάκοντα τυράννων
και ορίζεται ο σκοπός αυτής που αποτελεί και την εξαγγελία τους. Ύστερα από την
ταπεινωτική για τους Αθηναίους ειρήνη έγινε η εκλογή των τριάντα τυράννων (Αύγουστος ή
Σεπτέμβριος του 404 π.Χ.) και μάλιστα με την ψήφο των Αθηναίων πολιτών. Έτσι
εγκαθιδρύθηκε ολιγαρχικό πολίτευμα στην Αθήνα. Ο κύριος όρος της εκλογής των τυράννων
ήταν η σύνταξη και η δημοσίευση νόμων σύμφωνα με τους οποίους θα διοικούσαν την πόλη.
Διακήρυτταν, λοιπόν, ότι θα αποκαταστήσουν το πατροπαράδοτο πολίτευμα καταργώντας τις
ακραίες δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις. Όμως ο Λύσανδρος και οι πιο φανατικοί ολιγαρχικοί
εννοούσαν την επαναφορά του ολιγαρχικού καθεστώτος που υπήρχε πριν από δύο αιώνες,
πριν από τις μεταρρυθμίσεις του Δράκοντα, του Σόλωνα και του Κλεισθένη. Ενώ
παραβρισκόταν ένοπλος ο στρατός του Λυσάνδρου, ο Κριτίας και ο Θηραμένης επέλεξαν
είκοσι ολιγαρχικούς άρχοντες και ο λαός άλλους δέκα. Όμως, η ψηφοφορία ουσιαστικά
εκβιάστηκε, γιατί έγινε κάτω από την απειλή των όπλων και ο λαός εξαπατήθηκε από τον
ασαφή όρο «πάτριοι νόμοι».
Πώς κυβέρνησαν οι τριάκοντα τύραννοι; Έδειξαν συνέπεια στον όρο που συνόδευε τηνεκλογή τους;
Κατά την οκτάμηνη διάρκεια της εξουσίας των τριάντα τυράννων (Ιούλιος 404 -
Φεβρουάριος 403 π.Χ.) καταλύθηκαν οι νόμοι και οι θεσμοί της Αθηναϊκής δημοκρατίας. Οι
τριάκοντα τύραννοι εκλέχθηκαν για να συντάξουν νόμους, σύμφωνα με τους οποίους θα
διοικούσαν την Αθήνα, διατηρώντας το «πατροπαράδοτο δημοκρατικό πολίτευμα» της
Αθήνας. Έκρυψαν τις πραγματικές προθέσεις τους να εγκαθιδρύσουν ολιγαρχικό πολίτευμα.
Επινόησαν διάφορες προφάσεις για να δικαιολογήσουν την καθυστέρηση στην ψήφιση νέων
νόμων. Διόρισαν τη βουλή και τις άλλες εξουσίες από τους προσωπικούς τους φίλους. Έτσι ο
Κριτίας και ο Θηραμένης εκπροσωπούσαν δυο αντίθετες τάσεις μέσα στη «συμμορία» που
ασκούσε την εξουσία. Οι τριάκοντα τύραννοι, όταν ανέλαβαν τα καθήκοντά τους, απέδωσαν
στον Άρειο Πάγο τα δικαιώματα που είχε πριν τις μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα, του
Κλεισθένη, και του Εφιάλτη. Επίσης κατάργησαν τα δικαιώματα των ενόρκων πολιτών. Στη
Βουλή των πεντακοσίων Αθηναίων πολιτών παραχώρησαν αρμοδιότητες ποινικών
δικαστηρίων. Διόρισαν ως άρχοντες, μέλη της Βουλής και μαστιγοφόρους προσωπικούς τους φίλους από ένα κατάλογο 1.000 έμπιστων προσώπων. Ενώ λοιπόν είχαν διακηρύξει ότι θα
κυβερνούσαν προσωρινά μέχρι τη δημοσίευση των νέων νόμων, συγκρότησαν τη Βουλή και
τα άλλα θεσμικά όργανα, όπως τους άρεσε, διέλυσαν τα δικαστήρια των ενόρκων (την
Ηλιαία), παραχώρησαν στη Βουλή δικαστικές εξουσίες για ποινικά (δήθεν) αδικήματα και
κατάργησαν τη μυστική ψηφοφορία σε όλες τις διαδικασίες.
Ποια στάση τήρησαν απέναντι στους συκοφάντες;Αφού εγκατέστησαν δικούς τους ανθρώπους στη διοίκηση της πολιτείας, οι τριάκοντα, όπως
όλοι οι πραξικοπηματίες, φόρεσαν το ένδυμα της ηθικής και εμφανίστηκαν ως υπερασπιστές
της αρετής και τιμητές των πάντων. Τα ηθικά κριτήρια εμφανίζονται ως πρόσχημα της
νομιμοφροσύνης και επικάλυμμα ιδιοτελών πολιτικών επιδιώξεων. Έτσι στράφηκαν κατά
των συκοφαντών, ώστε να εξασφαλίσουν τη λαϊκή αποδοχή και να δημιουργήσουν ευνοϊκό
για αυτούς κλίμα. Οι βουλευτές και οι άλλοι άρχοντες, εγγύηση της άλλοτε δημοκρατίας,
ένιωσαν ανακούφιση που απαλλάχτηκαν από την κοινωνική πληγή των συκοφαντών, αφού
με ευχαρίστηση προέβησαν σε καταδικαστικές αποφάσεις. Παράλληλα όμως διαφαίνεται ο
τρόμος μπροστά στη φανερή ψηφοφορία αλλά και η διάβρωση των ηθών, αφού οι τιμητές
έδειξαν αδιαφορία και απάθεια και δεν αγανάκτησαν με τη σκέψη ότι ανάμεσα στους
καταδικασμένους υπάρχουν και αθώοι. Με το πρόσχημα λοιπόν της ηθικής κάθαρσης οι
τριάκοντα τύραννοι εξόντωσαν τους πολιτικούς τους αντιπάλους.
Η συκοφαντία αρχικά σήμαινε την καταγγελία σε βάρος αυτού που έκλεβε σύκα από ιερές
συκιές, αφιερωμένους σε θεούς. Επίσης σήμαινε τη μήνυση για λαθραία εξαγωγή σύκων από
την Αττική. Με επέκταση της αρχικής αυτής σημασίας ο όρος απέκτησε την έννοια της
μήνυσης για κάθε παράβαση, ιδιωτική ή δημόσια. Τον 5ο αι. μ.Χ. η συκοφαντία είχε γίνει για
πολλούς αδίστακτους αέργους βιοποριστικό μέσο και κερδοφόρο επάγγελμα. Έτσι οι
συκοφάντες ήταν τόσο επικίνδυνη κοινωνική μάστιγα και πληγή των φιλήσυχων και
ευκατάστατων ιδίως πολιτών, ώστε απειλούσαν την εύρυθμη λειτουργία της δημοκρατίας.
Σε ποια ενέργεια προέβησαν οι τύραννοι, ώστε να διοικήσουν την πόλη όπως ήθελαν καιμε ποια δικαιολογία; Ποια συμπεριφορά έδειξαν απέναντι στον Καλλίβιο και τιανέμεναν;Όταν οι τριάκοντα τύραννοι εδραιώθηκαν στην εξουσία ύστερα από τις πρώτες καλές
εντυπώσεις στον αθηναϊκό λαό, άρχισαν τις πρώτες τους αυθαιρεσίες. Εξόντωσαν τους
πολιτικούς τους αντιπάλους. Έστειλαν στον Λύσανδρο δυο από τους τριάκοντα τυράννους,
 τον Αισχίνη και τον Αριστοτέλη, για να ζητήσουν στρατιωτική σπαρτιατική φρουρά και έτσι
να ενισχύσουν το ολιγαρχικό τους καθεστώς. Οι έφοροι, ύστερα από τη μεσολάβηση του
Λυσάνδρου, έστειλαν 700 φρουρούς Σπαρτιάτες, για να ενισχύσουν τους τριάκοντα
τυράννους που ένιωθαν ανασφάλεια απέναντι στους άοπλους δημοκρατικούς Αθηναίους.
Έτσι επισύρουν την επέμβαση ξένης και εχθρικής δύναμης στα εσωτερικά της πόλης τους για
την εδραίωση της ολιγαρχίας. Οι τριάκοντα τύραννοι ανέλαβαν τη συντήρηση των 700
φρουρών από τη Σπάρτη με έξοδα του αθηναϊκού κράτους και «κολάκευαν, καλόπιαναν με
κάθε τρόπο τον Καλλίβιο», για να εξασφαλίσουν τη συναίνεσή του στις αυθαιρεσίες τους,
αλλά και για να τους παρέχει φρουρούς «συνεργούς» στη σύλληψη Αθηναίων δημοκρατικών
πολιτών που είχαν ακόμη κύρος και δύναμη, ώστε να αντισταθούν στο ολιγαρχικό
(τυραννικό) καθεστώς. Φαίνεται καθαρά ότι το μόνο πρόβλημα που απασχολεί τους
τριάκοντα είναι η εδραίωσή τους στην εξουσία. Όμως τα δημαγωγικά τους μέσα είχαν
εξαντληθεί, χωρίς ωστόσο να πείσουν το λαό και να διευρύνουν τη λαϊκή βάση. Για αυτό
εγκαταλείπουν πια τα προσχήματα, ρίχνουν το προσωπείο και δείχνουν το αληθινό τους
πρόσωπο, αφού καταφεύγουν στη βοήθεια των Λακεδαιμονίων που τους είχαν εκμηδενίσει.
Έτσι φτάνουν στο έσχατο σημείο της ηθικής κατάπτωσης, της προδοσίας και της υποτέλειας.
Κατά την οκτάμηνη διάρκεια της εξουσίας τους οι τριάκοντα τύραννοι εκτέλεσαν 1.500
πολίτες Αθηναίους και μετοίκους. Κυβέρνησαν με δολιότητα και απάνθρωπη συμπεριφορά
προς τους συμπολίτες τους, με δουλοπρέπεια προς τους συμμάχους τους (Σπαρτιάτες).
Ονόμαζαν «καλούς κἀγαθούς» τους ολιγαρχικούς και «πονηρούς» ή «ὀλίγου ἀξίους» (=
ασήμαντους) τους δημοκρατικούς Αθηναίους πολίτες. Έδειξαν το άσβεστο μίσος τους
εναντίον της δημοκρατίας. Κατέλαβαν και διατήρησαν την εξουσία με την απάτη και την
ένοπλη βία. Κυβέρνησαν το αθηναϊκό κράτος ανεξέλεγκτα και αυθαίρετα σύμφωνα με τις
προσωπικές τους επιδιώξεις. Εξαπολύουν απροκάλυπτα κύμα διώξεων και αρχίζουν τις
εκκαθαρίσεις, χωρίς διάκριση, όλων των πολιτικών τους αντιπάλων συλλαμβάνοντας
πλούσιους και φτωχούς, δημοκράτες και μετριοπαθείς ολιγαρχικούς, ακόμα και ουδέτερους,
και τους θανατώνουν χωρίς δίκη. Τα κίνητρα των προγραφών είναι πολιτικά αλλά και
προσωπικά και οικονομικά. Η βία και η βαρβαρότητητα κυριαρχούν.
Ποια στοιχεία του κειμένου δείχνουν την αυθαιρεσία του καθεστώτος των Τριάκοντα;Τα στοιχεία είναι τα εξής:α. Η αθέτηση της προϋπόθεσης με την οποία εκλέχτηκαν οι τριάκοντα.β. Η συγκρότηση των θεσμικών οργάνων της δημοκρατίας κατά τρόπο που εξυπηρετούσε τασυμφέροντά τους.γ. Ο σχεδιασμός τους να χρησιμοποιήσουν την πόλη, όπως τους συνέφερε.δ. Η αποστολή του Aισχίνη και του Aριστoτέλη στο Λύσανδρο με την παράκληση ναμεσολαβήσει στους εφόρους και να τους πείσει, ώστε να αποστείλουν φρουρά κατοχής.ε. Οι αθρόες συλλήψεις όχι μόνο των δημοκρατικών αλλά και κάθε αντιφρονούντος, πουαποτελούσε απειλή για το καθεστώς τους.στ. Η μανία του Κριτία να σκοτώνει πολλούς και για λόγους αντεκδίκησης.ζ. Η θέση του Κριτία ότι, αν ήθελαν να υπερέχουν, ήταν υποχρεωμένοι να προβαίνουν σεεκκαθαρίσεις, αφού η εξουσία τους ήταν τυραννία, κι ας διοικούσαν τριάντα.
Ποιες ενέργειες έκαναν οι Τριάκοντα για να εξασφαλίσουν το καθεστώς τους; Ποια ήτανη σκοπιμότητα της κάθε ενέργειας;α. Αθετούν την υπόσχεσή τους να συντάξουν και δημοσιεύσουν νόμους, σύμφωνα με τουςοποίους θα διοικούσαν, γιατί επιδίωκαν να κερδίσουν χρόνο μέχρι να εδραιωθούν στηνεξουσία.β. Αλλοιώνουν με παράνομες ενέργειες τη σύνθεση των δημοκρατικών οργάνων τηςπολιτείας εγκαθιστώντας σε αυτά έμπιστους οπαδούς τους. Με τον τρόπο αυτό εξου-δετερώνουν τη λαϊκή αντίδραση και ελέγχουν την πολιτική ζωή του τόπου.γ. Συλλαμβάνουν τους συκοφάντες και τους καταδικάζουν σε θάνατο. Έτσι φορούν μανδύαανθρώπων ήθους και αρετής και ανακουφίζουν τους πολίτες από αυτήν την κοινωνικήμάστιγα. Με τη δημαγωγική αυτή τακτική και το λαϊκισμό τους εξαπατούν το λαό καιδείχνουν φιλολαϊκή πολιτική με στόχο να διευρύνουν τη λαϊκή βάση του καθεστώτος.δ. Ζητούν ενίσχυση από τη Σπάρτη και επιβάλλουν ξενικό ζυγό στην πόλη, για να εδραι-ωθούν στην εξουσία και να εξυπηρετήσουν τα άνομα συμφέροντά τους.ε. Περιποιούνται με δουλοπρέπεια τη φρουρά κατοχής, ώστε να εξασφαλίσουν την έγκρισηκαι την επιδοκιμασία της σε κάθε αυθαίρετη ενέργειά τους.στ. Συλλαμβάνουν κάθε αντίπαλο του καθεστώτος, προκειμένου να παγιώσουν την τυραννικήαρχή τους.ζ. Έρχονται σε σύγκρουση οι σκληροπυρηνικοί με τους μετριοπαθείς ολιγαρχικούς Θηραμένη, ώστε να μην υπάρχει ούτε εσωτερική αντίδραση.

ΕΚΘΕΣΗ Β ΚΑΙ Γ ΛΥΚΕΊΟΥ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ 

Ορισμός
Είναι η αντίληψη διαχωρισμού και διακρίσεων σε βάρος ατόμων/ομάδων/ε8νών με κριτήριο ορισμένα χαρακτηριστικά τους (φύλο, φυλή, εθνικότητα, κοινωνική τάξη, επάγγελμα κ.λπ.). Φαινόμενα/δείγματα ρατσισμού
Φυλετικού 1. η αρνητική αντιμετώπιση • των μειονοτήτων • των μεταναστών 2. η αναβίωση του φασισμού και του ναζισμού 3. οι εθνικιστικές αντιλήψεις 4. η άνιση αντιμετώπιση των εγχρώμων σε πολλές χώρες 5. ο αντισημιτισμός
Κοινωνικού 1. η αντιμετώπιση των περιθωριακών και άλλων κοινωνικών ομάδων (ναρκομανών, αποφυλακισμένων, φορέων - ασθενών με AIDS κ.λπ.) 2.
 ο θρησκευτικός και ιδεολογικός ρατσισμός 3. οι διακρίσεις αναφορικά με τη θεώρηση των επαγγελμάτων ως ανώτερων και υποδεέστερων κοινωνικά 4. η στάση απέναντι στα άτομα με ειδικές ανάγκες 5. οι ταξικές διακρίσεις 6. η υποτίμηση της γυναίκας, κυρίως στις υπανάπτυκτες χώρες
Αίτια του ρατσισμού
1. Η λειτουργία των φορέων κοινωνικοποίησης (οικογένειας, παιδείας, κλπ) • αναπαράγει και διαιωνίζει στερεότυπα και προκαταλήψεις • εμποτίζει τη συνείδηση των νέων, σε μια εύπλαστη ηλικιακά φάση της ζωής τους, με πνεύμα διακρίσεων. 2. To χαμηλό επίπεδο παιδείας • απουσία κριτικής προσέγγισης των πραγμάτων • αντιεπιστημονική θεώρησή τους
Οι άνθρωποι γίνονται εύκολα θύματα προπαγάνδας, οπαδοποιούνται και υιοθετούν ρατσιστικές αντιλήψεις 3. Η ανεργία και τα δυσεπίλυτα κοινωνικο-οικονομικά προβλήματα • εξωθούν σε ρατσιστική στάση απέναντι σε άτομα άλλης φυλής ή εθνικότητας, που γίνονται τα εξιλαστήρια θύματα • προκαλούν παθογενή κοινωνική συμπεριφορά (βία, εγκληματικότητα κλπ) ομάδων μεταναστών και αναπτύσσουν τα ξενοφοβικά σύνδρομα των γηγενών πληθυσμών. 4. Η κρίση των αξιών και η ηθική εξαχρείωση που παρατηρείται στο πλαίσιο της σύγχρονης καταναλωτικής και ανταγωνιστικής κοινωνίας • το πνεύμα του εύκολου πλουτισμού (το ιδανικό του ελάσσονος μόχθου) οδηγεί σε απάνθρωπες συμπεριφορές • ο άνθρωπος, συχνά, αντιμετωπίζεται ως μέσο και όχι ως αυθύπαρκτη αξία 5. Η αρνητική λειτουργία της πολιτικής ζωής • ο ρατσισμός αξιοποιείται ως μέσο αποπροσανατολισμού των πολιτών από τα πραγματικά προβλήματα. Ορισμένοι ηγέτες καλλιεργούν αίσθημα ξενοφοβίας για λόγους εσωτερικής «κατανάλωσης» και κομματικής αξιοποίησής της • μερικοί πολιτικοί για ψηφοθηρικούς λόγους προβάλλουν εθνικιστικές αντιλήψεις. 6. Ο φόβος της πολιτιστικής αφομοίωσης και αποεθνοποίησης. Στην εποχή μας • η επιχειρούμενη παγκοσμιοποίηση με τα ισοπεδωτικά της χαρακτηριστικά λειτουργεί ως παράγοντας πολιτιστικής αλλοτρίωσης των λαών • τα μεταναστευτικά ρεύματα εμφανίζονται να απειλούν την εθνική ομοιογένεια των χωρών υποδοχής. 7. Η συμπλεγματική προσωπικότητα ορισμένων ατόμων επιδιώκει την αυτοεπιβεβαίωσή της • υπερτονίζοντας τα αρνητικά στοιχεία των άλλων


Διαγώνισμα Έκφρασης – Έκθεσης Β΄ Λυκείου Επώνυμο:________________________ Όνομα:__________________________ Τμήμα: __________________________ Ημερομηνία: 



22.04.2014
 Πώς Κατασκευάζεται Ο Ρατσισμός

Το Νοέμβριο του 1999, ένα άρθρο στην αγγλική εφημερίδα Guardian - που μιλούσε για το τρομοκρατικό χτύπημα εξτρεμιστών σε αεροσκάφος των Αιγυπτιακών Αερογραμμών το οποίο τελικά κατέπεσε στον Ατλαντικό ωκεανό - είχε τον ακόλουθο τίτλο: «Για τον ορισμό της λέξης Μουσουλμάνος, βλέπε τρομοκράτης». Δύο χρόνια αργότερα, το τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου στους Πύργους της Νέας Υόρκης ξεσήκωσε ένα τεράστιο κύμα διαμαρτυριών εναντίων της Μουσουλμανικής κοινότητας, αναγκάζοντας πολλές μουσουλμάνες γυναίκες να εγκαταλείψουν τις μαντίλες τους και άνδρες να ξυρίσουν το παραδοσιακό μούσι τους, σε μια προσπάθεια να κρύψουν την θρησκευτική τους ταυτότητα. Αν και έχουν περάσει αρκετά χρόνια από τότε, οι κοινωνίες έχουν ελάχιστα προχωρήσει στις αντιλήψεις τους σχετικά με τη διαφορετικότητα της καταγωγής ή των θρησκευτικών πεποιθήσεων. Συχνά, η προσπάθεια που κάνει κάποιος προκειμένου να προστατέψει τα κεκτημένα του από πραγματικούς ή φανταστικούς εξωτερικούς εχθρούς, αγγίζει τα όρια του μίσους και της ξενοφοβίας. Αν το αναλύσουμε, αυτή η αντίδραση δεν είναι παρά προϊόν φόβου κι όμως οδηγεί σε απίστευτες αυθαιρεσίες. Ποια είναι τα όρια των πιο ανομολόγητων φόβων μας, λοιπόν; Και σε ποια ακριβώς στιγμή ο φόβος δίνει τη θέση του στο μίσος; Οι προκαταλήψεις είναι ως ένα σημείο αναπόφευκτες – όλα ξεκινούν από την ακόλουθη διαπίστωση: τα γνωστικά μας συστήματα είναι περιορισμένης χωρητικότητας. Κατά συνέπεια, το μυαλό μας είναι προγραμματισμένο κι εκπαιδευμένο να κατηγοριοποιεί τις πληροφορίες που λαμβάνει από το περιβάλλον του για να μπορεί ευκολότερα και πιο αποτελεσματικά να οδηγείται σε αποφάσεις. Η κατηγοριοποίηση αυτή λειτουργεί ως πυξίδα προς πάσα κατεύθυνση. Για να εξελιχθεί όμως μια προκατάληψη σε ρατσιστική συμπεριφορά, τέσσερις παράμετροι χρειάζεται να είναι παρούσες: α) το αρνητικό πρόσημο που συνοδεύει τις αντιδράσεις ενός ανθρώπου και δημιουργεί συγκρουσιακά προβλήματα με το περιβάλλον του β) η υποκειμενικότητα μιας άποψης/θέσης γ) η οργανωμένη της δομή μέσα στο σύστημα του ανθρώπου που τη φέρει δ) το ότι ως θέση τοποθετείται περισσότερο απέναντι σε ομάδες και ομαδικά χαρακτηριστικά και λιγότερο σε φυσικά πρόσωπα και προσωπικά στοιχεία· π.χ. η εθνικότητα ή οι θρησκευτικές πεποιθήσεις ξεσηκώνουν μεγαλύτερη αντίδραση από τις επιλογές και τα γούστα μας σε καθημερινό επίπεδο. Με άλλα λόγια, ο ρατσισμός δεν είναι απλώς μια ιδέα αλλά μια εκδήλωση συμπεριφοράς αρνητικού χαρακτήρα, μια εκδήλωση μίσους. Η συμπεριφορά αυτή είναι υποκειμενική και βαθιά ριζωμένη μέσα στον άνθρωπο – έχει να κάνει με ολόκληρο το φάσμα της προσωπικότητάς του και επηρεάζει ολόκληρο τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τη ζωή και τους άλλους. Ο ρατσιστής στρέφεται εναντίον μιας συγκεκριμένης ομάδας ανθρώπων και πιστεύει αμετάκλητα ότι έχει δίκιο να φέρεται ανάλογα, αφού προστατεύει τη δικιά του ομάδα από μια ορατή ή μη, άμεση ή έμμεση εισβολή. Μιλάει πάντα με νούμερα και δεν αναγνωρίζει εξαιρέσεις. Απευθύνεται στην ομαδική ταυτότητα των ανθρώπων και αγνοεί τα ξεχωριστά στοιχεία της προσωπικότητας τού άλλου. Η αποστροφή του δεν είναι αναγκαστικά κατάλοιπο μιας αρνητικής εμπειρίας που είχε με κάποιο μέλος ομάδας, αλλά αποτελεί στάση ζωής. Σχετικά με τη γέννηση του ρατσισμού, η ψυχοδυναμική θεωρία μιλάει για εσωτερικές συγκρούσεις οι οποίες αφορούν στην ανατροφή και το μεγάλωμα του παιδιού και συνδέονται με θυμό και αγανάκτηση. Για παράδειγμα, οι αυταρχικοί γονείς απαντούν στις ανάγκες των παιδιών τους με αυστηρότητα ενώ εναντιώνονται στις προσπάθειές τους για αυτονόμηση χρησιμοποιώντας καταχρηστικές συμπεριφορές που ξυπνούν την επιθετικότητα στα παιδιά. Αυτά με τη σειρά τους, κυριευμένα από άγχος και τύψεις για τα συναισθήματά τους, καλλιεργούν μίσος ενάντια στους γονείς ή ενάντια σε άλλες μορφές αυταρχικής εξουσίας. Από την άλλη μεριά, ταυτίζονται με τους δυνάστες γονείς σε σημείο που να στρέφουν το μίσος τους σε πιο αδύναμα πλάσματα, σε μειονότητες, στους άλλους. Από το ρόλο του θύματος περνούν κάποτε στο ρόλο του θύτη, μια διαδικασία που τους επιτρέπει να μετριάσουν το φόβο της τιμωρίας που βίωσαν τα ίδια. Η επανάληψη τέτοιων συμπεριφορών αποκρυσταλλώνει το υλικό από το οποίο είναι πλασμένο το υπερεγώ*: απόψεις, αντιδράσεις και ξεσπάσματα των αυταρχικών γονιών οικειοποιούνται από τα παιδιά τους. Πρόκειται για έναν μηχανισμό άμυνας κατά τον Freud κατά της παρενόχλησης από τον έξω κόσμο. Η προκατάληψη, ως εκ τούτου, αντανακλά τον ψυχικό μας κόσμο, είναι μια εσωτερική κατάσταση. Εξάλλου, οι προκαταλήψεις και τα στερεότυπα μπορεί να είναι το αποτέλεσμα έλλειψης ικανών προτύπων, όπως συχνά συμβαίνει στα παιδιά που έχουν μεγαλώσει σε οικοτροφεία. Η στέρηση θετικών εμπειριών στα πρώτα χρόνια ζωής και η μικρότερη έκθεση σε ερεθίσματα που θα αποθάρρυναν το σχηματισμό στερεότυπων κατηγοριών, μπορεί να επιφέρουν μια διαστρεβλωμένη εικόνα του κόσμου που «τα απομόνωσε». Ενώ όμως ο ρατσισμός ως συμπεριφορά εξαπλώνεται ραγδαία και καταντάει «κολλητική», από την άλλη μεριά, ο σεβασμός, η αλληλεγγύη και η αποδοχή της διαφορετικότητας ως αρετές, σταδιακά παύουν να διδάσκονται από την οικογένεια, το σχολείο και την κοινότητα, εκείνους δηλαδή τους θεσμούς που είναι υπεύθυνοι για την κοινωνικοποίηση του ατόμου. Πρόκειται για φαύλο κύκλο: Το 1997, οι ερευνητές της κοινωνικής συμπεριφοράς του ατόμου Lepore και Brown έγραφαν ότι ο ρατσισμός δεν είναι μια κακιά συνήθεια που πρέπει να διακοπεί, αλλά αποτελεί ένα σύνολο αντιδράσεων ήδη χτισμένων πάνω σε κάποιο ρήγμα της προσωπικότητας, πατάει πάνω στα δικά μας κενά, τις δικές μας παραλείψεις κι απουσίες. Δέσποινα Λημνιωτάκη (διασκευασμένο κείμενο), «Το Αντικλείδι»

Υπερεγώ: περιλαμβάνει ό,τι κοινώς ονομάζουμε συνείδηση, δηλαδή ένα σύστημα απαγορεύσεων, επικρίσεων, αναστολών και μια σειρά αξιών και ιδανικών που αποτελούν το ιδεώδες τού συγκεκριμένου προσώπου· αντιπροσωπεύει την εσωτερίκευση από το άτομο των αρχών των γονέων του και άλλων προτύπων συμπεριφοράς του περιβάλλοντος
 ΘΕΜΑΤΑ Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου (100-120 λέξεις) Μ.25 Β.1 «Συχνά, η προσπάθεια που κάνει κάποιος προκειμένου να προστατέψει τα κεκτημένα του από πραγματικούς ή φανταστικούς εξωτερικούς εχθρούς, αγγίζει τα όρια του μίσους και της ξενοφοβίας». Να σχολιάσετε την άποψη της συγγραφέα σε μια παράγραφο 60-80 λέξεων. Μ.10 Β.2 Να δώσετε έναν τίτλο χωρίς σχόλιο κι έναν τίτλο με σχόλιο στο κείμενο. Μ.4 Β.3 Να καταγράψετε δύο τρόπους ανάπτυξης της τρίτης παραγράφου.Μ.6 Β.4 «Η επανάληψη τέτοιων συμπεριφορών αποκρυσταλλώνει το υλικό από το οποίο είναι πλασμένο το υπερεγώ» «Η προκατάληψη, ως εκ τούτου, αντανακλά τον ψυχικό μας κόσμο» (τέταρτη παράγραφος). Να αναγνωρίσετε τη σύνταξη και να τη μετατρέψετε στην αντίθετή της. Μ.4 Β.5 Πώς επιτυγχάνεται η συνοχή μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης παραγράφου και μεταξύ της τέταρτης και της πέμπτης παραγράφου; Μ.2 Β.6 Να δικαιολογήσετε τη χρήση του ερωτηματικού (δεύτερη παράγραφος) και των εισαγωγικών (έκτη παράγραφος) στο κείμενο. Μ.4 Β.7 Να γράψετε ένα συνώνυμο για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις: προστατέψει, κατηγοριοποιεί, τύψεις, αποθάρρυναν, αντανακλά. Μ.5 Γ. Σε ημερίδα που διοργανώνει το σχολείο σας με θέμα «Ρατσισμός και σύγχρονη κοινωνία» να παρουσιάσετε σε μια ομιλία σας (500 περίπου λέξεων) τους παράγοντες που οδηγούν στο ρατσισμό. Στη συνέχεια να εντοπίσετε τις συνέπειες του ρατσισμού για τα άτομα που τον υφίστανται και για την κοινωνία. 

ΠΕΡΙ ΕΥΡΏΠΗΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΦΩΤΟΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Η λογοτεχνία και η Τέχνη γενικότερα ιδωμένες ως φάρμακα έστω και με παροδική διάρκεια για τον ποιητή Καβάφη. Γιατί ο χρόνος είναι αμείλικτος και τυραννά τον ποιητή με το άτεγκτο χέρι του.

 ο ρατσισμός δεν είναι παραμύθι, ούτε παραμυθία. Μην παραμυθιάζεστε!