22 ΛΑΤΙΝΙΚΑ

 

Λατινικά  Ενότητα 22

Προτροπές προς τους Ρωμαίους

 

Μετάφραση σε αντιστοίχιση

Imitemur nostros Brutos,

Camillos, Decios, Curios, Fabricios, Scipiones,

innumerabiles alios,

qui stabiliverunt hanc rem publicam;

quos equidem repono

in deorum immortalium coetu ac numero.

Amemus patriam,

pareamus senatui,

consulamus bonis;

neglegamus praesentes fructus,

serviamus gloriae posteritatis;

putemus id,

quod est rectissimum,

esse optimum;

speremus quae volumus,

sed feramus quod acciderit;

denique arbitremur

corpus fortium virorum

magnorumque hominum esse mortale,

vero animi motus

et gloriam virtutis esse sempiternam.

Ας μιμούμαστε τους δικούς μας Βρούτους,

Κάμιλλους, Δέκιους, Κούριους, Φαβρίκιους, Σκιπίωνες,

(και) αμέτρητους άλλους,

οι οποίοι στερέωσαν αυτή την πολιτεία·

σε αυτούς βέβαια εγώ δίνω μια θέση

ανάμεσα στους αθάνατους θεούς[1].

Ας αγαπάμε την πατρίδα,

ας υπακούουμε στη Σύγκλητο,

ας φροντίζουμε για τους καλούς πολίτες·

ας αδιαφορούμε για τα εφήμερα κέρδη,

ας υπηρετούμε τη δόξα του μέλλοντος·

ας θεωρούμε ότι αυτό

που είναι το σωστότερο

είναι και το καλύτερο·

ας ελπίζουμε αυτά που επιθυμούμε,

αλλά ας υπομένουμε αυτό που θα έχει συμβεί·

τέλος, ας θεωρούμε

ότι το σώμα των γενναίων ανδρών

και των μεγάλων ανθρώπων είναι θνητό,

αλλά οι πνευματικές δραστηριότητες

και η δόξα της ανδρείας είναι αιώνια.

[1] «Κατά λέξη μετάφραση»: στη συνάθροιση και τον αριθμό των αθάνατων θεών.

Γλωσσικά – Γραμματικά σχόλια

Imitēmur: α’ πληθ. υποτ. ενεστ. του αποθετικού ρ. imitor, 1 (= μιμούμαι).

nostros: αιτ. πληθ. αρσ. της κτητικής αντωνυμίας α’ προσώπου για πολλούς κτήτορες noster, nostra, nostrum (= ο δικός μας, η δική μας, το δικό μας).

Brutos: αιτ. πληθ. αρσ. του ουσιαστικού β’ κλίσης Brutus, –i (= ο Βρούτος).

Camillos: αιτ. πληθ. αρσ. του ουσιαστικού β’ κλίσης Camillus, –i (= ο Κάμιλλος).

Decios: αιτ. πληθ. αρσ. του ουσιαστικού β’ κλίσης Decius, –ii, (–i) (= o Δέκιος).

Curios: αιτ. πληθ. αρσ. του ουσιαστικού β’ κλίσης Curius, –ii, (–i) (= ο Κούριος).

Fabricios: αιτ. πληθ. αρσ. του ουσιαστικού β’ κλίσης Fabricius, –ii, (–i) (= ο Φαβρίκιος).

Scipiōnes: αιτ. πληθ. αρσ. του ουσιαστικού γ’ κλίσης Scipio, –ōnis (= ο Σκιπίωνας).

innumerabiles: αιτ. πληθ. αρσ. του τριτόκλιτου επιθέτου innumerabilis, –is, –e (= αμέτρητος). Προσοχή: Δεν έχει παραθετικά λόγω σημασίας.

alios: αιτ. πληθ. αρσ. της αόριστης επιθετικής αντωνυμίας (ή αντωνυμικού επιθέτου) alius, alia, aliud (= άλλος, –η, –ο).

qui: ονομ. πληθ. αρσ. της αναφορικής αντωνυμίας qui, quae, quod (= ο οποίος, –α, –ο).

hanc: αιτ. ενικ. θηλ. της δεικτικής αντωνυμίας hic, haec, hoc (= αυτός, –ή, –ό).

rem: αιτ. ενικ. θηλ. του ουσιαστικού ε’ κλίσης res, rei (= το πράγμα).

publicam: αιτ. ενικ. θηλ. του δευτερόκλιτου επιθέτου publicus, –a, –um (= δημόσιος). Προσοχή: Δεν έχει παραθετικά λόγω σημασίας·

(res publica= η πολιτεία).

stabilivērunt: γ’ πληθ. οριστ. παρακ. ενεργ. φωνής του ρ. stabilio, 4 (= στερεώνω).

quos: αιτ. πληθ. αρσ. της αναφορικής αντωνυμίας qui, quae, quod (= ο οποίος, –α, –ο).

equidem: βεβαιωτικό επίρρημα (= (εγώ) βέβαια/ ego+quidem).

in: πρόθεση συντασσόμενη (εδώ) με αφαιρετική (= σε).

deōrum: γεν. πληθ. αρσ. του ουσιαστικού β’ κλίσης deus, –i (= ο θεός).

immortalium: γεν. πληθ. αρσ. του τριτόκλιτου επιθέτου immortalis, –is, –e (= αθάνατος). Προσοχή: Δεν έχει παραθετικά λόγω σημασίας.

coĕtu: αφαιρ. ενικ. αρσ. του ουσιαστικού δ’ κλίσης coetus, –us (= «η χορεία», η συνάθροιση).

ac: συμπλεκτικός σύνδεσμος (= και).

numero: αφαιρ. ενικ. αρσ. του ουσιαστικού β’ κλίσης numerus, –i (= ο αριθμός).

repōno: α’ ενικ. οριστ. ενεστ. ενεργ. φωνής του ρ. repono, 3 (= τοποθετώ).

Amēmus: α’ πληθ. υποτ. ενεστ. ενεργ. φωνής του ρ. amo, 1 (= αγαπώ).

patriam: αιτ. ενικ. θηλ. του ουσιαστικού α’ κλίσης patria, –ae (= η πατρίδα).

pareāmus: α’ πληθ. υποτ. ενεστ. ενεργ. φωνής του ρ. pareo, 2 (= υπακούω).

senātui: δοτ. ενικ. αρσ. του ουσιαστικού δ’ κλίσης senātus, –us (= η Σύγκλητος).

consulāmus: α’ πληθ. υποτ. ενεστ. ενεργ. φωνής του ρ. consulo, 3 (= φροντίζω).

bonis: δοτ. πληθ. αρσ. του δευτερόκλιτου επιθέτου bonus, –a, –um (= καλός). ΣΥΓΚΡ.: melior, –ior, –ius ΥΠΕΡΘ.: optimus, –a, –um·

(ως ουσ. boni, –ōrum: οι καλοί πολίτες).

praesentes: αιτ. πληθ. αρσ. της μετοχής ενεστ. του ρ. praesum (σύνθετο του sum), praefui, – , praeesse (= προηγούμαι, είμαι μπροστά).

fructus: αιτ. πληθ. αρσ. του ουσιαστικού δ’ κλίσης fructus, –us (= η ωφέλεια, το κέρδος).

neglegāmus: α’ πληθ. υποτ. ενεστ. ενεργ. φωνής του ρ. neglego/negligo, 3 (= αδιαφορώ).

posteritātis: γεν. ενικ. θηλ. του ουσιαστικού γ’ κλίσης posteritas, posteritātis (= το μέλλον).

gloriae: δοτ. ενικ. του θηλ. ουσιαστικού α’ κλίσης gloria, –ae (= η δόξα).

serviāmus: α’ πληθ. υποτ. ενεστ. ενεργ. φωνής του ρ. servio, 4 (= υπηρετώ).

id: αιτ. ενικ. ουδ. της οριστικής αντωνυμίας is, ea, id (= αυτός, –ή, –ό).

eum: αιτ. ενικ. αρσ. της οριστικής αντωνυμίας is, ea, id (= αυτός, –ή, –ό).

esse: απαρ. ενεστ. του βοηθητικού ρ. sum, fui, – , esse (= είμαι, υπάρχω).

optimum: αιτ. ενικ. ουδ. του δευτερόκλιτου επιθέτου optimus, –a, –um (υπερθ. του bonus, –a, –um) (= άριστος). ΣΥΓΚΡ.: melior, –ior, –ius ΥΠΕΡΘ.: optimus, –a, –um.

putēmus: α’ πληθ. υποτ. ενεστ. ενεργ. φωνής του ρ. puto, 1 (= νομίζω).

quod: ονομ. ενικ. ουδ. της αναφορικής αντωνυμίας qui, quae, quod (= ο οποίος, –α, –ο).

est: γ’ ενικ. οριστ. ενεστ. του βοηθητικού ρ. sum, fui, – , esse (= είμαι, υπάρχω).

rectissimum: ονομ. ενικ. ουδ. του δευτερόκλιτου επιθέτου rectissimus, –a, –um (υπερθ. του rectus, –a, –um) (= ο πιο σωστός). ΣΥΓΚΡ.: rectior, –ior, –ius ΥΠΕΡΘ.: rectissimus, –a,–um.

sperēmus: α’ πληθ. υποτ. ενεστ. ενεργ. φωνής του ρ. spero, 1 (= ελπίζω).

quae: αιτ. πληθ. ουδ. της αναφορικής αντωνυμίας qui, quae, quod (= ο οποίος, –α, –ο).

volumus: α’ πληθ. οριστ. ενεστ. του ανώμαλου ρ. volo (= θέλω).

sed: αντιθετικός σύνδεσμος (= αλλά).

ferāmus: α’ πληθ. υποτ. ενεστ. ενεργ. φωνής του ανώμαλου ρ. fero (= υπομένω).

quod: ονομ. ενικ. ουδ. της αναφορικής αντωνυμίας qui, quae, quod (= ο οποίος, –α, –ο).

accident: γ’ ενικ. οριστ. συντ. μέλλ. ενεργ. φωνής του απρόσωπου ρ. accidit (ad+cado), accidit, – , accidere 3 (= συμβαίνει).

arbitrēmur: α’ πληθ. υποτ. ενεστ. του αποθετικού ρ. arbitror, 1 (= νομίζω, πιστεύω).

denique: χρονικό επίρρημα (= τέλος).

corpus: αιτ. ενικ. ουδ. του ουσιαστικού γ’ κλίσης corpus, corporis (= το σώμα).

virōrum: γεν. πληθ. αρσ. του ουσιαστικού β’ κλίσης vir, viri (= ο άντρας).

fortium: γεν. πληθ. αρσ. του τριτόκλιτου επιθέτου fortis, –is, –e (= δυνατός). ΣΥΓΚΡ.: fortior, –ior, –ius ΥΠΕΡΘ.: fortissimus, –a, –um.

magnorum: γεν. πληθ. αρσ. του δευτερόκλιτου επιθέτου magnus, –a, –um (= μεγάλος). ΣΥΓΚΡ.: maior, –ior, –ius ΥΠΕΡΘ.: maximus, –a, –um·

–que: συμπλεκτικός σύνδεσμος (= και/ εγκλιτική χρήση).

hominum: γεν. πληθ. αρσ. και θηλ. του ουσιαστικού γ’ κλίσης homo, –inis (= ο άνθρωπος).

esse: απαρ. ενεστ. του βοηθητικού ρ. sum, fui, – , esse (= είμαι, υπάρχω).

mortāle: αιτ. ενικ. ουδ. του τριτόκλιτου επιθέτου mortalis, –is, –e (= θνητός). Προσοχή: Δεν έχει παραθετικά λόγω σημασίας.

animi: γεν. ενικ. αρσ. του ουσιαστικού β’ κλίσης animus, –i (= η ψυχή).

vero: αντιθετικός σύνδεσμος (= όμως).

motus: αιτ. πληθ. αρσ. του ουσιαστικού δ’ κλίσης motus, –us (= η κίνηση).

et: συμπλεκτικός σύνδεσμος (= και).

virtūtis: γεν. ενικ. θηλ. του ουσιαστικού γ’ κλίσης virtus, virtūtis (= η ανδρεία).

gloriam: αιτ. ενικ. θηλ. του ουσιαστικού α’ κλίσης gloria, –ae (= η δόξα).

sempiternam: αιτ. ενικ. θηλ. του δευτερόκλιτου επιθέτου sempiternus, –a, –um (= αιώνιος). Προσοχή: Δεν έχει παραθετικά λόγω σημασίας.

esse: απαρ. ενεστ. του βοηθητικού ρ. sum, fui, – , esse (= είμαι, υπάρχω).

Συγκεντρωτική Παρουσίαση Γραμματικών Τύπων

Ουσιαστικά 

A΄ κλίση

Θηλυκά

gloria, –ae

patria, –ae

Β΄ κλίση

Αρσενικά

animus, –i

boni, –orum (δεν έχει ενικό)

Brutus, – i (δεν έχει πληθυντικό)

Camillus, –i (δεν έχει πληθυντικό)

Curius, –ii, (–i) (δεν έχει πληθυντικό)

Decius, –ii, (–i) (δεν έχει πληθυντικό)

deus, –i

Fabricius, –ii, (–i) (δεν έχει πληθυντικό)

numerus, –i

vir, viri

Γ΄κλίση

Αρσενικά

homo, –inis Scipio, –onis (δεν έχει πληθυντικό)

Θηλυκά

posteritas, posteritatis (δεν έχει πληθυντικό)

virtus, virtutis

Ουδέτερα

corpus, corporis

Δ΄ κλίση

Αρσενικά

coetus, –us

senαtus, –us(δεν έχει πληθυντικό)

fructus, –us

motus, –us

Ε΄ κλίση

Θηλυκά
res, rei

Παραθετικά Επιθέτων 

Β΄Κλίση

Θετικός 

bonus, –a, –um

magnus, –a, –um

publicus, –a, –um

rectus, –a, –um

sempiternus, –a, –um

Συγκριτικός 

melior, –ior, –ius

maior, –ior, –ius

rectior, –ior, –ius

Υπερθετικός

optimus, –a, –um

maximus, –a, –um

rectissimus, –a,–um

Γ΄Κλίση

fortis, –is, –e

immortalis, –is, –e

innumerabilis, –is, –e

mortalis, –is, –e

fortior, –ior, –ius

fortissimus, –a, –um

Αντωνυμίες

alius, alia, aliud

hic, haec, hoc

is, ea, id

noster, nostra, nostrum

qui, quae, quod

αόριστη (ή αντωνυμικό επίθετο)

δεικτική

δεικτική επαναληπτική

κτητική

αναφορική

Αρχικοί Χρόνοι Ρημάτων

ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ	ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ	ΣΟΥΠΙΝΟ	ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ	ΣΥΖΥΓΙΑ
amo	amavi	amatum	amāre	Πρώτη
puto	putavi	putatum	putāre	Πρώτη
spero	speravi	speratum	sperāre	Πρώτη
arbitror	arbitratus sum		arbitrāri	Πρώτη/ Αποθετικό
imitor	imitatus sum		imitāri	Πρώτη/ Αποθετικό
pareo	parui	paritum	parēre	Δεύτερη
accidit	accidit		accidĕre	Τρίτη/ Απρόσωπο
consulo	consului	consultum	consulĕre	Τρίτη
neglego/negligo	neglexi	neglectum	neglegĕre/negligĕre	Τρίτη
repōno	reposui	repositum	reponĕre	Τρίτη
stabilio	stabilivi	stabilitum	stabilīre	Τέταρτη
servio	servivi	servitum	servīre	Τέταρτη
sum	fui		esse	Βοηθητικό
praesum	praefui		praeesse	Σύνθετο του sum
fero	tuli	latum	ferre	Ανώμαλο
volo	volui		velle	Ανώμαλο

Συντακτική Ανάλυση

1. Imitēmur nostros Brutos, Camillos, Decios, Curios, Fabricios, Scipiōnes, innumerabiles alios: Κύρια πρόταση.

Imitēmur: ρήμα, nos: (ενν.) υποκείμενο, Brutos, Camillos, Decios, Curios, Fabricios, Scipiōnes, alios: αντικείμενα, nostros: επιθετικός προσδιορισμός στα Brutos, Camillos, Decios, Curios, Fabricios, Scipiōnes, innumerabiles: επιθετικός προσδιορισμός στο alios.

2. qui hanc rem publicam stabilivērunt: Δευτερεύουσα ονοματική αναφορική επιθετική προσδιοριστική πρόταση, ως επιθετικός προσδιορισμός στα Brutos, Camillos, Decios, Curios, Fabricios, Scipiōnes, Εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία qui. Εκφέρεται με οριστική παρακειμένου (stabilivērunt), γιατί δηλώνει το πραγματικό.

stabilivērunt: ρήμα, qui: υποκείμενο, rem publicam: αντικείμενο, hanc: επιθετικός προσδιορισμός στο rem publicam.

3. quos equidem in deōrum immortalium coĕtu ac numero repōno: Κύρια πρόταση.

repōno: ρήμα, ego: υποκείμενο, quos: αντικείμενο, equidem: επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου στο repōno, in coĕtu ac (in) numero: εμπρόθετος επιρρηματικός προσδιορισμός που δηλώνει τόπο (μεταφορικά) στο repōno, deōrum: γενική υποκειμενική στο coĕtu και γενική διαιρετική στο numero, immortalium: επιθετικός προσδιορισμός στο deōrum.

4. Amēmus patriam: Κύρια πρόταση.

Amēmus: ρήμα, nos: (ενν.) υποκείμενο, patriam: αντικείμενο.

5. pareāmus senātui: Κύρια πρόταση.

pareāmus: ρήμα, nos: (ενν.) υποκείμενο, senātui: αντικείμενο.

6. consulāmus bonis: Κύρια πρόταση.

consulāmus: ρήμα, nos: (ενν.) υποκείμενο, bonis: δοτική προσωπική χαριστική στο consulāmus.

7. praesentes fructus neglegāmus.: Κύρια πρόταση.

neglegāmus: ρήμα, nos: (ενν.) υποκείμενο, fructus: αντικείμενο, praesentes: επιθετική μετοχή, με υποκείμενο fructus, ως επιθετικός προσδιορισμός στο fructus.

8. posteritātis gloriae serviāmus: Κύρια πρόταση.

serviāmus: ρήμα, nos: (ενν.) υποκείμενο, gloriae: αντικείμενο, posteritātis: γενική κτητική στο gloriae.

9. id esse optimum putēmus: Κύρια πρόταση.

putēmus: ρήμα, nos: (ενν.) υποκείμενο, esse: αντικείμενο, ειδικό απαρέμφατο, με υποκείμενο id (ετεροπροσωπία), optimum: κατηγορούμενο στο id μέσω του esse.

10. quod est rectissimum: Δευτερεύουσα ονοματική αναφορική επιθετική προσδιοριστική πρόταση, ως επεξήγηση στο Εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία quod. Εκφέρεται με οριστική ενεστώτα (est), γιατί δηλώνει το πραγματικό.

est: ρήμα, quod: υποκείμενο, rectissimum: κατηγορούμενο στο quod μέσω του est.

11. sperēmus: Κύρια πρόταση.

sperēmus: ρήμα, nos: (ενν.) υποκείμενο.

12. quae volumus: Δευτερεύουσα ονοματική αναφορική ουσιαστική πρόταση, ως αντικείμενο στο Εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία quae. Εκφέρεται με οριστική ενεστώτα (volumus), γιατί δηλώνει το πραγματικό.

volumus: ρήμα, nos: (ενν.) υποκείμενο, quae: αντικείμενο.

13. sed ferāmus: Κύρια πρόταση.

ferāmus: ρήμα, nos: (ενν.) υποκείμενο.

14. quod acciderit: Δευτερεύουσα ονοματική αναφορική ουσιαστική πρόταση, ως αντικείμενο στο Εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία quod. Εκφέρεται με οριστική συντελεσμένου μέλλοντα (acciderit), γιατί δηλώνει το πραγματικό.

acciderit: ρήμα, quod: υποκείμενο.

15. arbitrēmur denique corpus virōrum fortium magnorumque hominum esse mortāle, animi vero motus et virtūtis gloriam sempiternam esse: Κύρια πρόταση.

arbitrēmur: ρήμα, nos: (ενν.) υποκείμενο, esse: αντικείμενο, ειδικό απαρέμφατο, με υποκείμενο corpus (ετεροπροσωπία), virōrum, hominum: γενικές κτητικές στο corpus, fortium: επιθετικός προσδιορισμός στο virōrum, magnorum: επιθετικός προσδιορισμός στα hominum, mortāle: κατηγορούμενο στο corpus μέσω του esse, esse: αντικείμενο, ειδικό απαρέμφατο, με υποκείμενα motus και gloriam (ετεροπροσωπία), animi: γενική υποκειμενική στο motus, virtūtis: γενική κτητική στο gloriam, sempiternam: κατηγορούμενο στα motus, gloriam μέσω του esse, denique: επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο arbitrēmur