ΕΚΘΕΣΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ
ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ!

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

Τα πρότυπα των νέων 
Ήταν το θέμα της έκθεσης εκείνη τη χρονιά στις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Η πρώτη μου σκέψη ήταν ότι, αν είναι να έχει κανείς πρότυπα, ας είναι υψηλά: χωρίς να είμαι θρησκευόμενη -κάτι που φρόντισα να επισημάνω-, πρότεινα τον Ιησού Χριστό, που κήρυξε την αγάπη για τον πλησίον. Ούτε σε αριστερούς επαναστάτες αναφέρθηκα ούτε σε εθνικά σύμβολα. Ούτε καν στους σταρ της σοουμπίζ! Δεν κέρδισα φίλους σε κανένα στρατόπεδο: Πήρα ένα 14 και ένα 17 από τους δύο διορθωτές. Το οποίο ήταν τελικά το καλύτερο δώρο, γιατί βρέθηκα στο Ιστορικό Ιωαννίνων – μακάρι να μπορούσα να πω ότι το έκανα επίτηδες, αλλά μάλλον ήμουν εκτός κλίματος.
Ας κάνω μια δεύτερη προσπάθεια: Υποψήφια για 10 βραβεία Οσκαρ η ταινία «The Favorite» του σκηνοθέτη Γιώργου Λάνθιμου. Στoυς ημιτελικούς του αυστραλιανού Open o τενίστας Στέφανος Τσιτσιπάς. Δύο Ελληνες που, ξεκινώντας από την Ελλάδα, με ελληνικά βιώματα και περιορισμούς, και όχι από το Λος Αντζελες ή την Ελβετία, φτάνουν στην κορυφή του αντικειμένου τους. Ο κόσμος θαυμάζει το κατόρθωμά τους, χωρίς να ασχολείται ιδιαίτερα με την καταγωγή τους. Αλλά εμείς ξέρουμε: είναι δύο από εμάς, τους Ελληνες της κρίσης, που αντιμετωπίζουμε αντίστοιχους περιορισμούς και δυσκολίες, και γι’ αυτό μιλούν στην καρδιά. Είναι ώρα να μιλήσουν και στο μυαλό, να γίνουν πρότυπα για το νέο μοντέλο του δημιουργικού και επιτυχημένου επαγγελματία. Που είναι διεθνώς ανταγωνιστικός, ακριβώς επειδή δουλεύει σκληρά, αλλά και επειδή έχει ένα μεγάλο όραμα – και για να το υπηρετήσει, δεν διστάζει να ανοίξει τα φτερά του στο εξωτερικό και, βήμα βήμα, να φτάσει να αξιοποιεί τους καλύτερους ηθοποιούς του Χόλιγουντ ή να προπονείται στις καλύτερες σχολές τένις του κόσμου.
Σε μία εβδομάδα, που οι εικόνες από την Ελλάδα, μέσα και έξω από τη Βουλή, προκαλούν αποστροφή για την πολιτική και ανησυχία στην κοινωνία, το tweet του Τσιτσιπά μετά τη νίκη του επί του Ρότζερ Φέντερερ ήρθε ως μια απάντηση για το πώς μπορεί να γίνει αυτό: «Η παιδεία, καθάπερ ευδαίμων χώρα, πάντα τ’ αγαθά φέρει». Οπως μία ευτυχισμένη χώρα, η παιδεία αποδίδει καρπούς.
Η λέξη παιδεία προέρχεται ετυμολογικά από το παιδεύω, υπονοεί λοιπόν προσπάθεια, βάσανο. Κάτι ξέρει από προσπάθεια ο 20χρονος Τσιτσιπάς, που λέει σε κάθε ευκαιρία πόσο σκληρά δουλεύει. Σύμφωνα με τον φιλόσοφο -και δάσκαλο- Αριστοτέλη, η ρίζα της είναι πικρή, αλλά έχει γλυκό καρπό. Στην αρχαία Ελλάδα η εκπαίδευση σήμαινε την καλλιέργεια της προσωπικότητας του ατόμου, όχι μόνο τη γνώση. Προϊόν της και ο Μέγας Αλέξανδρος. Είναι λογικό ίσως οι Ελληνες να θεωρούν μεγαλύτερο Ελληνα τον πρώτο, που διέδωσε τον Ελληνισμό σε όλον τον τότε γνωστό κόσμο. Αλλά είναι ο μεγάλος δάσκαλος που έχτισε τον χαρακτήρα του. Και βέβαια, προκειμένου να είναι μια χώρα ευημερούσα, χρειάζεται να επενδύει στην παιδεία. Να διδάξει Αριστοτέλη, και όχι μόνον τα κατορθώματα του Αλεξάνδρου. Να αναδείξει την αριστεία, όπως έκαναν οι αρχαίοι Ελληνες – και να μοιραστεί τα φώτα της με τον κόσμο.
Τι σημαίνει αυτό σήμερα; Ελεύθερη πρόσβαση στη γνώση. Διεθνείς συνεργασίες. Ιδιωτικά πανεπιστήμια – για πόσο ακόμη θα είμαστε «κομμουνιστική» εξαίρεση; Σύνδεση με την αγορά εργασίας. Αλλά κυρίως υψηλή ποιότητα. Οπως το Ινστιτούτο Τεχνητής Νοημοσύνης που θέλει να φέρει στη χώρα ο καθηγητής του MIT Κωνσταντίνος Δασκαλάκης. Με υψηλά πρότυπα, όλοι μπορούμε να γίνουμε καλύτεροι. Ισως τότε να σταματήσουμε να ζούμε στο παρελθόν και να αντιμετωπίσουμε το μέλλον με εμπιστοσύνη, ως συνδιαμορφωτές του. Οσο για το «αγαπάτε αλλήλους», είναι πάντα επίκαιρο.
(Κατερίνα Σώκου)
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ


Α.)Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 80 – 100 λέξεις.
Μονάδες 25
Β.1) Να βρείτε τη δομή και τον τρόπο ανάπτυξης της τέταρτης παραγράφου του κειμένου.
Μονάδες 5
Β.2)Σε κάθε μία από τις διατυπώσεις που ακολουθούν να δώσετε το χαρακτηρισμό «Σωστό» ή «Λάθος», ανάλογα με το αν αποδίδουν το νόημα του κειμένου σωστά ή όχι. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας με συγκεκριμένη αναφορά στο κείμενο.
α) Η λέξη παιδεία υπονοεί την προσπάθεια που κάνει ένας άνθρωπος για να πετύχει.β)Η συγγραφέας του κειμένου θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό το άτομο να έχει υψηλά και σωστά πρότυπα.
γ)Στην αρχαία Ελλάδα η εκπαίδευση σήμαινε γνώση.
δ)Για να είναι μια χώρα ευημερούσα, χρειάζεται να επενδύει λιγότερο στην παιδεία απ’ ό,τι σε άλλους τομείς.
ε)Η φράση «αγαπάτε αλλήλους» ήταν, είναι και θα είναι πάντα επίκαιρη ως προς το βαθύτερο νόημά της.
Μονάδες 10
Β.3)Το κείμενο που σας δόθηκε αποτελεί απόσπασμα ενός άρθρου. Να βρείτε πέντε χαρακτηριστικά που να επιβεβαιώνουν ότι ανήκει στο συγκεκριμένο είδος κειμένου.
Μονάδες 5
Β.4) α. πρότυπα, αποστροφή, βάσανο, διδάξει, αναδείξει: να δώσετε μία συνώνυμη λέξη για καθεμιά από τις παραπάνω λέξεις.
Μονάδες 5
β. Στην πρώτη παράγραφο του κειμένου «Παιδεία … αφετέρου» κυριαρχεί η ενεργητική φωνή.
α) Να εντοπίσετε δύο ρήματα ενεργητικής φωνής σε αυτή την παράγραφο
(μονάδες 2).
β) Να εξηγήσετε πώς λειτουργεί η ενεργητική φωνή στη διαμόρφωση του
ύφους του κειμένου στη συγκεκριμένη παράγραφο (μονάδες 3).
Μονάδες 5
Β.5) Στο κείμενο κυριαρχούν τα παραδείγματα. Τι εξυπηρετεί η συγκεκριμένη επιλογή της συγγραφέα;
Μονάδες 5

Γ. Σε κάθε εποχή υπήρχαν σε όλους τους τομείς κάποια πρότυπα. Στην εποχή μας που τα πράγματα έχουν αλλάξει άρδην και τα μέσα ενημέρωσης τείνουν να επιβάλλουν και να καθορίσουν τον τρόπο ζωής, ποια είναι τα πρότυπα που προβάλλονται συχνότερα; Νομίζετε ότι οι νέοι άνθρωποι έχουν ανάγκη αυτά τα πρότυπα ή άλλα που μένουν στην αφάνεια; Να γράψετε ένα άρθρο που θα δημοσιευθεί στον τοπικό Τύπο (500 – 600 λέξεις).
Μονάδες 40

ΕΚΘΕΣΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ
ΓΡΑΜΜΕΝΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

Η μάχη της αξιοπιστίας απέναντι στα fake news και στην παραπληροφόρηση

Ο Άλαν Μίλερ είναι ένας βραβευμένος με Πούλιτζερ αμερικανός δημοσιογράφος, ο οποίος έχει αφιερώσει εδώ και δέκα χρόνια τη δραστηριότητά του στην εκπαίδευση των μαθητών κατά των fake news και της παραπληροφόρησης (…). «Το σημερινό τοπίο της ενημέρωσης παρουσιάζει περισσότερες προκλήσεις σε σύγκριση με οποιαδήποτε άλλη εποχή στην ανθρώπινη ιστορία» παρατηρεί. «Η ποσότητα της πληροφορίας στον πλανήτη διπλασιάζεται κάθε δύο χρόνια. Τεράστιος όγκος ειδήσεων, φωτογραφιών και βίντεο δημιουργούνται συνεχώς και κάθε λεπτό διακινούνται 18 εκατομμύρια μηνύματα, παρακολουθούνται 4,3 εκατομμύρια βίντεο στο YouTube, φορτώνονται 375.000 εφαρμογές (apps). Για όλα όσα κυκλοφορούν δεν υπάρχει κανένας φραγμός για να περιορίσει όσους προσπαθούν να παραπληροφορήσουν, να εξαπατήσουν και να εκμεταλλευτούν» προσθέτει. (…)

Οι αμερικανοί δημοσιογράφοι μιλούν ανοιχτά για τα προβλήματά τους. Για την πεποίθηση των πολιτών ότι τα παραδοσιακά μέσα είναι αναξιόπιστα ή διαπλεκόμενα· για την τάση του κοινού να πιστεύει μόνο ό,τι βρίσκεται πιο κοντά στις δικές του πεποιθήσεις· για το πώς οι τεχνολογικές εταιρείες αλλάζουν το περιβάλλον της ενημέρωσης· για τον πόλεμο που δέχονται για τις απόψεις τους με συνεχείς και αυξανόμενες παρενοχλήσεις μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα –τα μηνύματα μίσους ή οι απόπειρες εξευτελισμού της υπόστασης των ενοχλητικών δημοσιογράφων έχουν γίνει μόδα παντού– εσχάτως στην Αμερική δημοσιογράφοι αναγκάζονται να καλύπτουν συνοδεία σωματοφυλάκων διαδηλώσεις ή εκδηλώσεις όπου υπάρχουν συγκρούσεις.

Ανησυχούν για το γεγονός ότι μια ψεύτικη ιστορία έχει περισσότερες πιθανότητες να γίνει viral, ότι φθάνει σε 1.500 χρήστες έξι φορές πιο γρήγορα από μια αληθινή και ότι από όλες τις ψευδείς ειδήσεις αυτές που αφορούν την πολιτική έχουν την καλύτερη ψηφιακή επίδοση. Μια άλλη ανησυχία τους σχετίζεται με τη διαπίστωση ότι ενώ ο αριθμός των παραπλανητικών πληροφοριών μεγαλώνει, ο αριθμός των επαγγελματιών δημοσιογράφων μειώνεται, κάτι που κατά τον Άλαν Μίλερ αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της εποχής μας, ισοδύναμη με την κρίση στη δημόσια υγεία. Επιπλέον, προβληματισμό προκαλούν η παγίδα του αλγορίθμου που δημιουργεί ψεύτικες αλλά ρεαλιστικές φωτογραφίες πολιτικών ή διάσημων προσώπων, των οποίων η πλαστότητα δύσκολα ανιχνεύεται, και τα deep fake videos, όπου εμφανίζεται ένα πρόσωπο να λέει πράγματα που ποτέ δεν έχει πει στην πραγματικότητα.

Παρόλα αυτά, οι δημοσιογράφοι ενδιαφέρονται να αποτρέψουν τον κυνισμό των πολιτών που δεν πιστεύουν πια τίποτε και κανέναν. Τα μέσα ενημέρωσης, τουλάχιστον τα μεγάλα, που θέλουν να διατηρήσουν την αξιοπιστία τους, αποφάσισαν να αντεπιτεθούν με ακόμη καλύτερη και πιο ποιοτική δημοσιογραφία. Δίνουν βάρος στην ερευνητική δημοσιογραφία, προσπαθούν να υπάρχει διαφάνεια στις δικές τους πηγές και όταν αυτές δεν μπορούν να κατονομαστούν, εξηγούν στους αναγνώστες τους λόγους, αναμορφώνουν την ειδησεογραφία στις ιστοσελίδες τους, παραθέτουν τους συνδέσμους που τεκμηριώνουν την ανάλυσή τους. Διαχωρίζουν όσο πιο ορατά και κατανοητά γίνεται τα άρθρα γνώμης από τα ρεπορτάζ γεγονότων, καθώς έχει διαπιστωθεί ότι οι πολίτες, ειδικά οι νεότερες γενιές, αδυνατούν να διαχωρίσουν τη γνώμη από το γεγονός και τείνουν να θεωρούν γεγονότα τα πάντα. Και αντιστέκονται σθεναρά στις φωνές για περιορισμό της πληροφόρησης – με αφορμή δήθεν τα κοινωνικά δίκτυα – που ακούγονται από υποστηρικτές των ρεπουμπλικάνων. (…) Η άποψη που κυριαρχεί στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης και στις ενώσεις τους είναι ότι η δημοσιογραφία θα γνωρίσει νέα άνθηση και ότι η τάση που θα επικρατήσει είναι να πληρώνουν οι αναγνώστες για να έχουν αξιόπιστη ενημέρωση. (…)

Κρουστάλλη Δήμητρα, www.tovima.gr, 04.11.2018, διασκευασμένο

Παρατηρήσεις

1ο ΘΕΜΑ

1. Σε κάθε μία από τις διατυπώσεις που ακολουθούν να δώσετε τον χαρακτηρισμό «Σωστό» ή «Λάθος», ανάλογα με το αν αποδίδουν το νόημα του κειμένου σωστά ή όχι. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας με συγκεκριμένη αναφορά στο κείμενο.

α) Ο Μίλερ προσπαθεί να αντιμετωπίσει την εξάπλωση των παραπλανητικών ειδήσεων μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων για μαθητές.

β) Οι δημοσιογράφοι στην Αμερική θεωρούν τα μέσα ενημέρωσης αναξιόπιστα και μεροληπτικά.

γ) Η ραγδαία εξάπλωση των παραπλανητικών ειδήσεων ανησυχεί τους δημοσιογράφους.

δ) Τα μέσα ενημέρωσης προσπαθούν να τεκμηριώνουν με εμφανή τρόπο την ειδησεογραφία τους για να μην κατηγορούνται για παραπληροφόρηση.

ε) Στην Αμερική οι αναγνώστες πληρώνουν συνδρομή σε ιστοσελίδες για να έχουν αμερόληπτη ενημέρωση.

Μονάδες 15

2. Να γράψετε ένα κείμενο με το οποίο θα αποδώσετε περιληπτικά το νόημα των τριών τελευταίων παραγράφων του κειμένου που σας δόθηκε και το οποίο θα το αξιοποιήσετε σε γραπτή ομαδική εργασία. (80 – 100 λέξεις)

Μονάδες 15

2ο ΘΕΜΑ

1. α) Να εντοπίσετε και να καταγράψετε τον τρόπο ανάπτυξης της δεύτερης παραγράφου.

Μονάδες 5

β) Να σχολιάσετε την χρήση της άνω τελείας και της διπλής παύλας στη δεύτερη παράγραφο.

Μονάδες 5

2. Να εντοπίσετε με ποιους τρόπους επιτυγχάνεται η συνοχή και η συνεκτικότητα στην τρίτη παράγραφο.

Μονάδες 10

3. Χρησιμοποιώντας καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις να γράψετε από μία δική σας πρόταση, ώστε να προκύπτει η σημασία της λέξης: φραγμός, απόπειρες, επίδοση, αποτρέψουν, κυνισμό. (Οι λέξεις είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν σε οποιοδήποτε τύπο τους).

Μονάδες 10

3ο ΘΕΜΑ

Σύμφωνα με την συντάκτρια του άρθρου: «… καθώς έχει διαπιστωθεί ότι οι πολίτες, ειδικά οι νεότερες γενιές, αδυνατούν να διαχωρίσουν τη γνώμη από το γεγονός και τείνουν να θεωρούν γεγονότα τα πάντα». Συμφωνείτε με την άποψη αυτή ή όχι και γιατί; Ποιες είναι οι συνέπειες, κατά τη γνώμη σας, του καταιγισμού των πληροφοριών των Μ.Μ.Ε. στους νέους;

Να αναπτύξετε τις απόψεις σας σε ένα κείμενο 300 – 350 λέξεων που θα δημοσιεύσετε ως άρθρο στην εφημερίδα του σχολείου σας.

Μονάδες 40

Εναλλακτικά

Συμμετέχετε σε ένα μαθητικό συνέδριο με θέμα την πληροφόρηση που προσφέρουν στην εποχή μας τα Μ.Μ.Ε. Ως εκπρόσωπος του σχολείου σας αναλαμβάνετε να εκφωνήσετε μία εισήγηση σχετικά με τους παράγοντες που προκαλούν παραπληροφόρηση, αλλά και τρόπους με τους οποίους οι πολίτες μπορούν να αμυνθούν. (300 – 350 λέξεις)

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Δες την παρουσίαση για τους προσδιορισμούς

Γενικά για τους προσδιορισμούς

Τι είναι οι ονοματικοί ομοιόπτωτοι προσδιορισμοί;

Οι ονοματικοί προσδιορισμοί είναι ονόματα (ουσιαστικά ή επίθετα ή άλλες λέξεις με σημασία επιθέτου).

Είναι ομοιόπτωτοι, γιατί βρίσκονται στην ίδια πτώση με τη λέξη που προσδιορίζουν.

Σε ποιες κατηγορίες χωρίζονται;

Οι ονοματικοί ομοιόπτωτοι προσδιορισμοί χωρίζονται σε αυτούς που ως προσδιορισμοί είναι:

α) ουσιαστικά

β) επίθετα

Όσοι προσδιορισμοί είναι ουσιαστικά χωρίζονται σε:

α) παράθεση

β) επεξήγηση

Όσοι προσδιορισμοί είναι επίθετα χωρίζονται σε:

α) επιθετικό

β) κατηγορηματικό

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

Τα Αντικλείδια: Κριτήριο Αξιολόγησης Λογοτεχνίας Γ Λυκείου (Συνεξέταση)

Η Ποίηση είναι μια πόρτα ανοιχτή.

Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς να βλέπουν

τίποτα και προσπερνούνε. Όμως μερικοί

κάτι βλέπουν, το μάτι τους αρπάζει κάτι

και μαγεμένοι πηγαίνουνε να μπουν.

Η πόρτα τότε κλείνει. Χτυπάνε μα κανείς

δεν τους ανοίγει. Ψάχνουνε για το κλειδί.

Κανείς δεν ξέρει ποιος το έχει. Ακόμη

και τη ζωή τους κάποτε χαλάνε μάταια

γυρεύοντας το μυστικό να την ανοίξουν.

Φτιάχνουν αντικλείδια. Προσπαθούν.

Η πόρτα δεν ανοίγει πια. Δεν άνοιξε ποτέ

για όσους μπόρεσαν να ιδούν στο βάθος.

Ίσως τα ποιήματα που γράφτηκαν

από τότε που υπάρχει ο κόσμος

είναι μια ατέλειωτη αρμαθιά αντικλείδια

για ν’ ανοίξουμε την πόρτα της Ποίησης.

Μα η Ποίηση είναι μια πόρτα ανοιχτή.

Γιώργης Παυλόπουλος

Παρατηρήσεις

ΘΕΜΑ 1ο

 Α.1. Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις Σωστές ή Λανθασμένες.

• Πρόκειται για ένα αυτοαναφορικό ποίημα, δηλαδή ένα ποίημα που μιλάει για την ποίηση.
• Στο ποίημα υπάρχουν διάφοροι συμβολισμοί.
• Στο στίχο «το μάτι τους αρπάζει κάτι» υπάρχει παρομοίωση.
• Ο αφηγητής είναι κυρίως ομοδιηγητικός και η εστίαση εσωτερική.
• Επικρατεί η υποτακτική σύνδεση ανάμεσα στις προτάσεις.

Μονάδες 10

Β. Μπορεί τελικά να βρεθεί, σύµφωνα µε το ποίηµα, το κλειδί για την πόρτα της Ποίησης; Αν όχι, τότε τι εκπροσωπούν τα αντικλείδια;

Μονάδες 10

 Γ. «Μα η Ποίηση είναι μια πόρτα ανοιχτή». Να αναλύσετε το νόημα του στίχου.

Μονάδες 10

ΘΕΜΑ 2ο

Β.1. Να βρείτε 5 χαρακτηριστικά μέσα στο κείμενο που να πιστοποιούν ότι το ποίημα ανήκει στα μοντέρνα/νεωτερικά.

Μονάδες 15

Β.2 Μερικά από τα γνωρίσματα της ποιητικής του Παυλόπουλου είναι:

• η τεχνική της αντίθεσης-αντίφασης,
• το σχήμα του κύκλου,
• οι διασκελισμοί
• ο πεζολογικός τόνος
• η μυστηριακή ατμόσφαιρα

 Αναφέρετε από ένα παράδειγμα για το καθένα και εξηγήστε τη λειτουργικότητά του.

 Μονάδες 15

Γ. Το ποίημα αναφέρεται στην Τέχνη της Ποίησης. Σε ένα κείμενο (100-200 λέξεις) φανταστείτε πώς θα ήταν η ζωή των ανθρώπων χωρίς την ευεργετική δύναμη της Τέχνης.

Μονάδες 40

Για να μεταφερθείτε στο αντίστοιχο μη λογοτεχνικό κείμενο επιλέξτε τον παρακάτω σύνδεσμο:

ΕΚΘΕΣΗ

ΕΚΘΕΣΗ
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΩΡΙΑΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ Β΄ ΤΡΙΜΗΝΟΥ
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ
Ονοματεπώνυμο:…………………………………………………..
Εξεταζόμενο μάθημα: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
Τάξη: Γ΄ Ημερομηνία:
Α΄ ΚΕΙΜΕΝΟ: Η ειρήνη δεν είναι φυσική κατάσταση [Οικοδομείται παντού και κάθε στιγμή]
Σε πολλές χώρες της Ευρώπης, οι άνθρωποι που είναι κάτω από 50 χρόνων δε γνώρισαν τον πόλεμο στον τόπο τους. Από την ώρα που γεννήθηκαν, κάθε πρωί, όταν ξυπνάνε, είναι ειρήνη. Τους φαίνεται φυσικό να ζουν μέσα στην ειρήνη.[…]
Για να διατηρείται η ειρήνη, είναι σπουδαίο να ξέρουμε πως η ειρήνη δεν είναι κάτι εντελώς φυσικό. Όμως, οι άνθρωποι αυτό το θυμούνται δύσκολα. Μπαίνοντας κάποιος σ’ ένα κατάστημα λέει «καλημέρα», δε βροντάει την πόρτα όταν έρχεται ένας άλλος από πίσω του και όταν τον εξυπηρετήσουν, λέει «ευχαριστώ». Είναι ένας ευγενικός κύριος. Αυτή η συμπεριφορά είναι έμφυτη; Όχι. Όταν ήτανε παιδί, δεν ήτανε ευγενικός από φυσικού του. Τους κανόνες της ευγένειας τους έμαθε.[…]
Με την ειρήνη συμβαίνει το ίδιο. Είναι θέμα ανατροφής. Δεν είναι πάντα εύκολο, γιατί πρέπει να σεβόμαστε τους κανόνες, να μάθουμε ν’ ακολουθούμε το νόμο, να μάθουμε να μη χρησιμοποιούμε τη φυσική μας δύναμη. Οι άνθρωποι διαπιστώνουν μονάχα αργότερα πως έτσι είναι καλύτερα, γιατί, όσο έχουν ειρήνη, ζούνε πιο ευχάριστα παρά αν κάνανε πόλεμο.[…]
Πολλοί άνθρωποι ξέρουν ότι η ειρήνη δεν αποκαθίσταται μια και καλή και για πάντα. Γι αυτό σκέφτονται όλα όσα πρέπει να γίνουν για να στεριώσει και να μην ξαναγυρίσει ο πόλεμος. Η ειρήνη μπορεί να οικοδομείται παντού και κάθε στιγμή. Όταν μελετούμε την ιστορία του κόσμου, όταν συζητάμε μ’ αυτούς που έχουν διαφορετικές αντιλήψεις, όταν αντιδρούμε μπροστά στις αδικίες, χτίζουμε την ειρήνη. Στο σχολείο οι μεγάλοι μαθητές βασανίζουν τους μικρούς, τα πρωτάκια. Ένας μαθητής πηγαίνει στο διευθυντή και του ζητάει να σταματήσει αυτή την κατάσταση: Ο μαθητής αυτός, που δεν αδιαφορεί για ό,τι γίνεται γύρω του, που αντιδρά και προσπαθεί να δώσει τέλος στα βάσανα των μικρών, δουλεύει για την ειρήνη. Ο διευθυντής βρίσκει αυτούς που δέρνουν τους μικρούς, τους τιμωρεί και τους εξηγεί γιατί τους τιμωρεί: Κι αυτός δουλεύει για την ειρήνη. Σε μια εφημερίδα δημοσιεύεται ένα άρθρο που προτείνει ν’ απαγορευτεί η είσοδος στους κινηματογράφους σ’ αυτούς που είναι ξένοι. Χιλιάδες άνθρωποι αντιδρούν και γράφουν άρθρα για να εξηγήσουν ότι δε συμφωνούν μ’ αυτή την πρόταση: Αυτοί βοηθούν να επικρατεί ειρήνη. […]
Στα σχολεία οι καθηγητές διδάσκουν την ιστορία. Προσπαθούν, μαζί με τους μαθητές, να καταλάβουν γιατί ξεσπάνε πόλεμοι. Μα και όλος ο κόσμος αναρωτιέται: Τι πρέπει να κάνουν για να μην επαναληφθεί; Έτσι οικοδομούν την ειρήνη. Περ. «Ερευνητές», εφημ.Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 2003
Β΄. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ:
1. Στο κείμενο αναφέρονται ορισμένα παραδείγματα – καθημερινές συμπεριφορές που οικοδομούν την ειρήνη. Αφού τα εντοπίσετε μέσα στο κείμενο, να τα γράψετε με δικά σας λόγια. (20μον.)
2. Να χωρίσετε το κείμενο σε δύο νοηματικές ενότητες και να τους δώσετε από έναν τίτλο. (10 μον.)
3. Να χαρακτηρίσετε τις υπογραμμισμένες προτάσεις του κειμένου ως προς το είδος τους και το συντακτικό τους ρόλο. (20 μον.)
4. α) Να γράψετε ένα συνώνυμο και ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις ανάλογα με τη σημασία που έχουν στο κείμενο: σπουδαίο, ευχάριστα, οικοδομείται (5μον.)
β) όμως, νόμος: να βρείτε ένα παρώνυμο για καθεμιά λέξη και να γράψετε μια φράση για το καθένα. (5 μον.)
Γ΄. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ( μον. 40)
Να γράψετε ένα κείμενο 300 περίπου λέξεων, όπου θα αναπτύσσετε τις αρνητικές συνέπειες του πολέμου σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δράσης και πολιτισμού. Το κείμενό σας θα δημοσιευτεί στην ηλεκτρονική εφημερίδα του σχολείου.

ΕΚΘΕΣΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ 1ΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗΣ ΕΙΝΑΙ:
 Ο συντάκτης του κειµένου υποστηρίζει πως «µέσα από το παιχνίδι το αόρατο γίνεται και πάλι ορατό». Σε ένα δικό σας άρθρο 300-350 λέξεων, που θα δηµοσιευτεί στην εφηµερίδα του σχολείου σας, παρουσιάστε και άλλα παραδείγµατα δράσεων, οι οποίες µπορούν να συµβάλουν στην οµαλή (επαν)ένταξη περιθωριοποιηµένων κοινωνικών οµάδων. (Μονάδες 40)
εναλλακτικά Σε συζήτηση που είχατε στην τάξη µε αφορµή το άρθρο, διαπιστώσατε πως πολλοί από τους συµµαθητές και τις συµµαθήτριές σας κρατούν επιφυλακτική στάση απέναντι σε διάφορες κοινωνικές οµάδες. Θέλετε να τους/τις ευαισθητοποιήσετε και να τους κάνετε να προβληµατιστούν. Απευθύνεστε στη Μάγδα και την ενθαρρύνετε επισκεφθεί το σχολείο σας και να µιλήσει µε τους µαθητές και τις µαθήτριές του για τις δυσκολίες που αντιµετωπίζει αλλά και τις προσπάθειες που κάνει. Το κείµενό σας θα έχει τη µορφή επιστολής 300-350 λέξεων.

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ 71-74

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ - Α' ΛΥΚΕΙΟΥ

Κείμενο – Μετάφραση 71-74

[71.1] Δράσαντες δὲ τοῦτο καὶ ξυγκαλέσαντες Κερκυραίους εἶπον ὅτι ταῦτα καὶ βέλτιστα εἴη καὶ ἥκιστ᾽ ἂν δουλωθεῖεν ὑπ᾽ Ἀθηναίων, τό τε λοιπὸν μηδετέρους δέχεσθαι ἀλλ᾽ ἢ μιᾷ νηὶ ἡσυχάζοντας, τὸ δὲ πλέον πολέμιον ἡγεῖσθαι. Ὡς δὲ εἶπον, καὶ ἐπικυρῶσαι ἠνάγκασαν τὴν γνώμην. [2] Πέμπουσι δὲ καὶ ἐς τὰς Ἀθήνας εὐθὺς πρέσβεις περί τε τῶν πεπραγμένων διδάξοντας ὡς ξυνέφερε καὶ τοὺς ἐκεῖ καταπεφευγότας πείσοντας μηδὲν ἀνεπιτήδειον πράσσειν, ὅπως μή τις ἐπιστροφὴ γένηται.

Αφού έκαναν αυτό, συγκάλεσαν τον λαό της Κέρκυρας και είπαν πως αυτό που έγινε ήταν το καλύτερο και ότι τώρα πια ήταν ελάχιστος ο φόβος να υποδουλωθούν από τους Αθηναίους, κι από δω και μπρος να μείνουν ουδέτεροι και να μη δέχονται κανέναν από τους δύο, παρά μόνο αν έρχονται μ’ ένα καράβι, οποιαδήποτε όμως μεγαλύτερη δύναμη να τη θεωρούν εχθρική. Αυτά πρότειναν κι ανάγκασαν τον λαό να τα επικυρώσει. Έστειλαν αμέσως πρέσβεις στην Αθήνα για να εξηγήσουν όσο το δυνατόν καλύτερα τα όσα είχαν συμβεί και για να πείσουν όσους Κερκυραίους είχαν καταφύγει εκεί, να μην κινηθούν εχθρικά, κι αυτό επειδή φοβόνταν αντεπανάσταση.

[72.1] Ἐλθόντων δὲ οἱ Ἀθηναῖοι τούς τε πρέσβεις ὡς νεωτερίζοντας ξυλλαβόντες, καὶ ὅσους ἔπεισαν, κατέθεντο ἐς Αἴγιναν.

[2] Ἐν δὲ τούτῳ τῶν Κερκυραίων οἱ ἔχοντες τὰ πράγματα ἐλθούσης τριήρους Κορινθίας καὶ Λακεδαιμονίων πρέσβεων ἐπιτίθενται τῷ δήμῳ, καὶ μαχόμενοι ἐνίκησαν. [3] Ἀφικομένης δὲ νυκτὸς ὁ μὲν δῆμος ἐς τὴν ἀκρόπολιν καὶ τὰ μετέωρα τῆς πόλεως καταφεύγει καὶ αὐτοῦ ξυλλεγεὶς ἱδρύθη, καὶ τὸν Ὑλλαϊκὸν λιμένα εἶχον· οἱ δὲ τήν τε ἀγορὰν κατέλαβον, οὗπερ οἱ πολλοὶ ᾤκουν αὐτῶν, καὶ τὸν λιμένα τὸν πρὸς αὐτῇ καὶ πρὸς τὴν ἤπειρον.

Αλλά όταν έφτασαν στην Αθήνα οι απεσταλμένοι, οι Αθηναίοι θεωρώντας τους υποκινητές της επανάστασης τους συνέλαβαν, και μαζί με όσους είχαν πειστεί στα λόγια τους τούς πήγαν και τους άφησαν στην Αίγινα.

Στο μεταξύ οι ολιγαρχικοί που είχαν τώρα στα χέρια τους την κατάσταση στην Κέρκυρα, όταν έφτασε κ’ ένα πολεμικό καράβι από την Κόρινθο και πρέσβεις των Λακεδαιμονίων, έκαναν επίθεση εναντίον των δημοκρατικών και τους νίκησαν στη συμπλοκή που έγινε. Όταν όμως νύχτωσε οι δημοκρατικοί κατέφυγαν στην Ακρόπολη και στ’ άλλα υψώματα της πολιτείας, κι αφού μαζεύτηκαν, εγκαταστάθηκαν εκεί, κι είχαν στον έλεγχό τους και το Υλλαϊκό λιμάνι. Οι άλλοι (οι ολιγαρχικοί) έπιασαν την αγορά, όπου έμεναν οι περισσότεροι από αυτούς, και το γειτονικό λιμάνι που βλέπει προς την απέναντι στεριά.

[73.1] Tῇ δ᾽ ὑστεραίᾳ ἠκροβολίσαντό τε ὀλίγα καὶ ἐς τοὺς ἀγροὺς περιέπεμπον ἀμφότεροι, τοὺς δούλους παρακαλοῦντές τε καὶ ἐλευθερίαν ὑπισχνούμενοι· καὶ τῷ μὲν δήμῳ τῶν οἰκετῶν τὸ πλῆθος παρεγένετο ξύμμαχον, τοῖς δ᾽ ἑτέροις ἐκ τῆς ἠπείρου ἐπίκουροι ὀκτακόσιοι.

Την επόμενη μέρα έγιναν μερικές μικροσυμπλοκές κ’ έστειλαν κ’ οι δύο παρατάξεις αντιπροσώπους στην ύπαιθρο για να προσεταιρισθούν τους δούλους υποσχόμενοι ελευθερία. Οι περισσότεροι από τους δούλους πήγαν με το μέρος των δημοκρατικών, ενώ οκτακόσιοι μισθοφόροι ήρθαν απ’ την αντικρινή στεριά να ενισχύσουν τους ολιγαρχικούς.

[74.1] Διαλιπούσης δ᾽ ἡμέρας μάχη αὖθις γίγνεται καὶ νικᾷ ὁ δῆμος χωρίων τε ἰσχύι καὶ πλήθει προύχων· αἵ τε γυναῖκες αὐτοῖς τολμηρῶς ξυνεπελάβοντο βάλλουσαι ἀπὸ τῶν οἰκιῶν τῷ κεράμῳ καὶ παρὰ φύσιν ὑπομένουσαι τὸν θόρυβον. [2] Γενομένης δὲ τῆς τροπῆς περὶ δείλην ὀψίαν, δείσαντες οἱ ὀλίγοι μὴ αὐτοβοεὶ ὁ δῆμος τοῦ τε νεωρίου κρατήσειεν ἐπελθὼν καὶ σφᾶς διαφθείρειεν, ἐμπιπρᾶσι τὰς οἰκίας τὰς ἐν κύκλῳ τῆς ἀγορᾶς καὶ τὰς ξυνοικίας, ὅπως μὴ ᾖ ἔφοδος, φειδόμενοι οὔτε οἰκείας οὔτε ἀλλοτρίας, ὥστε καὶ χρήματα πολλὰ ἐμπόρων κατεκαύθη καὶ ἡ πόλις ἐκινδύνευσε πᾶσα διαφθαρῆναι, εἰ ἄνεμος ἐπεγένετο τῇ φλογὶ ἐπίφορος ἐς αὐτήν.

Κι αφού πέρασε κι αυτή η μέρα έγινε πάλι μάχη και νίκησαν οι δημοκρατικοί, επειδή είχαν θέσεις οχυρές και αριθμητική υπεροχή. Και οι γυναίκες ακόμη τους βοήθησαν με πολλή τόλμη ρίχνοντας κεραμίδια από τις στέγες των σπιτιών κι αντέχοντας στην ταραχή της μάχης καλύτερα απ’ ό,τι συνήθως ταιριάζει στο φυσικό τους. Κι όταν γύρισε η μάχη ενάντιά τους αργά το σούρουπο, φοβήθηκαν οι ολιγαρχικοί μήπως οι δημοκρατικοί επάνω στην ορμή τους κάνουν έφοδο, πιάσουν το λιμάνι και τους σκοτώσουν όλους, γι’ αυτό βάλανε φωτιά στα σπίτια τους γύρω στην αγορά και στις λαϊκές πολυκατοικίες, για να μην τους γίνει επίθεση, χωρίς να λυπηθούν ούτε τα δικά τους ούτε τα ξένα σπίτια. Έτσι κάηκαν πολλά εμπορεύματα και παρά λίγο θα είχε καταστραφεί όλη η πολιτεία αν είχε φυσήξει άνεμος ευνοϊκός για να εξαπλωθεί η πυρκαγιά.

[3] Καὶ οἱ μὲν παυσάμενοι τῆς μάχης ὡς ἑκάτεροι ἡσυχάσαντες τὴν νύκτα ἐν φυλακῇ ἦσαν· καὶ ἡ Κορινθία ναῦς τοῦ δήμου κεκρατηκότος ὑπεξανήγετο, καὶ τῶν ἐπικούρων οἱ πολλοὶ ἐς τὴν ἤπειρον λαθόντες διεκομίσθησαν.

Σταμάτησε η μάχη και οι δύο παρατάξεις έμειναν στις θέσεις τους σ’ επιφυλακή όλη τη νύχτα. Μετά τη νίκη των δημοκρατικών, το κορινθιακό καράβι έφυγε κρυφά απ’ το λιμάνι και οι περισσότεροι από τους μισθοφόρους έφυγαν κι αυτοί κρυφά στην απέναντι ακτή