ΑΣΤΕΡΙΑ Α1

 1) Ποια ήταν η τύχη των Αθηναίων φρουρών στο Βυζάντιο και την Καλχηδόνα;

Όταν ο Λύσανδρος διενήργησε επίθεση κατά του Βυζαντίου και της Καλχηδόνας, οι κάτοικοι των πόλεων αυτών παραδόθηκαν, χωρίς να προβάλουν αντίσταση. Φρόντισαν, ωστόσο, για την ασφάλεια των Αθηναίων φρουρών, καθώς, προτού επιτρέψουν την έλευση των Σπαρτιατικών δυνάμεων στις πόλεις τους, διασφάλισαν με επίσημη συμφωνία την αποχώρησή τους. Πράξη που μπορεί να εκληφθεί ως ένδειξη καλής πίστης απέναντι στην Αθήνα. Οι πόλεις αυτές, αν και είχαν καταληφθεί το 409 π.Χ. από τους Αθηναίους, δεν γνώρισαν βιαιότητες ή άλλες παρεκτροπές εις βάρος τους, οπότε παρόλο που είχαν την ευκαιρία να τιμωρήσουν τους Αθηναίους, δεν το θέλησαν. Αντιθέτως, με μια κίνηση σεβασμού, που μαρτυρά την αρμονική συνεργασία με την αθηναϊκή ηγεμονία, απαίτησαν και πέτυχαν την ασφάλεια της αθηναϊκή φρουράς.

    

Οι κάτοικοι του Βυζαντίου και της Καλχηδόνας παρέδωσαν τις πόλεις τους στον Λύσανδρο, αφού εξασφάλισαν με «σπονδές» ασφαλή αποχώρηση για τους άντρες της αθηναϊκής φρουράς. Παρά τη διαφορά του πολιτεύματος ανάμεσα στη Σπάρτη και στην Αθήνα και παρά τη βιαιότητα των συγκρούσεων υπήρχαν θεσμοί σεβαστοί από τους αντιπάλους, όπως οι σπονδές: αντιπρόσωποι των αντιπάλων κατέληγαν σε συμφωνία που την επισφράγιζαν με σπονδές προς τιμήν των θεών, τους οποίους καλούσαν ως μάρτυρες για την τήρησή της. Έτσι, αυτοί που αποχωρούσαν μετά από πολιορκία και παράδοση, ήταν ασφαλείς ως προστατευόμενοι των θεών. Ο όρος υπόσπονδος αναφέρεται σε ηττημένους που παραδόθηκαν στους νικητές ή σε νεκρούς πολέμου που οι δικοί τους παραδέχθηκαν την ήττα τους και ζήτησαν από τους νικητές άδεια να παραλάβουν τα σώματα για ταφή.

Ποια ήταν η τύχη των φίλων των Αθηναίων;

Η κατάληψη της Καλχηδόνας και του Βυζαντίου το 409 π.Χ. από τους Αθηναίους δεν βασίστηκε αποκλειστικά στη χρήση στρατιωτικής πίεσης. Μέσα στις πόλεις αυτές υπήρχαν πολίτες που έβλεπαν ευνοϊκά την αθηναϊκή ηγεμονία. Ειδικότερα, η κατάληψη του Βυζαντίου έγινε χάρη στη βοήθεια ορισμένων κατοίκων, οι οποίοι επέτρεψαν την είσοδο των Αθηναίων στην πόλη τους. Ο Ξενοφώντας στο 1^ο βιβλίο της Ιστορίας τους μας δίνει τα ονόματα των πολιτών του Βυζαντίου που συνεργάστηκαν με τους Αθηναίους (Κύδων, Αρίστων, Αναξικράτης, Λυκούργος και Αναξίλαος)∙ όπως μάλιστα ανέφερε ο Αναξίλαος στην απολογία του, όταν δικάστηκε από τους Σπαρτιάτες, η πράξη τους δεν ήταν προδοσία, αλλά προσπάθεια διάσωσής της πόλης τους. Η πολιορκία των πόλεων αυτών από τους Αθηναίους είχε δημιουργήσει έντονα προβλήματα επισιτισμού. Έτσι, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Αναξίλαου, έβλεπαν γύρω τους τα γυναικόπαιδα να πεθαίνουν από την πείνα, και τον σπαρτιάτη Κλέαρχο να παίρνει όλα τα διαθέσιμα τρόφιμα για τη σπαρτιατική φρουρά. Οπότε, θεωρήθηκε πως η παράδοση της πόλης στους Αθηναίους θα έσωζε τους κατοίκους από την απάνθρωπη λιμοκτονία.

Οι φίλοι, λοιπόν, των Αθηναίων, οι πολίτες δηλαδή του Βυζαντίου που είχαν βοηθήσει τον Αλκιβιάδη να καταλάβει την πόλη τους, διέφυγαν αρχικά στον Πόντο, ώστε να μην πέσουν στα χέρια των Σπαρτιατών. Ενώ, κατόπιν, κατέφυγαν στην Αθήνα, όπου ονομάστηκαν Αθηναίοι πολίτες, ως ανταμοιβή για την υπηρεσία που προσέφεραν στους Αθηναίους.